| Komisyon Adı | : | PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU |
| Konu | : | |
| Dönemi | : | 28 |
| Yasama Yılı | : | 5 |
| Tarih | : | 18 .11.2026 |
TAHSİN BECAN (Yalova) - Sayın Bakan, Sayın Başkan, sayın vekillerim, değerli bürokratlar; öncelikle hepinizi sevgi ve saygıyla selamlıyorum.
Geçen hafta Malatya'nın Yeşilyurt ilçesinde görev uçuşu yapan S-70 tipi askerî helikopterin kaza kırıma uğraması sonucu 4 kahraman askerimiz maalesef yaşamını yitirdi. Şehitlerimize buradan rahmet, kederli ailelerine sabır, Türk Silahlı Kuvvetlerimize de başsağlığı diliyorum.
Sikorsky helikopter kazalarından sizlere birkaç örnek vermek istiyorum: 2012'de Hakkâri Yüksekova'da 5 asker şehit oldu, 7 asker yaralandı; Diyarbakır Lice'de 1 asker şehit oldu, 7 asker yaralandı; Siirt'in Pervari ilçesinde düşen helikopterde de 17 askerimiz şehit olmuştu. 2013'te Ankara Gölbaşı'nda 4 asker şehit oldu. 2014'te Kocaeli Kartepe'de 4 askerî personelimiz yine şehit oldu. 2016 Giresun Alucra'da 7 asker şehit oldu, 8 askerimiz yaralandı. 2017 Tunceli Pülümür'de 1 hâkim, 7 polis, 1 astsubay ve 3 mürettebat olmak üzere 12 şehidimiz oldu. Yine 2018'de İstanbul Sancaktepe'de 4 asker şehit oldu, 1 asker yaralandı ve tabii, bunun devamı da var. Sanki normal bir şeymiş gibi bu olaylar alışkanlık hâline gelmeye başladı.
Bütçemizde uçak gemisi gibi yüksek maliyetli ve işletme gideri fazla olan projeler yerine daha acil, ertelenemez gerekli bakım ve modernizasyon gibi projelere neden öncelik vermiyoruz? Son beş yılda bütçemizde bu amaçla ayrılan tutar ve pay ayrı ayrı ne kadardır? Ayrılan bu ödeneklere rağmen bu kazaların önlenmeme sebepleri nelerdir; Sayın Bakanım, sormak istiyorum.
Bütçe teklifinde faiz ödemeleri için ayrılan kaynağın ardından ikinci büyük blokun savunma ve güvenlik harcamaları olduğu öngörülüyor. Bu sene Millî Savunma Bakanlığının bütçesine 1,5 trilyon lira ayrıldı, geçen sene bu rakam 823 milyar liraydı ancak Sayın Şimşek ve Yılmaz'ın sunumlarında bu tutarın savunma ve iç güvenlik harcamalarıyla toplamda 3 trilyon 454 milyar liraya ulaşacağı ifade edilmişti. Bu tutarın 2 trilyon 206 milyar lirası da savunmaya, 1 trilyon 248 milyar lirası da iç güvenliğe ayrılmış.
Elbette millî güvenlik konularında Türkiye'nin hak ve menfaatlerini önceleyen duruşumuz bellidir ve nettir. Millî güvenlik, savunma sanayisi konularında atılan her doğru adımı destekliyor ama tespit ettiğimiz yalnız hususları da eleştirip desteklemeye de devam edeceğiz.
Peki, bu bütçelerin neden bir kısmını bazı şeylere aktarmıyoruz, bunları niye düşünemiyoruz? Öngörüsüz ve yanlış kararlar neticesinde de F-35 programından çıkarılmamız hem millî güvenlik sorunu yarattı hem de tedarik maliyetlerini yükseltmiştir, bütçemizi de zorlamıştır. Bu bakımdan, öneri olarak şu andan itibaren F-35 tedariki S-400 alımı nedeniyle kesintiye uğradı ama en azından ödemesini yaptığımız F-35'lerin tedariki için tüm imkânları kullanmak lazım Sayın Bakanım. Mutabakat zaptına rağmen Eurofighter sürecindeki belirsizlikleri de bir an önce gidermek gerekmektedir.
Şehit aileleri ve gazilerimiz hepimizin bildiği gibi siyasetüstü bir namus meselesidir. Ne kadar modern harp silah ve araçlarına sahip olursanız olun bunlara can verecek olan, bu sistemleri etkin olarak kullanan, moral motivasyonu yüksek, eğitimli ve aidiyet duygusuna sahip askerî personellerimizdir. Kimden geldiğine bakmaksızın onların haklarını savunan her öneriyi de destekliyoruz. Bu siyasetüstü bir namus meselesidir. Ancak bunu yapabildik mi? Maalesef hayır. Haftalarca Ankara'da Meclisin yanı başında hak nöbeti tutan gazilerimiz komisyon kapılarında bekletildi. Bunu hepimiz gördük; kolu kesilmiş, bacağı kesilmiş arkadaşlarımız orada sadece özlük hakları için mücadele için oradaydılar. Fakat ben oradaki konuşmamda da söyledim Sayın Bakanım, bütün siyasi partilerin vekilleri olarak kendim de dâhil ben buna çok üzüldüm. Çünkü orda buçuklu maaşları, özlük haklarını saatlerce tartıştık. İş dünyasından gelen biri olarak vergilere 0,5 puan, 1 puan eklense hiç iş dünyasının temsilcilerinden buna hayır geleceğini de düşünmüyorum. Hiç olmazsa oralardan alıp gerçekten gazilerimize, şehit yakınlarımıza istediği maaşı vermemiz çok gerekli bir şey. Onlar bizim için kanlarını dökmüş, savaşmışlar. Bizim burada onların maaşlarını buçuklarıyla tartışmamız, bu bizim ayıbımız diye düşünüyorum Sayın Bakanım. Hatta üç gün önce de iki tane Yalova'da şehit ailesini ziyaret ettim. Evet, ziyaretlerden şehit aileleri çok mutlular ama artık "Çikolata, şeker getirerek bizleri ziyaret etmeyin." diyorlar. Esas istedikleri hepsinin gerçekten rahat bir yaşam hakkına kavuşması.
