KOMİSYON KONUŞMASI

ORHAN SÜMER (Adana) - Teşekkür ederim Sayın Başkanım.

Ben de Sayın Genel Müdüre ve çalışma arkadaşlarına başarılar dilerim.

Sözlerime başlarken aramızdan ayrılışının 88'inci yıl dönümünde cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ü saygıyla, minnetle anıyorum.

Ayrıca, dün İzmir'de maalesef elim bir patlama sonucu hayatını kaybeden vatandaşlarımıza Allah'tan rahmet, yaralılara acil şifalar diliyorum.

Ayrıca, bir şeyi belirtmek isterim Sayın Başkanım. Keşke her bakanlıkta... Geçmişte içimizde parlamenterlik yapmış arkadaşların bulunmasından da memnuniyet duyduğumu belirtirim çünkü hiç olmazsa buradaki sorunları bilir, arada köprü olur diye düşünüyorum. Osman Bey'e de başarılar dilerim çalışmalarında.

Bugün yüz seksen altı yılı aşkın geçmişiyle Türkiye'nin hafızasında yer etmiş, ülkemizin en ücra köşesine kadar hizmet götürmüş, vatandaşımızın devletle temas kurduğu, en önemli kurumlarımızdan biri olan PTT'nin bütçesini görüşüyoruz. PTT yalnızca mektup taşıyan, kargo dağıtan bir kuruluşumuz değil, PTT devletten vatandaşımıza uzanan eldir. Köydeki yaşlı vatandaşımızın maaşını aldığı, emekçimizin parasına ulaştığı, esnafımızın gönderisini teslim ettiği, kamu hizmetlerini vatandaşın kapısına kadar ulaştırdığı bir kurumumuz. Kurumun bilançosuna baktığımızda yalnız 2018 yılında Türkiye Varlık Fonuna devredilen PTT, 2019 yılından itibaren her yıl zarar açıklamış yani 2019'la 2024 döneminde toplam zarar yaklaşık 8,6 milyar dolara ulaşmış. Tabii ki PTT kamu hizmeti yapıyor, burada da kâr amaçlı değil de vatandaşlarımıza hizmet amaçladığının -bunun- da bilincindeyiz. Türkiye'de e-ticaret ve kargo sektörü büyürken PTT'nin bu büyümeyi neden yeterince kâra dönüştüremediğini ben öğrenmek isterim. Sorunun kaynağı piyasa koşulları mı, yönetim politikaları mı veya yanlış yatırım kararları mı, yoksa maliyetlerin yönetilemeyiş şekli mi?

Yine, 2025 ve 2026 yılına ilişkin güncel durum nedir? Bunlar hakkında da bilgi almak isterim. Ayrıca, 2024 yılı mali tablosunda özellikle üzerinde durulması gereken bir başka konu da var, tam 951 milyon lira finansman gideri belirtilmiş burada. PTT gibi geniş bir kamu ağına sahip bir kuruluşumuz neden bu kadar yüksek finansman maliyetine katlanmaktadır? PTT neden sürekli kısa ve vadeli, faiz maliyeti yüksek finansman kaynaklarına ihtiyaç duymaktadır? Bu durumun temel nedeni tahsilat sorunları mıdır, nakit yönetimdeki eksiklikler midir? Bir tarafta milyarlarca liralık zarar, diğer tarafta yaklaşık 1 milyar liralık finansman gideri, ayrıca kamu kurumlarından olan alacakların zamanında tahsil edilmemesi nedeniyle PTT'nin finansman yükünün arttığı yönündeki tespitler de ayrıca açıklığa kavuşturulmalıdır.

Yine, devletin başka bir kurumu PTT'ye olan borcunu zamanında ödemiyorsa bunun finansman maliyetini neden PTT üstlenmiş durumda? Raporda "Söz konusu giderin nakit sıkışıklığı nedeniyle kamu bankaları nezdinde acilen kısa vadeli, kredili mevduat hesaplarının kullanılmasından kaynaklandığı, faiz ödemesinden..." diye belirtmişler. 2025 yılı içinde finansman giderlerine ilişkin tablo nasıl gerçekleşmiştir? Yine, Sayıştayımızın raporunda cari oranın genel olarak 1'in üzerinde olması gerektiği ifade edilmektedir. 2024 yılında sınırlı bir iyileşme olsa da oran hâlâ 1'in oldukça altındadır. Bu tablo PTT'nin kısa vadeli yükümlülüklerini karşılama kapasitesi bakımından ciddi bir risk taşıdığını göstermektedir, bununla ilgili kurumunuzun bir önlemi var mıdır? Yine, kurumun nakit yönetiminde neden bu kadar zorlandığını sormak isterim.

