| Komisyon Adı | : | PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU |
| Konu | : | |
| Dönemi | : | 28 |
| Yasama Yılı | : | 5 |
| Tarih | : | 16 .11.2026 |
HEVAL BOZDAĞ (Ağrı) - Teşekkürler Sayın Başkan.
Sayın Bakan, değerli milletvekilleri; hepinizi saygıyla selamlıyorum.
Aslında birçok konuya bence 2 hatip çok geniş bir şekilde değindi. Durum ortada, Sağlık Bakanlığı bütçesi öncelikle yetersiz, gayrisafi yurt içi hasıladaki yeri belli; "OECD ülkeleri yüzde 9,8 olarak..." dedik, Türkiye'de yüzde 4,7; yarısı kadar. Sayın Bakan, sağlığa biraz para ayırın lütfen. Toplam bütçe içerisindeki yeri 2026 yılında yüzde 7,8 iken 2027 yılında yüzde 7,2; bunu görüyor olmalısınız, bu rakamı fark etmiş olmanız gerekiyor. Sunumlarınızı birazcık da bu rakamları görerek yaparsanız eğer daha realist, reel yaklaşım söz konusu olacak. Koruyucu sağlık hizmetlerinin yeri -defalarca söyledik, sizden önceki bakanlara da tarif ettik- tersi olması gerekiyor, bütçeden payı 1/3'te kalıyor sürekli olarak, bunun yer değiştirmesi gerekiyor Sayın Bakan.
Kişisel koruyucu sağlık hizmetleri... Bundaki pay ise çok daha düşük. Bakınız, koruyucu sağlık için kişi başı 6.400 liradan bahsederken kişisel koruyucu sağlık hizmetleri için 3.700 liradan bahsediyoruz. O zaman HPV aşısını nasıl yapacaksınız? Tabii ki bütçe ayırmıyorsunuz, sağlığa bütçe ayırmıyorsunuz; kısacası, özeti bu. Bizim talebimiz: Sağlığa bütçenin en az yüzde 15 olmasıdır.
Şimdi, aşı tedarikinde sıkıntılar var. Aile hekimleri sürekli söylüyorlar, aşılama programında noksanlıklar var, koruyucu sağlık hizmetlerinin bütçesi az ve aşılama oranımız yüzde 95'in altında. Yüzde 95'in altında bir aşılama söz konusu iken bunu görüyor olmanız lazım yine Sağlık Bakanımız. Sayın Bakan, aşılama hizmetlerine, koruyucu sağlık hizmetlerine neden pay ayırmıyorsunuz? Bu rakamları görerek bir bütçe hazırlanması gerekmez mi? Dünyadaki yerimiz ne? OECD Sağlığa Genel Bakış 2025 Raporu, ortalama yaşam süresi -bahsedildi- 77,3 yaş, OECD ortalaması 81'de. Sağlık harcamalarının gayrisafi yurt içi hasılası içindeki yeri OECD yüzde 9,3; Türkiye yüzde 4,7'de. Kişi başına hekim sayısı OECD 3,9; Türkiye 2,4; bunlar da rakam. Bin kişi başına hemşire sayısı OECD 9,2; Türkiye 3,1; bunlar da rakam. Eczacı sayısı 100 bin kişi başına OECD ortalaması 86, Türkiye 48. Bin kişi başına hastane yatağı sayısı OECD 4,2; Türkiye ise 3,1. Önlenebilir ölümlerde halk sağlığı ve koruyucu sağlık hizmetleri ne kadar önemli, ne kadar yakından ilişkili aslında bununla ama pay ayırmıyorsunuz, bütçe ayırmıyorsunuz. Genel bütçede Sağlık Bakanlığının payı zaten düşük, koruyucu sağlık hizmetlerine de daha az pay ayırıyorsunuz. 100 bin kişide 168, OECD ortalaması 145 önlenebilir ölümlerde. Bakınız, 78'e kadar düşen ülkeler var. Tedavi edilebilir ölümler Türkiye 100 binde 119, OECD 77. Sayın Bakan, bunlar da rakam ve siz tedavi edici hizmetlere koruyucu sağlık hizmetlerinin 2 katı pay ayırıyorsunuz. Peki tedavi edici hizmetlerdeki bu oranlar... Dünya üzerindeki tedavi edilebilir hastalıklardan ölüm oranımızın yeri nedir, neden böyledir, bunu nasıl açıklayacaksınız? Hastalanmadan önlem almaktan bahsettiniz, sunumunuzda da vardı. Koruyucu sağlık hizmetlerinden bahsediyorsunuz aslında ama neden oranlar böyle? Bakınız, ısrarla bunun üzerinde duruyorum çünkü bu toplumsal sağlık açısından çok önemli bir parametre, birçok hastalığı önleme açısından kanserler dâhil olmak üzere önemli. Siz halk sağlığı uygulamalarını önemli buluyor musunuz? Sorumdur size. İnanıyor musunuz halk sağlığı önlemlerine? Sayın Bakanım, aşılamanın hastalıkları önleme üzerinde etkisi olduğuna inanıyor musunuz? Enfeksiyon hastalıklarının malignite patogenezi üzerindeki etkisini biliyor musunuz? Eğer bu kavramlara, bu değerlendirmelere inanıyorsanız HPV aşısını uygulamamadaki ısrarınız nedir? Neden HPV'yi aşı takvimine almıyorsunuz? Maliyet demeyin, birçok hatip yine bahsetti, bugün 9 "valan"lı aşıyı sadece 13 yaş kız çocuklarına yapsanız bunun maliyeti 2 doz üzerinden 1,8 milyar lira. Kız ve erkek çocuklarını aşılasanız 3,6 milyar lira. 9-16 yaş grubunu aşılasanız 21,6 milyar lira. Şehir hastanelerinin bütçesi belli, bu yıl 160 milyardan bahsediyoruz. Savunmanın, faizin ve vergi harcamalarının bütçedeki payını düşündüğümüzde HPV aşısını neden aşı takvimine almıyorsunuz diye sormak hepimizin hakkı. Gençler adına soruyorum; neden HPV'yi aşı takvimine almıyorsunuz? Bu siyasi bir tercih, bu ideolojik bir tercih. Sosyoekonomik olarak da aşılamaların sağlık bütçesi üzerinde pozitif etkileri olacak.
