KOMİSYON KONUŞMASI

ÜMİT ÖZLALE (İzmir) - Sayın Bakan, Sayın Başkan, değerli milletvekilleri, bakanlığımızın değerli bürokratları; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

İlk önce Anayasa'mızın 3'üncü maddesi sosyal bir devlet olduğumuzu gerektirir ama 2027 bütçesinde maalesef Sağlık Bakanlığımızın bütçesi bakanlık bütçemizin yarısı kadar ancak ama siz yine iyisiniz, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bütçesi de altıda 1'iydi zaten. Bazı paralar var ama o programlara harcanmıyor Sayın Bakanım. Mesela Bağımlılıkla Mücadele Programı'nın sadece 2025 yılında yüzde 45'ini harcayabilmişiz oysa Türkiye'nin en büyük problemlerinden bir tanesi bağımlılıkla mücadele. Dolayısıyla 2025'te 2,75 milyar lirayı bu programda harcayamayıp direkt olarak başka bir yere aktarmışsınız, ben bunu önemli bir eksiklik olarak görüyorum. Burada, Bağımlılıkla Mücadele Programı'na ne kadar fazla destek önerirse iktidar partisi biz onu destekleyeceğiz, ona evet vereceğiz. Bunun dışında tedavi ve rehabilitasyonda da aynı şey geçerli. Bağımlılık rehabilitasyon merkezi sayısında da hedefimizin altındayız.

Şehir hastanelerinden çok bahsedildi, 160 milyar, halk sağlığının 6,6 katı Sayın Bakan. Bu da bence, yine sosyal devlet ilkesiyle uyuşan, örtüşen bir şey değil. Baktığınız zaman koruyucu sağlık için 585 milyar TL harcayıp ondan sonra ondan çok daha yükseğini şehir hastanelerine vermek çok da mantıklı değil.

Şimdi, koruyucu sağlık, bir bakalım, pozitif bir gelişme var burada o da şunu söylemek lazım: Koruyucu sağlıkla ilgili programda bir artış öngörülüyor 2027'de bu önemli, keşke daha da fazla olsa fakat şimdi size birkaç tane gösterge sunmak istiyorum burada. Koruyucu sağlığın payı 2025 başlangıcında 26,8, gerçekleşen 24,9 dolayısıyla hedefin altındaymışız; 2027 teklifinde 29,8 hedefini inşallah tutturursunuz.

Sayın Bakan, kızamık aşısı yüzde 95'i hedeflemişsiniz, yüzde 92. Rahim ağzı taraması, bu çok önemli, çok çok önemli hedefiniz yüzde 70'miş, gerçekleşmeniz hedefin 13 puan altında. Dolayısıyla koruyucu sağlık göstergelerinde iyiye doğru bir gidiş olduğunu söylemek çok da mümkün değil. Programa bütçe ayırıyorsunuz ama bu hedeflerin de tutmasını bekliyoruz sizden.

Bakıyoruz, aile sağlık merkezlerine, hedefiniz 117 tane açılması, resmî kayıtlarda sadece 15 tane açıldığı duruyor. Sağlıklı hayat merkezi hedefiniz 420, resmî kayıtlarda 335 gözüküyor. Dolayısıyla birim başına nüfusta da biz hedeflerin altındayız. O yüzden burada da çok önemli bir başarı hikâyesi olmayabilir.

Şimdi, aile hekimliğinde 100 bin kişiye düşen hemşire ve ebe hedefinde bütün bunlara baktığımız zaman Sayın Bakanım, bizler hedeflere ulaşmak yerine hedefleri azaltıyoruz. Tekrar söylemek gerekirse, mesela 100 bin kişiye düşen hemşire ve ebe hedefi 2028 hedefimiz eskiden 500'müş, bunu 400'e indirmişsiniz. Yani o hedefe ulaşmak yerine hedefi niye düşürüyorsunuz biz bunu anlamakta güçlük çekiyoruz. 2027 hedefiniz 460'mış, bunu 395'e çekmişsiniz. O yüzden buradaki önemli olan noktalardan bir tanesi şu: Sizin hem performans programınızda hem de stratejik planınızda 2027 için, 2028 için gösterdiğiniz hedeflerin daha sonra altında bir hedefi burada tekrardan dile getirmeniz hedefi küçülttüğünüz anlama geliyor ki o da bence doğru bir strateji değil.

Şimdi, yaşlanan bir ülkeyiz o yüzden daha fazla sağlık personeline, daha fazla hemşireye ihtiyacımız var. Burada bazı göstergeler var Sayın Bakanım. Hemşire sayısında OECD'nin üçte 1'indeyiz, OECD ülkelerinin üçte 1'i kadar hemşiremiz var. Bu konuda sizin sunumunuzda bu sayının artacağına dair herhangi bir cümle ya da herhangi bir strateji duymadım. Hekim sayısında OECD'nin yüzde 69'undayız, hastane yatağında da yüzde 75'indeyiz.

Şimdi, burada, 2025 yılında -malum bu beyin göçü bizim için çok önemli problemlerden bir tanesi, biz başta hekimlerimiz olmak üzere kimsenin bu ülkeden gitmemesini, hayallerini bu ülkede kurmasını isteriz- yurt dışı için iyi hâl belgesi alan hekim sayısı ile sizin açıkladığınız giden hekim sayısı arasında devasa bir fark var. Günün sonunda yaptığınız sunumda bu konuya değinebilirseniz çok seviniriz. Yalnızca 2024'te Birleşik Krallık'a giden Türk hekim sayısı 552+368 yani yaklaşık burada 900'ün üzerinde hekimimizi bizler kaybettik; bunları geri almak için bir stratejiniz var mı? Bununla ilgili de sunumunuzda bize bilgilendirme yaparsanız çok seviniriz.

