KOMİSYON KONUŞMASI

GÜLİZAR BİÇER KARACA (Denizli) - Sayın Başkan, saygıdeğer milletvekilleri, Sayın Bakan, Bakanlık bürokratları ve basın emekçilerimiz; ben de saygıyla selamlayarak sözlerime başlıyorum.

Sayın Bakan, cumhuriyetimizin dış politika ölçüsü Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün "Yurtta barış, dünyada barış" ülküsü çerçevesinde bağımsızlığını koruyan, gücünü gerçekçi hesaplayan, barışı millî çıkarların güvencesi sayan bir devlet aklıdır. Lozan'da bağımsızlığımızın hukuki temellerini kuran, Montrö'de Boğazlar üzerindeki egemenliğimizi güçlendiren anlayış, askerî gücü diplomatik kazanıma dönüştürmeyi bilmiştir. Komşularla iş birliği, uluslararası hukuk ve ekonomik bağımsızlık bu anlayışın birbirini tamamlayan unsurlardır. Ancak, bugün bu devlet aklının yerini iç siyasetin ihtiyaçlarını ve liderler arasındaki kişisel ilişkilerinin almasını eleştirerek sözlerime devam etmek isterim.

Sayın Bakan, sabahki sunumunuz "öngörüyoruz, hedefliyoruz" gibi cümleler ve ardından bazı tespitler içerdi ama somut olarak sizden öğrenmek istediğimiz dış politika anlamında bazı konular ve bilgiler vardı. Ben de şimdi sorarak bunları sizden öğrenmeye çalışacağım. Sayın Bakan, sabah Amerika Birleşik Devletleri konusunda dediniz ki: "Stratejik ortağımız, müttefikimiz, karşılıklı saygı ve çıkarlarımız temelinde ilişkilerimizi geliştiriyoruz." Ben de buradan şunu sormak isterim: Biliyorsunuz, S-400 alımı sonrasında, kurucu ortağı olduğumuz ya da proje ortağı olduğumuz F-35 programdan çıkartıldık, CAATSA yaptırımlarıyla karşı karşıya kaldık. Siz de 10 Temmuzdaki açıklamanızda şöyle demiştiniz: "İki başlığın yasayla bağlantılı sorunları var ve yakında sonuç alınacak." Aradan yaklaşık dört buçuk ay geçti. Bu sorunların çözümüne ilişkin somut bir gelişme var mıdır, bunu sizden duymak isteriz.

Yine, F-35 için yapılan ödemelerin ve sanayimizin kaybettiği işlerin hesabı var mıdır, alınmış mıdır? F-35 6 adetti, bunlar alınacak mıdır? Çünkü millî güvenlik kişisel dostlukların çok üzerinde değerlendirilmesi gereken önemli bir konudur.