OECD ve dünya ülkeleri arasında sağlık politikaları açısından geri planda olmamızın nedeni ne Sayın Bakan, siz nasıl değerlendiriyorsunuz bunu? Neden mesela bütçe sunumunuzda böyle bir açıklama yapmıyorsunuz? "Bizim OECD ülkeleri veya dünyanın ileri ülkeleri içerisinde sağlık politikaları açısından konumumuz bu ve nedenleri şunlardır." diye kendinize öz eleştirel yaklaşan bir sunum neden hiç yapmıyorsunuz mesela? Çünkü böyle bir tablo da var ve biz, siz geldiğiniz zaman genelde bu tabloyu önünüze koyuyoruz. Bizi dikkate almıyorsunuz, buradaki sunumları dikkate almıyorsunuz. Çünkü siz geldiğinizde karşılaşacağınız veriler aslında bu veriler, bunun dışında herhangi bir veri koymayacağız ki üzerine.
Bakınız, bölgesel eşitsizlikler... Bence dünyadaki, OECD ülkelerindeki konumumuzda belirleyici olan faktörlerden biri de bu bölgesel eşitsizlikler. 5 yaş altı ölümlerde, anne ölümlerinde, bebek ölüm hızında 1.000 canlı doğumda bakınız Kürt illeri deyince herkes kızıyor. Bunu nasıl açıklayacağız? Doğu Anadolu Bölgesi diyelim, Güneydoğu Anadolu Bölgesi diyelim, siz -daha önce bir hatibimiz de söyledi- 1960'lardan beri bu bölge bu şekilde geri bırakılmış birçok konuda, sosyoekonomik gelişmişlik açısından da geri bırakılmış. Sağlık göstergeleri bunun en çarpıcı örneklerini bize defalarca gösteriyor ve her yıl bu göstergeler bu şekilde. Bunun nedenini bakınız, nasıl açıklayacaksınız? Hangi kavramla, hangi sağlık politikalarıyla veya hangi siyasi duruşla bunu açıklayacaksınız? Bu çok önemli. Biraz önce defalarca Sayın Pala üzerinde durdu ve ifade etti.
Sezaryen oranlarından bahsettiniz, birkaç puanlık düşüşü bir başarı olarak gösterdiniz ama hâlâ primer sezaryen oranlarında Sayın Bakan OECD sezaryen oranlarının ortalamasına yaklaşmış durumdasınız.
Bölgelere göre sağlık personeli dağılımına, sağlık emekçilerinin dağılımına bakalım. 100 bin kişiye düşen uzman hekim sayısının Türkiye ortalaması 129; bakınız, bölgede 80 ile 90 arası, toplam hekim sayısı 270, 173; diş hekimi 62, 34; eczacı sayısı 51, bölgede 41-42; hemşire ve ebe sayısı 378 Türkiye ortalaması ama Kürt illerinde 330. Kamusal sağlık hizmetlerini öncelemiyorsunuz bir nedeni de bu. Toplumsal sağlık alanındaki geri kalmışlığımızın en önemli nedenlerinden biri de özel hastanelerin toplam hastaneler içerisindeki payı yüzde 35. Bugün hemodiyaliz cihazlarında, yeni doğan yoğun bakım sayılarında, görüntüleme cihazlarında siz piyasacı bir sağlığı savunuyorsunuz, toplum da özel hastanelere mecbur bırakılıyor. Bugün, toplumun cepten sağlık harcaması sürekli olarak artıyor. İşte, en son 2025 yılında bir önceki yılın 18,8 oranını aşmış durumdasınız. Gelir gruplarının... Bakınız, Türkiye'de bu özel hastanelerin hizmetinden yararlanacak yüzde 35'lik bir toplumsal kesim yok.
Teşekkür ederim.