Sayın Bakan, ben belki kaçırmış olabilirim ama cepten sağlık harcaması... TÜİK ve sağlık harcamaları istatistiklerine baktığımız zaman 2024'e kadar ulaşabiliyoruz, cepten sağlık harcamasının bir yılda 2 katına çıktığı gözüküyor; OECD'nin 2025 raporu da benzer bir şey söylüyor. Burada ne durumdayız? Yani cepten sağlık harcaması 2026'da ne durumda, 2027 için hedefiniz nedir? Bu konuyla ilgili de bize bir bilgi verebilirseniz çok seviniriz. Kaliteli sağlık hizmetinden memnun olanlar cepten sağlık harcaması artmasına rağmen yüzde 41; bu, OECD'de yüzde 64. Bizler Yeni Parti olarak sağlık hizmetlerinin nitelikli ve ücretsiz olmasını savunuyoruz. Oysa buraya baktığınız zaman, siz cepten sağlık harcamasını bir yılda 2 katına çıkarıyorsunuz, aynı zamanda bizim üyesi olduğumuz OECD'deki kaliteli sağlık hizmetinden memnuniyet oranının sadece üçte 2'sindeyiz.

Şimdi, sahada gördüğümüz bazı sorunlar var, malum ekonomik sorunlarla boğuşan, çok da tatsız olan bir ekonomik gündemin içindeyiz. Ruh sağlığı hizmetleri faaliyet kalemine baktık, Sayın Bakanım, burada personel harcamalarını çıkardığımız zaman bu önemli kaleme yani ruh sağlığı hizmetleri faaliyet kalemine ayırdığınız para sadece 13,3 milyon yani burada daire alamazsınız bu parayla. Ruh sağlığı hizmetlerinde personel giderlerini çıkardığınız zaman geriye neredeyse hiçbir şey kalmıyor.

Yine, devam edelim, beyaz kod bildirimi günde 48 tane. Siz sağlıkta özellikle sağlık personelimize, sağlık çalışanlarımıza fiziksel şiddet alanında herhangi bir açıklama yaptınız mı? Belki ben kaçırdım ama böyle bir açıklamayı duymadım. Bunu düşürmek için ne planlıyoruz?

Aile hekimlerinden randevu bulamayan hasta görenler yani bir hastaneye gidip hastaneden randevu alamadığı için aile hekimlerine gidenlerin oranı yüzde 87, Türk Tabipleri Birliği anketidir bu. Bütün bunlar bizim sahada karşılaştığımız ama bütçede karşılığını görmediğimiz kalemler olarak duruyor.

Bir başka nokta var Sayın Bakanım, tıbbi cihaz, malzeme ve ilaç kalemi. Maalesef bu Tıbbi Cihaz Kurumu yolsuzluğa, rüşvete çok açık bir kurum. Mesela, geçmişte Tıbbi Cihaz Kurumunun başındaki kişi Osman Arıkan Nacar bildiğiniz gibi fon vurgununun tam ortasındaki kişilerden birisi; o yüzden Tıbbi Cihaz Kurumuna ekstradan baktık. Şimdi, buraya bakıyoruz, tıbbi cihaz, malzeme ve ilaç alımı kalemi 2025'te harcanan onaylananın 1.090 katı, 1.090 katı. Yani onaylanan 5 milyon, harcama 5.45 milyar. Sonra detaylara baktık, burada şöyle bir şey var: Gemilerden alınan sağlık resmi hastanelere cihaz almak için sanki bir ara hesap gibi kullanılıyor. Bu konuda bize bir bilgi verebilirseniz çok seviniriz çünkü burada onaylanan ile gider arasında devasa bir fark var. Biz bunu bütçede ancak böyle tahmin edebildik; bu konuda da bize bilgi verebilirseniz çok seviniriz.

Önemli bir konu da şudur Sayın Bakanım: Döner sermayeli işletmeler. 2025'teki zarar 34,7 milyar TL, bunların giderleri 732 milyar lira. Yani baktığınız zaman 732 milyar Meclisin kontrolü dışında, döner sermaye işletmelerinin gideri ve burada devasa bir zarar var. Bu zararın giderilmesi için attığınız adımlar, uygulayacağını stratejiler nedir; bu konuda da bize bilgi verirseniz çok seviniriz.

Devamlı "Bize bilgi verirseniz çok seviniriz." diyoruz ama bilgi alamıyoruz. Bakın, 3.019 tane yazılı sorudan cevapsız bırakılanlar yüzde 69 yani maalesef Bakanlığınız 10 sorunun 7'sine cevap vermiyor.cevap vermiyor. Oysa bunlar bizim için önemli ve sağlık da bizim için, Türkiye'de bütün partiler için en önemli kalemlerden bir tanesi, en önemli konulardan bir tanesi. Biz en azından önümüzdeki yasama döneminde bizim sizlere şehir hastaneleriyle ilgili özellikle sorduğumuz sorulara daha net, daha somut cevaplar vermenizi bekliyoruz. Mesela, şehir hastanelerine ilişkin biz 61 tane önerge vermişiz, hiçbir tanesine yanıt alamamışız. O bakımdan, bu konuda Bakanlığınız biraz daha duyarlı olursa çok memnun oluruz diyorum, hepinizi saygılarla selamlıyorum.