Yine, PTT'nin 2023 ve 2024 yılı hesapları görüşülürken kurumun çalışanlarını ilgilendiren önemli gelişmeler var. 31 Temmuz 2026 tarihinde Resmî Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren 7590 sayılı Kanun'la PTT'nin personel rejiminde önemli değişiklikler yapılmıştır. Bu düzenleme PTT'de yıllardır farklı statülerde çalışan binlerce personeli doğrudan ilgilendirmektedir. Öncelikle şunu belirtmek isterim: Bir kurumda farklı personel statülerinin bulunması çalışma barışını etkiliyor mu? Ücret farkları, özlük haklarındaki eşitsizlikler ve kariyer imkânlarının farklılaşması elbette çözüme kavuşturulmalıdır kurum için bir an önce. Burada asıl mesele: Personel rejimini sadeleştirmek adına çalışanların iş güvencesinin zayıflatılması olmak üzere kazanılmış hakları belirsizliğe terk ediliyor mu? 399 sayılı KHK kapsamında çalışan personelin idari hizmet sözleşmesine geçişinde yüzde 50 sınırı getirilmiştir. Şimdi, şunu da öğrenmek isterim: Yıllardır bu kuruma emek vermiş, aynı kurumda, aynı hizmeti yürütmüş çalışanların geleceğini hangi ölçüye göre belirliyorsunuz? 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 1 ve 2 sayılı cetvellerinde toplam çalışan sayısı kaçtır? Kaç kişi idari hizmet sözleşmesine geçmek için başvurmuştur? Kaç kişinin başvurusu kabul edilmiştir, kaç kişinin başvurusu yüzde 50 sınır nedeniyle karşılanamamıştır?

Yine, Genel Kurul görüşmelerinde milletvekili arkadaşlarımız bu konuyu açıkça sık sık gündeme getirdi. Sendikaların da özellikle İHS sözleşmelerinin yenilenmemesi, yönetim kurulunun ücret belirleme yetkisi ve zorunlu nakil uygulaması konusunda ciddi itirazları bulunmuştur. Üstelik geçen Plan ve Bütçe Komisyonu görüşmelerinde de PTT Genel Müdürü de İHS sözleşmelerinde ihtiyaç hâlinde sözleşmenin yenilenmemesi hükmünün bulunacağını da ifade etmişti. Bunu öğrenmek isterim ki İHS'ye geçişle çalışanların iş güvencesi tam olarak nedir? Bir çalışan hangi gerekçeyle işinden olabiliyor? Performans değerlendirmesini kim yapıyor? Performans değerlendirmesine itiraz hakkı var mıdır? Sözleşmenin yenilenmemesi kararı hangi objektif ve denetlenebilir kriterlere dayanmaktadır? Kamuda öncelik sıralaması yapılırken disiplin cezası almamış olmak, hizmet süresi ve yaş kriterinin esası alınmıştır. Yirmi beş yıl PTT'de çalışmış bir personel geçmişte aldığı küçük bir idari disiplin cezası nedeniyle İHS'ye geçişte öncelik sıralamasında geriye düşebiliyor mu? Disiplin cezası niteliği, ağırlığı, kesinleşme durumu ve üzerinden geçen süre dikkate alınmakta mıdır? İptal edilmiş disiplin cezaları bu değerlendirmeye dâhil edilmiş midir? Bu değerlendirmelerin denetlenebilir ve itiraz edilebilir bir mekanizması var mıdır? Bu konuyla ilgili bizlere cevap verirseniz bize de vatandaşlarımızdan gelen sorulara biz doğru cevap vermiş oluruz.

Çalışmalarınızda başarılar dilerim.