| Komisyon Adı | : | PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU |
| Konu | : | |
| Dönemi | : | 28 |
| Yasama Yılı | : | 5 |
| Tarih | : | 19 .11.2026 |
BERDAN ÖZTÜRK (Diyarbakır) - Teşekkürler Sayın Başkan.
Sayın Başkan, Sayın Bakan, değerli milletvekilleri; bugün burada sizinle 4'üncü bütçe görüşmemizi yapıyoruz. 3 bütçe dönemi izlenen politikalara ve sonuçlarına muhalefetimizi yaptık. O nedenle, bugün bütçenin ayrıntılarına geçmeden önce o günden bugüne neyin değiştiğine de dönüp bakmak gerektiğini düşünüyorum. Herkesin malumu olan politikaları ve sonuçlarını burada tek tek sıralamayacağım ancak şunu söylemek gerekiyor: Dış politikaya yön veren anlayış eleştirdiğimiz temel özelliklerini koruyor. Yıllardır komisyonlarda, kürsülerde, sokaklarda dış politikanın güvenlikçi ve militarist anlayıştan çıkması gerektiğini dile getirdik. Diplomasinin çözüm üretme kapasitesini, Meclisin sorumluluğunu, halkların eşitliğini ve barışı konuştuk. Bugün yeniden aynı sorunlarla karşı karşıyayız. Şimdi, şunu sormak gerekiyor: Diplomasinin alanı ne kadar genişledi; güvenlikçi, militarist yaklaşım ne ölçüde değişti? Sorunları askerî araçlarla yönetme anlayışından demokratik yollarla çözme anlayışına kadar yaklaşıldı? Hâlâ bu dönüşümün gerekliliğini konuşuyor olmamız, üzerinde durmamız gereken noktalardan biri ama bugün önümüzde değerlendirebileceğimiz tarihî bir fırsat var: Barış ve demokratik toplum süreci. Bu süreç, Türkiye'nin kendi sorunlarını demokratik yollarla çözmesi açısından tarihsel bir fırsat sunuyor. Dolayısıyla dış politikaya ilişkin sorumluluğumuzu da büyütüyor.
Sayın Bakan, artık şu soruya açık bir yanıt vermeliyiz: Türkiye, kendi içinde barışı ararken dış dışpolitikasında neyi değiştirecek? Bu çok önemli bir sorun bence çünkü Kürt meselesinin çözümsüzlüğünü yıllarca, ister istemez dış politikayı da etkiledi. Buna göre de adımlar atıldı, başka ülkelerle bu temel üzerinden, mesele üzerinden iş birliği, ortaklaşmalar oldu ama şu anda bu çözüm süreciyle birlikte aslında diplomasinin de, hele hele yaşadığımız şu anda bir çılgınlık yaşanıyor. Savunmaya, askerî alana bu kadar yatırım yapılırken, herkes bir çılgınlık yaşarken bu tam da Türkiye açısından, gerçekten -bölgedeki konumundan da kaynaklı olarak- hem çevre komşularına hem de Avrupa ülkelerine hem de dünyaya örnek oluşturabilecek bir zemini, altyapıyı da sunuyor. Bunu değerlendirmek gerekiyor. Güvenlikçi politikalar dışında barışın dilini diplomaside hâkim kılmak, sadece barışı anlatmak değil, aslında barışa giden yolları da aşmak gerekiyor. Hep birlikte bunu aşmamız gerekiyor. Sadece kendimiz için değil. Dediğimiz gibi meselelerini çözmüş bir Türkiye bölgede de dünyada da öncülük görevini yerine getirebilecektir.
Değerli milletvekilleri, bu dönüşümün bir de bütçe boyutu var. Şimdi, güvenlikçi siyaset kamu kaynaklarının kullanımını da şekillendirdi ister istemez. Tehdit algısı kalıcılaştıkça askerî öncelikler genişler, toplumsal ihtiyaçlar ertelenebilir görülmeye başlanır. Bu da ister istemez, eğitim, sağlık, kamusal hizmetler için kaynak tartışılırken güvenlik harcamaları sorgulamasını daha da güç bir alana dönüştürüyor. Bütçe hakkı tam da burada önem kazanıyor. Toplumun emeğinin nereye harcandığını sormak, toplumun nasıl yaşayacağını sormaktır.
Biz, savaş ekonomisinin karşısına barış ekonomisini koyarken kamu kaynaklarının toplumsal üretime, güvenceli yaşama ve ortak refaha yönelmesini savunuyoruz. Barışın, halkın sofrasında karşılığı olmalıdır, gençlerin geleceğinde, emekçilerin çalışma koşullarında, insanların kamusal hizmetlere erişiminde karşılığı olmalıdır. Barış iradesi büyüdükçe insanların hayatlarının da değiştiğini gözlemleyebiliriz.
Dışişleri Bakanlığına düşen görev, sorunların diplomatik çözümünü geliştirerek bu dönüşümün koşullarını güçlendirmektir; bölgesel ilişkilerde toplumsal refahı, eşit iş birliğini ve halkların ortak ihtiyaçlarını öne çıkarmaktır. Diplomatik başarıyı da buradan değerlendirmeliyiz. Hangi sorunun çözümüne katkı sunuldu, hangi toplumsal gerilim azaltıldı, halkların yaşamında ne değişti? Barışın kalıcılığı toplumun özne olmasına bağlıdır. Dış politika da demokratik katılıma ve toplumsal denetime açılmalıdır. Meclisin rolü güçlendirilmelidir. Ülkenin geleceğini etkileyen kararların gerekçeleri, yükümlülükleri ve sonuçları burada tartışılmalıdır. Milletvekilleri, zamanında bilgi almalı, karar süreçlerine katılmalı ve denetim görevini yerine getirmelidir. Bütçe görüşmeleri de bu ilişkinin yılda bir kez hatırlandığı toplantılar olarak kalmamalıdır. Burada dile getirilen eleştirilerin ve önerilerin takip edilebildiği, Bakanlığın yürüttüğü çalışmaların düzenli biçimde değerlendirildiği bir işleyiş kurulmalıdır. Yerel yönetimlerin, sendikaların, sivil toplumun ve akademinin doğrudan ilişkileri de geliştirilmelidir. Halkların birbirini tanıdığı, ortak sorunlarını konuştuğu, dayanışma kurduğu kanallar çoğaltılmalıdır. Bizim, halk temelli diplomasi anlayışımız budur. Toplumun kendi dış ilişkilerini geliştirmesi, barışın toplumsal gücünü büyütür. Devletler arasındaki temaslara halklar arasında kurulan güven eşlik eder. Halkın adına yürütülen dış politikada halkın sözü esas olmalıdır.
Sayın Bakan, konuşmamın başında dördüncü bütçe görüşmemizi yaptığımızı söyledim. Bir sonraki bütçede aynı güvenlikçi anlayışın neden değişmediğini yeniden tartışmak yerine barışın önünü açan hangi adımları attığımızı konuşalım, hangi demokratik kazanımların güvenceye alındığını, hangi ilişkilerin karşılıklı güven temelinde geliştiğini değerlendirelim, bunu mümkün kılacak siyasi iradeyi bugünden ortaya koyalım. Çözümsüzlük yıllarca diplomasının yönünü belirledi, şimdi diplomasi çözümün sorumluluğunu üstlenmelidir. Bu bütçede aradığımız irade budur.
Hepinizi saygıyla selamlıyorum.