Yine, Avrupa Birliği konusunda, Avrupa Komisyonunun 4 Kasım tarihli Türkiye raporunda birçok arkadaşımız bahsetti, ben de benzer konulara girmeden şunu ifade etmek isterim: Türkiye Cumhuriyeti'nin AB'yle vize serbestisi için belirlenen 72 kriterden 66'sının karşılandığı ancak 6 kriterin henüz yerine getirilmediği ifade edilmiştir. 15 Temmuz 2025'te Türk vatandaşları için Schengen vize başvurularında kademeli çok girişli vize kolaylığı olsa da Türk vatandaşlarına yönelik tam vize muafiyeti uygulaması hayata geçirilmemiştir. Avrupa Komisyonunun 28 Mayıs 2026 tarihinde yayınladığı 2025 Schengen kısa süreli vize istatistiklerinde Türkiye Cumhuriyeti'ndeki konsolosluğa yapılan başvurularda vize verilmeme oranı yüzde 14,6 olarak gerçekleşmiştir. Sayın Bakan, seçim bölgem Denizli başta olmak üzere birçok iş insanının ortak talebini size iletmek ve paylaşmak isterim: Denizli, ihracatı her daim ithalatının çok önünde olan ve girişimci ruhuyla kendi müşterisini Avrupa'da ve dış dünyada bulabilen, bu beceriye sahip iş insanlarından oluşan bir kenttir, ekonomisi de buna çok çok elverişlidir. Bu nedenle, vize randevuları kapalı Sayın Bakan, müşterilerini ziyaret etmek için vize başvurularına randevu alamıyorlar, kapalı çünkü. Ardından, dış ülkelerdeki fuarlara katılma noktasında, örneğin 154 iş insanı fuara katılım için talep açmış iken sadece 25'ine vize sonucunun gelebilmiş olması ve diğerlerinin fuarına katılamaması hem Denizli hem de ülke ekonomimiz açısından çok da sorunlu diye düşünüyorum. Ayrıca, vize randevusuna başvurmayla vizenin çıkması arasındaki zaman aralığı çok geniş ve bu ciddi hak kayıplarına da sebebiyet vermekte. Vize süreleri de on beş gün, bir ayı geçmeyen süreler. Bu nedenle talepleri şudur, denilmektedir ki: "Bir, randevu konusundaki problem çözülsün." Özellikle iş dünyası, öğrenciler ve dışarıda cenaze ve benzeri olağanüstü durumlar için talep açılanlarda randevu konusunun mutlaka çözülmesi gerekiyor ve yine, randevu aldıktan sonraki vize çıkma süresi, zaman aralığının kısaltılması ve vize süresinin on beş gün, bir ay değil, bir yıl ve daha fazla olması durumunda randevudaki bu yığılmanın da önüne geçilebileceğini ifade etmem istendi. Ben de onların sözcüsü olarak size bu talepleri iletmiş olayım.

Yine, Sayın Bakan, sabahki sunumunuzda Suriye'yle ilişkiler konusunda oldukça iyimser ve olumlu cümleler kurdunuz ve bu değerlendirmenizi önemsediğimizi ifade etmek isteriz ancak Suriye Dışişleri Bakanlığının 6 Temmuz 2025 tarihinde yürürlüğe giren 128 sayılı Karar'ıyla Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına vize ücreti getirilmiş, Türkiye Cumhuriyeti plakalı araçlara yüksek geçiş ücreti tarifeleri uygulanmış ve Sırbistan, Ürdün, Moritanya, Lübnan, Malezya arasında onlara tanınan vize muafiyetine Türkiye Cumhuriyeti dâhil edilmemiştir. Bu konuda bir ilerleme var mıdır, çözüm hayata geçmiş midir? Bunu da öğrenmek isterim.

İsrail'le ilişkiler konusunda da 2 Mayıs 2024 tarihinde İsrail'le doğrudan ihracat ve ithalat işlemlerini durdurmuştuk, Filistin'e yönelik sevkiyatların ise ayrı bir kapsamda sürdürülmekte olduğu ifade ediliyor ve öyle olduğunu biz de düşünüyoruz. Konu hakkında şeffaflık önemlidir. Bu varış noktalarının bağımsız denetimi ve denetim sonuçlarının kamuoyuyla paylaşılmasını da önemsediğimizi bir kez daha ifade etmek isteriz.

Yine, Suriye konusunda, Sayın Bakan, deniz yan sınırı ve münhasır ekonomik bölge anlaşmalarının vakit geçirmeksizin hayata geçirilmesinin ülke çıkarlarımız ve uluslararası alandaki çıkarlarımız adına önemli olduğunu, Türkiye'nin stratejik çıkarları açısından da artık zaman kaybedilmemesi gerektiğini buradan ifade etmek isterim.

Bulgaristan ile Türkiye arasında 7 Temmuz 2026 tarihinde hidrokarbon arama ve çıkarma anlaşması önemlidir, bunu da önemsiyoruz. Bu anlaşmanın bir benzerinin de Suriye'yle yapılmasının önü açılmalıdır ve bir an önce bu anlaşma konusu da hayata geçirilmelidir.

