| Komisyon Adı | : | PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU |
| Konu | : | |
| Dönemi | : | 28 |
| Yasama Yılı | : | 5 |
| Tarih | : | 17 .11.2026 |
ADALET KAYA (Diyarbakır) - Teşekkür ederim Sayın Başkan.
Değerli milletvekilleri, Sayın Bakan, kıymetli bürokratlar; hoş geldiniz.
Kadronuzda bir kadın Bakan Yardımcısının olmasından memnuniyet duyduğumu belirtmek isterim, diliyorum ki sayıları artar.
Şimdi, Sayın Bakan, benim gündemimde erkek şiddetinden bir türlü koruyamadığınız kadınlar var. Sunumumuzu dikkatle dinledim, kitapçıklara da göz attım; sadece şurada 2 sayfa verileri paylaşmışsınız KADES ve elektronik kelepçeyle ilgili, kadın cinayeti oranlarını önceki yıllarla kıyaslamışsınız, bir de 4 satır KADES uygulamasına dair bir veri paylaşımı var. Şimdi, her gün kadınlar öldürülüyor, şiddete uğruyor ve şüpheli biçimde yaşamlarını kaybediyorlar ülkemizde ve her geçen gün şiddet artıyor, yoksulluk artıyor, kadınlar yoksullaştıkça daha çok risk altında kalıyorlar ve ne yazık ki şiddet sarmalından daha çok çıkamıyorlar. Önleyici ve koruyucu politikaları icra edecek olan sizin Bakanlığınız ve sizin sorumluluğunuz. Yani mesela, on aylık verilere baktığımızda sadece, benim kadın örgütlerinden aldığım rakam 247, o da en az ama mesela, sizin veriler ile bu da örtüşmüyor, veriler arasında da bir eşitsizlik var. Şimdi, şiddet başvurusunu almak, riski değerlendirmek, koruma tedbirlerini uygulamak ve ihlallere müdahale sizin sorumluluğunuzda. Koruma kararı olmasına rağmen, uzaklaştırma kararlarına rağmen niye kadınlar şiddet görmeye ve katledilmeye devam ediyor? Bunu sorgulamak zorundayız. Nerede eksik ve yanlış yapılıyorsa bunu düzeltmek için de burada konuşmak zorundayız. Her gün canımız yanıyor Sayın Bakan ve bu toplantıda her sene erkek şiddetiyle katledilen farklı kadınların hikâyelerini konuşuyoruz. Kadınların isimleri değişiyor ama hikâyeleri değişmiyor, yaşları değişiyor ama şiddet sarmalından neden çıkamadıklarına dair öyküleri ne yazık ki birbirine benziyor. Kâğıt üzerindeki kararlar kadınları yaşatmaya yetmiyor Sayın Bakan. 2026'nın ilk altı ayında katledilen 8 kadın hakkında koruma kararı bulunuyordu. İstanbul Şişli'de Nilda Müge Şahin da aylarca takip ve tehdit edildi. Ölümünden on gün önce, 25 Temmuzda şikâyetçi olduğu fail, daha önce başka bir kadını öldürmeye teşebbüsten hüküm giymiş birisiydi, buna rağmen adli kontrolle serbest bırakıldı; on gün sonra, 5 Ağustosta Şahin'i ateşli silahla katletti. Şahin'in şikâyetine ilişkin ilk duruşma ise öldürülmesinden kırk dokuz gün sonra görüldü. Manisa Salihli'de Sultan Gürel Gök de darp şikâyetiyle uzaklaştırma kararı aldırdı. Yaklaşık bir hafta sonra evli olduğu erkek eve geldi, çıkan tartışmada Sultan Gürel Gök'ü 5 kez bıçaklayarak katletti. Diyarbakır'da 26 Ağustosta öldürülen Sultan Kara'nın daha önce defalarca şikâyetçi olduğu ve sığınak istediği biliniyordu ama ne yazık ki onu da kaybettik. Evet, bu sene de tutanaklara bu isimler girdi. Süre kısıtlı, bu nedenle isimleri sayamıyoruz ama onlarca kadından bahsediyoruz. Artık üzüntümüz, öfkemiz taştı Sayın Bakan. 1 Haziran 2026 itibarıyla KADES üzerinden 2 milyon 117 bin 98 ihbar alındığını açıkladınız. Evet, çok büyük bir sayı; Kadına yönelik şiddetin yalnızca güvenlik tedbirleriyle çözülmeyeceğini ve sonlandırılmayacağını da itiraf eden bir rakam aslında bu, cinsiyet ayrımcı politikalardan vazgeçilmesi gerektiğini gösteren bir tablo ancak güvenlik tedbirlerinde de hâlâ eksiklikler olduğu gerçeğini de kabul etmemiz lazım.
