| Komisyon Adı | : | PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU |
| Konu | : | |
| Dönemi | : | 28 |
| Yasama Yılı | : | 5 |
| Tarih | : | 17 .11.2026 |
CEVDET AKAY (Karabük) - Teşekkürler Başkanım.
Sayın Başkanım, Değerli Komisyon üyeleri, Sayın Bakanım, kıymetli bakan yardımcıları ve bürokratlar; hepinizi sevgi ve saygıyla selamlıyorum.
İçişleri Bakanlığının merkez bütçesi 158,4 milyar, geçen yıl 119,5 milyar imiş. 38,9 milyarlık bir artış var, artış yüzdesi yüzde 32, genel bütçe içerisindeki payı binde 5,80. Tabii, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı, Göç İdaresi Başkanlığıyla hep beraber düşünürsek 1,8 trilyon civarında -sizin de sunumunuzda anlattığınız gibi- bir bütçe büyüklüğünden bahsediyoruz ama merkez Bakanlık bütçesinin rakamlarının düşük olduğunu burada bir kez daha vurgulayalım. Bizim çeşitli önergelerimiz olacak, önergelerimizde onu detaylı konuşacağız.
Burada baktığımız zaman da personel giderleri çok önemli bir pay tutuyor, sigorta primleriyle beraber yüzde 70 civarında bir pay var Sayın Bakanım. Buradaki diğer faaliyet alanlarına ayrılan miktar düşük kalıyor. Sermaye giderleri 19,2 milyar 2027 bütçesi için, yüzde 12'lik bir oran. Buradaki alt kırılımlarda gayri menkul sermaye üretim giderleri var 12,8 milyar, 2026 yılında haziran sonu itibarıyla 1,4 milyar harcanmış. Bunun mahiyeti hakkında bilgi verilirse memnun oluruz. Bir de diğer sermaye giderleri 1,11 milyar civarında, bunun mahiyetini de rica edeceğiz. Bir de menkul mallar büyük onarım giderlerini bir hayli yüksek gördük. Taşıtlarla alakalı mı veya başka bir şey mi? 1,6 milyar 2027'de, geçen yılın başlangıç ödeneği de 1,7 milyar civarındaymış, 229 milyon harcanmış. Bir şey dikkatimi çekti sermaye transferlerinin altında; burada kurum işletme ve hane halkına yapılan transferler kalemi. 2025 başlangıç ödeneği konulmamış, sıfır; 2026 başlangıç ödeneği de konulmamış, sıfır; 2027'de de başlangıç ödeneği sıfır ama baktığımız zaman 2025'te 7,7 milyarlık bir harcama olmuş, 2026'da da haziran sonu itibarıyla 1,6 milyarlık bir harcama olmuş. Hani burada harcama olduğu görülüyor, o zaman buraya bir ödenek konulması zarureti var. Niçin sıfır ödenek konuluyor? Daha sonra ödenek aktarımı mı yapılıyor? Bu konuyla ilgili bir cevap bekleyeceğiz. Cari transferlerin alt kalemleri, hazine yardımları, kâr amacı gütmeyen kuruluşlara yapılan transferler, hane halkına yapılan transferler; o detaylara giremeyeceğim. Taşıtlarla ilgili olarak da 43 taşıt alımınız var, bunun 20 tanesi hibe yoluyla. Bu hibenin hangi kurum ve kuruluşlardan geldiğini bizimle paylaşırsanız mutlu oluruz gereksinimle ilgili. Bunların 30 adedi de binek otomobil.