Askerî hastanelere gelince -biraz önce arkadaşlarımız da söyledi- oralar neden kapatılmıştır? Biz bunları anlayamıyoruz ya da gerçekten kapatılması gerekiyorsa bunları bize izah etmeniz gerekir. Sürekli gündeme getirdiğimiz askerî sağlık sisteminin tesisi konusunda önerilerimizi çeşitli defalarca açıkladık. Dünya çapında bu kadar yoğun harekât ve görev temposuna sahip olup askerî sağlık sistemi olmayan başka bir devlet yok. Yetkili makamlar tarafından sürekli olarak konu üzerinde çalıştığı da belirtilmektedir. Ancak somut çözüm yönünde hâlen bir adım atılmamaktadır. Bunun paralelinde askerî liselerimiz de aynı. Burada disiplinli, millî ruhu geliştirilmiş gençleri yetiştirdiğimizi hepimiz biliyoruz. O zaman bu okulları kapatmak niyedir?
Yine, Türk Silahlı Kuvvetlerinin afetlerde de destek yerine esas çözüm ortağı olması gerekmektedir. Yalova gibi denize kıyısı olan iller için liman ve marinalar güçlendirilmelidir. Sağlık Bakanlığı envanterine hastane gemisi dâhil edilmelidir. Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayrılan uzman erbaş veya sözleşmeli erler tecrübe ve fiziki yeterliliklerinden yararlanmak üzere kadrolu orman işçisi veya orman muhafaza memurları olarak istihdam edilmelidir. Türk Hava Kurumu yeniden yapılandırılmalı, kayyum yönetimi sona erdirilmelidir. Türk Silahlı Kuvvetleri rezerv filosu yangınlarda da destek vermelidir.
Askerlik sistemi ve bedelli askerlik konusu ayrı bir tartışma konusudur. Bedelli askerlik uygulaması özellikle gençlerin eğitim ve çalışma hayatını sürdürmesi açısından önemli bir tercih hâline gelmiştir. Ancak bedelli askerlik ücretinin belirlenmesi, gelirlerin hangi amaçla kullanıldığı ve zorunlu askerlik hizmeti yapanlarla bedelli askerlik yapanlar arasındaki yükümlülük farkları kamuoyunda tartışılmaktadır. Bedelli askerlik ücretinin ekonomik erişilebilirliği, elde edilen gelirlerin kullanımı ve zorunlu askerlik hizmeti yapan yükümlülerin sosyal hakları birlikte değerlendirilmelidir.
Gelişen dünya teknolojileri karşısında geleneksel ordular ve silahların yanında siber ordu ve silahlar da devreye girmiştir. Devletler bu yeni konseptle savunma sistemlerini yapılandırmakta ve siber bir dünyada daha etkili olmak, olabilmek adına ordularını bu çerçevede geliştirmektedir. Bu nedenle siber tehditlere karşı eğitim seviyesinin, koruyucu tedbirlerin ve farkındalığın artırılması modern savaşın vazgeçilmez bir gerekliliğidir.
Millî Savunma Bakanlığı bütçesinin Savunma Sanayii Başkanlığı olmadan ele alınmak durumunda kalınmış olması ciddi bir yanlışa işaret etmektedir. Genelkurmay Başkanlığı, Kara, Deniz, Hava Kuvvetleri Komutanlığının bağlı olduğu bir bakanlık bütçesi konuşulurken neredeyse Bakanlığın kamuoyuna mal edilen birçok projesini yürüten Savunma Sanayisi Başkanlığı bütçesi de birlikte ele alınmalıdır. Savunma sanayisinde dışa bağımlılık çok büyük bir önem taşımaktadır. Radar, sensör, elektronik sistemde dış tedarik ihtiyacı, kritik yazılım ve haberleşme sistemlerinde dış kaynak kullanımı, yedek parça ve bakım onarım süreçlerinde dışa bağımlılık öne geçmektedir.
Türk Silahlı Kuvvetlerini siyasetin gölgesinden çıkarmak gerekmektedir. Savunma sanayisini şeffaf, planlı bir yapıya kavuşturmak gerekiyor. Caydırıcılığı 5 boyutta kara, deniz, hava ve kabiliyetlerine ek olarak uzay komutanlığı, siber komutanlığı kurarak güçlendirmek gerekmektedir. Üniversite sanayisi ile Türk Silahlı Kuvvetleri iş birliğini gerçek bir modele dönüştürmek gerekmektedir.
Son olarak birkaç soru soracağım Sayın Bakanım. Ülkemizin göz bebeği durumundaki Türk Silahlı Kuvvetleri nitelikli yönetici kazandırılması ve küçük yaşta kurum kültürü verilmesi bakımından önemli olan askerî liselerimiz neden kapalı tutulmaktadır? Ülkemizin millî hava savunma sistemi için önemli bir yetenek olan Siper Projesi konusunda yapılan çalışmalar ne aşamadadır? Yüksek rant gelirine sahip olan, çeşitli gerekçelerle sivil yerleşkeye açılan askerî arazilere karşılık lojman ve sosyal tesisler yapımı protokollere dâhil edilmekte midir?
Sorularım bu kadar Sayın Bakanım. Bizler dinlediğiniz için teşekkür ediyoruz.