| Komisyon Adı | : | SANAYİ, TİCARET, ENERJİ, TABİİ KAYNAKLAR, BİLGİ VE TEKNOLOJİ KOMİSYONU |
| Konu | : | |
| Dönemi | : | 28 |
| Yasama Yılı | : | 5 |
| Tarih | : | 18 .11.2026 |
ÖZNUR BARTİN (Hakkâri) - Türkiye Elektrik İletim AŞ tarafından işletilen yüksek gerilim iletim hatları ve trafo merkezleri 86 milyon yurttaşın vergileri ve elektrik faturalarında ödedikleri iletim bedelleriyle inşa edilmiş tam anlamıyla kamusal bir altyapıdır. Mühendislik bilimi ve kamucu planlama ilkelerine göre ulusal iletim şebekesinde yeni bağlanabilir bir kapasite oluştuğunda bu kapasite şebeke kararlılığı, bölgesel tüketim dengesi ve kamu yararı gözetilerek en verimli projelere tahsis edilmelidir oysa getirilen 12'nci madde kamuya ait iletim şebekesinin boş kapasitesini parayı verene satılan ticari bir metaya dönüştürmektedir. Mevcut rüzgâr ve güneş üretim lisansı sahipleri yeni bir YEKA yarışmasına girmeden veya sıfırdan ön lisans, lisans süreçleriyle uğraşmadan ellerindeki santrallerin kurulu gücünü "kapasite artışı" adı altında büyütebilmekte ve bunun karşılığında birim yatırım tutarının en fazla yüzde 50'si oranında bir bedel ödeyerek şebeke kapasitesini kapatabilmektedir. Düzenleme yatırımcılara yüzde 50 üst sınırıyla maliyet öngörülebilirliği sağlarken madde 8 kapsamında lisanssızdan lisanslıya geçecek olan binlerce GES tesisi için de ikinci bir büyüme kapısı aralamaktadır. Maddenin piyasa yapısına dair en kritik sonucu ise küçük ve orta ölçekli yatırımcıyı tasfiye ederek tekelleşmeyi hızlandırmasıdır. Madde gerekçesinde bu bedelin kapasitesi finansal yeterliliğe sahip proje sahiplerine tahsis etme amacıyla getirildiği açıkça beyan edilmektedir. Kanun metninde bedeli lisans tadilinden önce defaten yani tek seferde peşin olarak tahsil edileceğinin hükme bağlanması, nakit akışı ve finansman gücü yüksek olan büyük enerji şirketlerinin TEİAŞ trafo merkezlerindeki tüm boş kapasiteleri parayla satın alarak kapatmasına yol açacaktır. Böylece enerji kooperatifleri, belediyeler ve yerel yatırımcılar şebekeye erişim hakkından tamamen mahrum kalacaktır. Ayrıca, peşin tahsil edilecek bu milyarlarca liralık bedelin doğrudan TEİAŞ'a gelir kaydedilmesi uzun süredir gündemde tutulan TEİAŞ'ın "halka arz" adı altında özelleştirmesi hazırlıkları kapsamında kurumun bilançosunu nakit gelirle şişirerek yerli ve yabancı finans çevrelerine daha cazip hâle getirme hamlesi olarak da ciddi bir tehlike barındırmaktadır. Dolayısıyla maddenin teklif metninden çıkarılması gerekmektedir.