Şimdi, ihbar verilerini açıklamışsınız, rakam çok yüksek ancak ihbarlara ortalama ne kadar sürede karşılık verildi? Dört yıl önce ısrarlarımız sonucu -farklı diller vardı KADES'te desteği ama- Kürtçe eklendi. Başvurular Türkçe harici bir dilde gelirse müdahale etmeye giden personel içerisinde başvurunun yapıldığı dili bilen kişi, konuşan kişi oluyor mu? Başvuru sonrası dil engeli nasıl aşılıyor; bunu soruyorum, lütfen, cevaplarsanız sevinirim.
Bir diğer mesele, kadına yönelik şiddetle mücadelede görev alan personelin bu alanda formasyonunun olması gerekiyor. Yakın zamanda sosyal medyaya yansıyan bir görüntüyü hepimiz izledik; aile içi şiddet sesleri duyunca komşular şikâyet ediyorlar, kolluk görevlileri geliyor, kapıyı çalıyor ve eş -yani fail olan eş- kapıyı açıyor. Şimdi, adam kadına bağırıyor "Sen mi beni şikâyet ettin?" diye, kadın korkuyor, ağlamaya başlıyor ve etmediğini söylemek zorunda kalıyor, bir taraftan da eliyle tehlike işaretini gösteriyor. Şimdi, burada çağrı yapıldıktan sonra polisin ne yapmasını bekliyoruz hepimiz? Polisin kadını öncelikle güvenli alana almasını bekliyoruz ama böyle bir şey yapmıyor. Polis kadının gizlice yapmaya çalıştığı hareketi bir de açık ediyor yani orada ne yazık ki eş bunu duyuyor. Yani orada polisin iyi niyetinden şüphem yok, gerçekten yardım etmeye çalışmasına dair de bir şey söylemiyorum ama bu bir bilgi eksikliği, davranışıyla risk altındaki kadını daha büyük tehlikeye atmış oluyor. Dolayısıyla, bu alanda çalışan kamu görevlilerinin düzenli olarak eğitim alması, bu eğitimlerin etkililiğinin denetlenmesi, izlenmesi gerektiğini bir kez daha vurgulamalıyım; lütfen, siz de bu konuda özen gösterin. Görevini bilgi eksikliğiyle yanlış yapanlardan daha vahimi var, katillerle iş birliği yapan kolluk görevlileri. Halkalı Karakolunda Ayşe Tokyaz cinayetinin üstünü örtebilmesi için katil Cemil Koç'a zaman kazandıran, Esra Tokyaz'ı oyalayan, ciddiye almayan, ifadesini katile ileten polislerin davası neden gizli görülüyor? Kimler korunuyor ya da başka hangi skandalların açığa çıkması engellenmeye çalışılıyor? Bunu da soruyoruz.
Yine, kadın cinayetlerinin neredeyse dörtte 3'ü ateşli silahlarla gerçekleşiyor. 6284 sayılı Kanun uyarınca şiddet uygulayanın varsa ruhsatlı veya görevi gereği taşıdığı silahı teslim etmesi gerekiyor. Bakanlık 2026'da kaç silahın teslim alındığını ve cinayetlerde kullanılan silahların ruhsat durumunu açıklamalıdır.
