KOMİSYON KONUŞMASI

CEVDET AKAY (Karabük) - Teşekkürler Başkanım.

Sayın Başkanım, Değerli Komisyon üyeleri, Sayın Bakanım, Bakan Yardımcılarımız, kıymetli bürokratlar; ben de hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Dışişleri Bakanlığının bütçesinin hayırlı olmasını temenni ediyorum.

Bütçe büyüklüğü açısından, tabii, yeterli bir ayrım söz konusu değil genel bütçe içerisinde. 64,4 milyarlık 2027 için bir bütçe teklifi var, geçen yıl 46,8 milyarmış Sayın Bakanım yani artış yüzdesi yüzde 37,64. Genel bütçe artış oranının altında bir artış var; 17,6 milyarlık bir önceki yıla göre bir artış söz konusu. Toplam bütçede de bütçe içerisindeki payı binde 2,36; bunun artırılmasını biz de talep ediyoruz. Zaten yetersiz olduğu için bir vakıf kurulma gereği hissedildi, özellikle yurt dışı faaliyetlerinde daha rahat hareket edebilme açısından; birazdan o konulara değineceğim.

Şehit yakını ve gazilere ayrılan ödenek diğer bakanlıklarda da çok az, burada da aynı şekliyle çok az; 15,5 milyon, geçen yıl 12,4 milyon ödenek ayrılmış, altıncı ay sonu itibarıyla 1,9 milyonluk bir harcama olmuş. Biz bu konuyla ilgili bir önerge vereceğiz Sayın Bakanım, önergemiz de burada; buraya 1 milyarlık bir ilave ödenek konulursa, hem yurt dışındaki şehitlikler, anıtlarla ilgili onarımların ve düzeltmelerin daha rahat yapılabilmesi açısından hem de şehit ailelerine ve gazilere daha destek olunabilmesi açısından, tüm bakanlıklarda bu rakamlar ayrıldığı zaman belirli bir büyüklüğe gelip en azından daha rahat hareket edilir diye düşünüyoruz.

Burada cari transferler kalemi dikkatimizi çekti, Bakanlık bütçesinin yüzde 25,22'sine tekabül ediyor; buradaki harcamaların bir kısmında -alt kırılımında- yurt dışına yapılan transferler var, geçen sene "uluslararası kuruluşlara ödenen aidatlar" diye ifade edilmişti; birtakım şartlı ve ihtiyari bağışlar da var. Bunların nerelere yapıldığıyla alakalı detaylı bilgi verilirse mutlu olacağız.

Sermaye giderleri kaleminde de 9,4 milyarlık bir teklif var, geçen yıl 2,7'ymiş; buradaki artış yüzde 282'lik bir artış. Yurt dışı temsilcilik binalarıyla ilgili ekstra bir yatırım programında satın almalar mı var yani inşaatı yapılacak durumlar mı söz konusu? Bunun detayıyla ilgili de bilgi istiyoruz çünkü baktığımız zaman, alt kırılımında gayrimenkul sermaye üretim giderleri görünüyor yani burada 6,4 milyarlık kısmı, yüzde 68'lik kısmı buna ait; o konuyla ilgili de detaylı bilgi rica edeceğiz.

Taşıtlarla ilgili duruma baktım, 50 adet taşıt alımı yapılacak. Bir de genel bütçe içerisinde Bakanlığın pozisyonuna baktığım zaman -tasarruf tedbirleriyle ilgili bütün bakanlıklarda bazı sorular soruyoruz- yakıtla ilgili, tüm bütçede kullanılan onuncu ay sonu itibarıyla yakıt ve madeni yağlarla ilgili -genel bütçeden bahsediyorum- harcamaya baktığımda, 16,3 milyar olmuş. 2024'te -kiralama hariç konuşuyorum- 111.599 olan araç sayısı 2026 Haziran itibarıyla 129.325'e çıkmış yani 17.726 adet daha taşıt alınmış. Tasarruf tedbirlerinde, özellikle genelgede de acil durumlar hariç taşıt alınmayacağı ifade edildiği hâlde alınmaya devam ediliyor ve bu konuyla ilgili ben şu soruyu sormak istiyorum: Dışişleri Bakanlığı olarak tasarruf tedbirlerine ve genelgelerine uyulduğunu düşünüyor musunuz? Hem Bakanlık olarak hem de Dışişleri Teşkilatını Güçlendirme Vakfı olarak ve vakfın kurduğu şirketler olarak -hangi şirketlerse, örneğin, vize şirketiyle ilgili de DTV Danışmanlık diye bir şirket var- burada bu tasarruf tedbirlerine uyuluyor mu? Çünkü biz bu konularda Sayıştay denetiminin dışında -hem vakıf hem iştiraki- Kamu İhale Kanunu'nun dışında ve Meclis olarak denetleme yapamıyoruz. Bakanlık haricinde de -en son soru-cevaplarda siz de cevap vereceksiniz Sayın Bakanım- bu vakfın ve buradaki kurulan şirketlerin gelir gider durumuyla ilgili, faaliyetleriyle ilgili bilgi aktarırsanız bizler de milletvekilleri olarak bilgilendirilmiş oluruz.