Sayın Bakan, yine, İsrail konusunda iki konuyu da dile getirmek isterim. Biliyorsunuz, 8 Haziran 2026'da Doğu Akdeniz Gaz Forumu Toplantısı'nda İsrail Enerji Bakanı Bakanlar Toplantısı Başkanlığına seçildi. Türkiye bu forumun dışında. Yine, 11 Haziran 2026'da ABD, Yunanistan, Güney Kıbrıs Yönetimi İsrail temsilcileriyle Doğu Akdeniz Enerji Merkezi kurulması için bir niyet bildirgesi imzaladı. Biz, Türkiye Cumhuriyeti devletinin bölgesel enerji iş birliği mekanizmalarındaki temsil ve karar alma süreçlerinde, bölgesel enerji altyapısı, doğal gaz iş birlikleri ve enerji güvenliği politikalarının şekillenmesinde bu şekilde dışarıda kalmasının ülke çıkarlarımız açısından risk olduğunu düşünüyoruz, bu konuda bir ilerleme varsa da öğrenmek isteriz.

Yine, Sayın Bakan, birçok arkadaşımız da değindi; Türkiye'nin, Lozan ve Paris Anlaşmalarında gayriaskerî statüye getirilmek şartıyla egemenlikleri Yunanistan'a bırakılan adaların, 23 adanın 16'sının askerleştirilmesinde... Bu konuda hani dediniz ya "Diplomatik yöntemlerle çözüyoruz." Bu yöntemlerin hayata geçirilmemesi durumunda bir B planı var mıdır, bunu da öğrenmek isteriz.

Türk Devletleri Teşkilatı'nın 13'üncü Zirvesi'ne ev sahipliği yaptık ve burada Türkiye Cumhuriyeti devleti Dönem Başkanlığını devraldı. Bu da önemli bir gelişme ancak Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti de bu teşkilatın gözlemci üyesi oldu 2022 yılında. Bu kadar iyi ilişkiler var iken, dönem sözcülüğünü de almış iken Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin en azından Türk Devletleri Teşkilatı'nda tanınması ve bu teşkilatta tam üyelik statüsüne kavuşturulabilmesi için ciddi adımların atılabileceği ve bu konuda da gelişmeler sağlanabileceğini düşünüyoruz ve sağlanmalıdır diye ifade etmek isterim.

Yine, Karadeniz'deki Rusya-Ukrayna savaşının yarattığı sorunlar, sıkıntılar var Sayın Bakan; bunu birçok arkadaşımız da ifade etti. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu sonrasında bu konuda Ukrayna nezdindeki girişimleri takip ediyoruz. Montrö Sözleşmesi uyarınca, Karadeniz'de güvenliğin kıyıdaş devletlerin sorumluluğunda olduğu bilinmektedir. Bu noktadan hareketle, süregelen savaşta taraf devletlerin Karadeniz'de deniz savaşı bölgelerinin sınırlandırılması ve trafiğe savaşanlarca müdahale edilmemesi ve ticaret gemilerinin bayrak devletlerin kontrolüyle savaş dışı bölgelerden geçecek bir trafik rotasının belirlenmesinin zorunlu olduğunu ifade etmek isterim çünkü burada Türkiye'nin bu savaşın içine çekilerek NATO'ya da genişletilebilme riski bulunmaktadır. Bu girişimler bu riski ortadan kaldırılacaktır diye düşünüyorum.

Yine, Sayın Bakan, Dışişleri Bakanlığının Aralık 2025 verilerine göre, toplam 7.573 personelin yalnızca 2.558'i meslek memurluğunu ve konsolosluk, ihtisas memurluğunu oluşturmaktadır. Bakanlığın konsolosluk hizmetlerinde kariyer personelinin yeterliliği ve diğer personel gruplarıyla görev dağılımı etkinliği konusundaki soru işaretleri bulunmaktadır. Bunun da giderilmesini önemsediğimizi ifade ediyor, saygılar sunuyorum.