Şimdi, 158 milyarlık bir bütçe, trafik cezalarına baktığımız zaman 2027 yılında trafik cezası hedefi 147,9 milyar yani neredeyse İçişleri Bakanlığının merkez bütçesine yakın, yüzde 93,4'ü. Şimdi, bakanlıklarla karşılaştırdım bu büyüklüğü, 4 tane bakanlıktan daha fazla trafik cezası hedefi var. Ticaret Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı ve Enerji Bakanlığının 2027 bütçelerinden daha fazla. Örneğin, Ticaret Bakanlığının 104,3 milyar, Enerji Bakanlığının 50,6 milyarlık bütçesi var. Şimdi, bakanlık dışı kamu kurum ve kuruluşlarına baktım; Gelir İdaresi Başkanlığından fazla, Orman Genel Müdürlüğünden fazla, TÜBİTAK'tan, MİT'ten, Göç İdaresinden, hatta Türkiye Büyük Millet Meclisinden de daha fazla bir trafik cezası hedefi var. Peki, şu ana kadar ne kadar tahsilat olmuş? Eylül sonu itibarıyla 70,9 milyarlık bir tahsilat olmuş. Son rakamlar sizdedir, paylaşırsınız. Hâlbuki, burada 73 milyarlık bir hedef vardı, tahakkuk eden 148 milyar. Tahsil tahakkuk oranı düşük, yüzde 44'lerde. Bu oranın daha yüksek olması gerekiyor, geçen yıl yüzde 60'lardaydı bu. Sebebi de tabii bu son kanundan sonra çok fahiş cezaların oluşu. Bir kısım insanlar bunu rahat ödeyebiliyor ama düşük gelirli ve orta gelirli standart araba kullanan kişiler açısından bu cezalar çok yüksek oldu. Zaten bu kişiler vergi yükü altında eziliyor, bir de böyle bir trafik cezalarında onlara yönelik bu çok yüksek tutarların onları zorladığını bilmenizi isteriz. Emekli, dar gelirli, asgari ücretli zaten iyileştirme bekliyor en düşük emekli aylığında ve ocakta, inşallah hak ettikleri zamları refah payıyla beraber alacaklar. Bu tutarlar zaten yetersiz olduğu için inanın bunalımda olan insanlar var. Sunumunuzda gördüm, kazaların düşmesinde çok etkili olmuş baktığım kadarıyla, gördüğüm kadarıyla ama insanlar ödemede zorluk çekiyorlar, bunu da bilmenizi istiyoruz. Bazı maddelerinde ayarlama yapıp cezaların bir kısmında daha esnek olunması gerektiğini düşünüyorum, bunu da buradan bir kez daha vurgulamış olayım.
Sayın Bakanım, şimdi, fon vurgunu, fon skandalı var, biliyorsunuz. Bununla ilgili olarak da ben bütün bakanlıklarda özellikle ilgiliyse, bir bağlantısı varsa soruyorum. Şimdi, Polis Bakım ve Yardım Sandığı "POLSAN" diye bir kuruluşumuz var; bu kuruluşumuzun iştiraki de var, Ankara Sigorta, yüzde 99,8'ine sahip; bir de POLSAN Portföy Yönetim AŞ diye de bir iştiraki var. POLSAN'ın fon vurgununda adı geçen bu yatırım fonlarında değerlendirilmiş bir parası olmuş mudur? Olmuşsa bu parayı geri almış mıdır? Almamışsa takılan parası var mıdır? Yine, aynı şekliyle, Ankara Sigorta için de soruyorum: Ankara Sigortanın Eylül 2026 sonu mali tablolarında 1,08 milyarlık bir yatırım fonu katılım hesaplarında değerlendirilmiş, bir bakiye görüyorum; bu bakiye hangi yatırım fonlarında değerlendirilmiş durumda? Bununla ilgili bir incelemeniz, bir tetkikiniz oldu mu? Yatırıp geri çekilmiş olabilir veya çekilmemiş olabilir; eğer çekildiyse önden önlem mi alındı, bir duyum oldu mu? Duyum olduysa bununla ilgili SPK ve Hazine ve Maliye Bakanlığına gerekli bildirimler yapıldı mı? Bunların da bizimle paylaşılması önemli çünkü bu sandık çok önemli, haziran sonu itibarıyla 36,8 milyarlık bir aktif büyüklüğü var. Buradaki çalışanların aidatlarından oluşan fonun riskli sermaye piyasası işlemlerinde değerlendirilmemesi hepimiz için önemli.