Şimdi, bir de cinayet işleme biçimine dönmüş olan şüpheli ölümler, şüpheli kadın ölümleri var. Olay yerinin korunması, delillerin zamanında toplanması ve dijital kayıtların kaybolmasının önlenmesi belirleyici olduğu hâlde kolluk ihmalleri sürüyor. Rojin Kabaiş'in ölümünün üzerinden iki yıl geçmesine rağmen DNA eşleşmesi ve telefon incelemesi tamamlanmadı Sayın Bakan. Aile avukatları hakkında soruşturma izni verildi, Rojin'in ailesi davanın peşini bırakmaları için tehdit ediliyor, geçen hafta amcasına saldırı gerçekleştirildi. Yakalandı mı bu kişiler, bu kişiler tespit edildi mi, Rojinin ölümüyle bağlantıları araştırılıyor mu? Bunları öğrenmek istiyoruz.
Diğer yandan, okullar ve okul çevresindeki şiddet ve çocukların yaşam hakkına dair birkaç bir şey söylemek istiyorum. Okullardaki şiddetin "münferit" denilerek geçiş geçiştirilmesi kabul edilemez Sayın Bakan. Bir yıl içerisinde İstanbul Çekmeköy, Urfa Siverek, Maraş, Manisa Turgutlu, Osmaniye ve İstanbul Başakşehir ve Esenyurt'taki okul saldırılarında öğretmenler ve öğrenciler yaşamını yitirdi ve veya yaralandı. Şimdi, iktidar olarak 21 Eylül 2026'da 7 bakanlığın katılımıyla okul güvenliği protokolü imzaladığınızı duyurdunuz. Riskli okullarda sürekli polis görevlendirildiği, 31 bin okul bahçe görevlisi istihdam edildiğini, 2.804 el dedektörü tedarik edildiğini duyurdunuz, 50 bin güvenlik korucusundan ve 30 bin bekçiden yararlanılabileceğini açıkladınız, oysa Turgutlu saldırısı protokolünün imzalanmasının ertesi günü, ertesi sabahı yaşandı çünkü çocukların güvenliği okul kapısındaki polis ve dedektör sayısına indirgenemez. Bireysel silahlanma, kayıt dışı satışlar, kolluk personelinin evinde bulundurduğu silahların muhafazasının denetimi İçişleri Bakanlığının doğrudan sorumluluğunda. Şimdi, kalabalık sınıflarda psikolojik danışman ve sosyal hizmet desteğine ulaşamayan çocuklar yalnız bırakılmakta, suç ağları çocuklara dijital platformlardan para ve lüks yaşam vaadiyle ulaşırken sorumluluk yalnızca ailelere yüklenemez. Asıl hedef, bu örgütlü yapılar olmalıdır. Çocuklara yönelik cezaları ağırlaştıran 7593 sayılı Kanun çözüm değildir. Gerçek çözüm, kamusal, ücretsiz, bilimsel, laik, ana dilinde ve cinsiyet eşitlikçi eğitimi güçlendirmektir. Her okulda yeterli sayıda kadrolu psikolojik danışman, psikolog ve sosyal hizmet uzmanının atanmasının sağlanması... Tüm çocuklara ücretsiz, sağlıklı yemek ve su sağlanmalı, çocuk meclisleri ile akran arabuluculuğu yaygınlaştırılmalı ve ayrı bir çocuk bakanlığı kurulmalıdır.
Sayın Bakan, derneklerden bahsetmek istiyorum, sivil toplum üzerindeki baskılardan. Şimdi, örgütlenme özgürlüğünü fiilen ortadan kaldıran durumlar var. Yasada olmadığı hâlde, mevzuatta olmadığı hâlde, bağımsız odalarda faaliyet gösteren derneklerin aynı yerleşim yerini kullanmasını yasaklayan açık bir kanun hükmü yok ama ne yazık ki engelleniyor. Bu, örgütlenme özgürlüğünü fiilen ortadan kaldırıyor. Derneklere bağımsız ofis tutma zorunluluğu getirmek...
(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)
ADALET KAYA (Diyarbakır) - Teşekkür ederim dinlediğiniz için.