Bu vakıfla alakalı olarak bazı sorular sormak isteyeceğim. Şimdi, vakıf kuruldu, kuruluş tarihî de 6 Haziran 2024; yine, 7512 sayılı Kanun'u Mecliste görüşmüştük, kanun görüşmelerinde siz de buradaydınız, o zaman da eleştirilerimizi yapmıştık; tabii, faydalı tarafları var, tenkit edilecek tarafları var ama şu bir gerçek ki Bakanlık bütçesindeki yetersiz olan tutarın bu vakıf eliyle artırılması ve birtakım harcamaların da daha elastiki yapılması söz konusu -özellikle yurt dışına yönelik- çünkü Dışişleri Bakanlığının bazen bu harcamaları hızlı yapması önem arz ediyor; burada şeffaf olunması önemli.

Şimdi, gayrimenkul alıp satabiliyorsunuz, şirket kurabiliyorsunuz, yurt içinde ve yurt dışında iştiraklerde bulunabiliyorsunuz, menkul kıymet alabiliyorsunuz, devlet iç borçlanma senedi alabiliyorsunuz, hisse senedi alabiliyorsunuz, sermaye piyasalarında değerlendirme yapabiliyorsunuz hatta kredi kullanılıp teminat verebilme yetkisi bile var yani geniş yetkiler var, özellikle 3'üncü maddede de sermaye piyasası fonlarına yönelik yetkiler var. Ben soruyu size soracağım: Vakıf olarak sermaye piyasasında değerlendirilen bir fonumuz, bir paramız var mı? Özellikle bu yolsuzlukta ismi geçen fonlarla ilgili herhangi bir işlem oldu mu? Olup olmadığıyla ilgili net cevap da tutanaklara, kayıtlara geçmiş olur. Ben bilmiyorum olup olmadığını, siz söylediğiniz zaman öğrenmiş olacağız. Bu konuyla ilgili açıklama yaparsanız mutlu olacağız. Fakat, burada, özellikle vakfın gelirleri arasında bu gayrimenkul alım satımı haricinde vize gelirleriyle ilgili durum söz konusu. Bunların bir kısmı Bakanlığa, bir kısmı da işte vakfa gidiyor, bir kısmı da kurulan şirkete gidiyor. Yani vakfın iştiraki olan şirkete gidiyor, bağlı ortaklık diyelim çünkü oran orada herhâlde yüzde 100'e yakındır, ortaklık yapısını da birazdan sormuş olacağım.

Sorularımı sorayım müsaade ederseniz Sayın Bakanım; yazılı olarak soracaktım ama birkaç tane sormak isterim: Yurt dışındaki vize ve e-vize aracılık hizmetlerinden elde edilen toplam brüt hasılat ne kadardır? Bu tutarın ne kadarı kanunun 6/1-g maddesi uyarınca genel bütçeye ne kadarı Dışişleri Teşkilatını Güçlendirme Vakfına ne kadarı DTV Danışmanlık ile alt yüklenici firmalara aktarılmıştır? Vize aracılık gelirlerinin genel bütçe ile vakıf aracı şirketler arasındaki paylaşım oranları hangi hukuki düzenleme veya protokolle belirlenmiştir? Bu paylaşım oranlarına ilişkin Bakanlığınız ile Hazine ve Maliye Bakanlığı arasında imzalanmış bir protokol bulunmakta mıdır? Dışişleri Teşkilatını Güçlendirme Vakfı tarafından kurulan DTV Danışmanlık şirketinin sermaye yapısı, ortaklık dağılımı, yönetim kurulu üyeleri ve yöneticilerine ödenen ücret ve huzur hakkı tutarları ne kadardır? DTV Danışmanlık yurt dışı vize başvuruları merkezlerini işletmek üzere iş birliği yaptığı veya alt yüklenici olarak yetkilendirildiği bazı firmalar var: Mosaic Visa, Voya Visa ve VFS Global başta olmak üzere tüm yerli ve yabancı aracı şirketler hangileridir? Bu şirketler hangi tarihlerde, hangi usullerle ve hangi kriterlere göre seçilmiştir? Söz konusu alt yüklenici ve iş ortağı şirketlerinin belirlenmesinde kamu ihale kanunu veya rekabete açık ihale usulleri uygulanmış mıdır? İhale yapılmadıysa doğrudan yetkilendirme hangi mevzuat hükmüne dayandırılmıştır? Yurt dışındaki Türk büyükelçilik ve başkonsoloslukların resmî internet sitelerinden yapılan duyurularla başvuru sahiplerinin zorunlu olarak yönlendirildiği bu aracı kurumların talep ettiği hizmet bedeli, kapıda başvuru bedeli zorunlu seyahat sağlık sigortası tarifeleri Bakanlığınız tarafından mı belirlenmektedir, ülkelere göre uygulanan güncel tarife listesi nedir? Sayıştay denetimine tabi olmadığı için az önce bunu söylemiştim, vakfın iştiraki DTV Danışmanlığın mali tabloları, gelir gider dengesi ve yurt dışı para transferleri hangi bağımsız denetim kuruluşları tarafından denetlenmektedir? Bugüne kadar hazırlanmış bir denetim raporu var mıdır? Bunu sormuş olayım Sayın Bakanım, cevapları da verirseniz mutlu olurum.

Sürem bu kadar, sağ olun.