Yine, basında da bazı gündeme gelen olaylar oldu. Onunla ilgili olarak da valiler açısından, kaymakamlar açısından, üst düzey yöneticiler açısından veya il özel idareleri açısından bu fonlarda paraların değerlendirilip değerlendirilmediğiyle ilgili olarak Bakanlık bünyesinde bir inceleme, bir araştırma, bir tahkikat yapıldı mı? Yapıldıysa problemli olan üst düzey mülki erkân var mıdır? Varsa bununla ilgili gerekli önlemler alınacak mıdır? Buradan fahiş geliri elde eden "insider trading" yoluyla bilgi sahibi olanlar var mıdır? Bu konuyla ilgili de genel değerlendirmenizi bizimle paylaşırsanız seviniriz. Yine, tabii, belediyelerle ilgili, bazen iştiraklerle de ilgili basına yansıyan hususlar oluyor. Belediye başkanları, belediyenin tüzel kişiliği, belediye iştirakleri olarak bu fonlarda değerlendirilip elde edilen -çekilmiş olabilir- kazançlar var mıdır veyahut da takılan paralar var mıdır hem belediyeler hem belediye iştirakleriyle ilgili? Baki Bey de burada, kendi büyükşehir belediyesiyle ilgili güzel de bir açıklama yaptı bir gelir elde etmesiyle ilgili ama yansımayan belediyeler de olabilir. O konuyla ilgili de bize bilgi verilirse mutlu olacağız.
Benim bir sorum olacak Sayın Bakanım, soru-cevapta yetersiz olabilir, ona da sürem herhâlde yeterli. Şimdi, Avrupa Konseyi Kalkınma Bankasından 12/2/2026 tarihinde Hazine ve Maliye Bakanlığı üzerinden İstanbul Valiliği Proje Koordinasyon Birimine İstanbul Sismik Riskin Azaltılması ve Acil Durum Hazırlık Projesi için yani "İSMEP" dediğimiz proje için -sizin de yakından bildiğiniz proje- 230 milyon avro kredi kullandırılmış. Bu kredinin akıbeti nedir? Nerelere nasıl kullanıldı? Olumlu bir şekliyle dönüşü oldu mu? Bu konuyla ilgili de sizlerden bilgi istiyoruz.
Ben soru önergelerine de baktığım zaman, İçişleri Bakanlığı olarak -bunlar 31/8 itibarıyla alınan, Meclisin bize verdiği resmî rakamlar- İçişleri Bakanlığının soruları cevaplama oranı yüzde 70,1 seviyesinde.
İÇİŞLERİ BAKANI MUSTAFA ÇİFTÇİ - Şu anda yüzde 90.
CEVDET AKAY (Karabük) - Ben 31/8'i söylüyorum. Genelde bütçe görüşmelerine doğru gelirken cevaplanma oranları yükseliyor, yüzde 90'lara çıkmış olabilir. Ben de özellikle sekizinci ay sonu itibarıyla aldım. O zaman süresinde cevaplananlar yüzde 4'müş, süresi geçtikten sonra cevaplananlar yüzde 66'ymış. Yüzde 90 olduğuna da sevindik. Bu konu, denetleme mekanizması önemli; Meclisin yasama görevinin haricinde denetleme görevi de çok çok önemli, bu konulara daha hassasiyet rica edeceğiz. Bir de trafik cezalarının yüzde 50'si Savunma Sanayii Destekleme Fonuna aktarılmak üzere merkezî bütçeye aktarılıyor. Bunların nereye nasıl harcandığını da denetleyemiyoruz, bunları da sizin denetlemenizi arzu ederiz.
Teşekkür ediyorum.