KAMURAN TANHAN (Mardin) - Teşekkürler Sayın Başkan.

Sayın Bakan, Komisyonun değerli üyeleri, değerli basın emekçileri; hoş geldiniz.

Bugün, ülkenin milyonlarca gencinin elinden alınan imkânları, ertelenen hayallerini, yoksullukla kuşatılan yaşamlarını ve giderek derinleşen geleceksizliğini konuşacağız Sayın Bakana. Bir ülkenin geleceğini anlamak istiyorsanız eğer öncelikle gençlerin yaşamlarına bakmak gerekiyor Sayın Bakan. Gençler o ülkede özgürce düşünebiliyor mu, üniversite okuyabiliyor mu, mezun olduğunda iş bulabiliyor mu, kendi emeğiyle bağımsız bir yaşam kurabiliyor mu, kendi diliyle, kimliğiyle, kültürüyle eşit ve özgür biçimde yaşayabiliyor mu? Bugün Türkiye'de bu soruların her birinin karşısında ciddi bir sorun bulunuyor. Yıllardır gençlere "Siz bizim geleceğimizsiniz." diyorsunuz ama aynı gençler bugünün koşullarında yaşamlarını kurmakta zorlanıyor. Diploması var ama işi yok, çalışıyor ama geçinemiyor, üniversite kazanıyor ama barınamıyor, kendi ülkesinde gelecek kurmak istiyor ama bu mümkün olmadığından başka ülkelere gitmenin yollarını arıyor. Sayın Bakan, bir ülkede gençler geleceklerini başka ülkelerde arıyorsa, gençler kendi ülkelerinde yaşam kurabileceklerine inanmıyorsa bunun sorumlusunu yalnızca gençlerin tercihlerinde aramamalıyız. Bizim itirazımız da tam da bu anlayışın karşısındadır. Gençliği yalnızca spor müsabakalarına, festivallere, gençlik kamplarına ve istatistiklerdeki katılımcı sayılarına indirgeyen bir yaklaşım gençlerin yaşadığı çok boyutlu sorunlara çözüm üretemiyor çünkü gençlik politikası yalnızca gençlere etkinlik düzenlemek değil; gençlerin eğitim, barınma, istihdam, sağlık, kültür, spor ve özgür yaşam haklarının güvence altına alınmasıyla olur. Bakanlığınıza 2027 yılında yaklaşık 400 milyar TL bütçe ayrıldı ancak asıl mesele bu bütçenin büyüklüğü değil, gençlerin yaşamında neyi değiştirdiğidir.

Değerli Komisyon üyeleri, Sayın Bakan; TÜİK 2025 verilerine göre, genç işsizlik yüzde 15,3; genç kadın işsizliği yüzde 22,1 ve gençlerin yüzde 23,3'ü, genç kadınların ise yüzde 30,9'u ne eğitimde ne de istihdamda yer alıyor yani her üç genç kadından 1'i eğitim ve çalışma yaşamının dışında kalmış. Genç kadınların geleceği yalnızca evlilik ve aile politikalarıyla değil, eğitim ve güvenceli istihdamla güvence altına alınmalıdır. Bugün üniversite mezunları ya iş bulamıyor ya da düşük ücretlerle güvencesiz çalışmak zorunda kalıyor. Gençlerin iş aramaktan vazgeçmesini işsizliğin azalması olarak gösteremezsiniz. Türkiye'de 6 milyonu aşkın üniversite öğrencisine karşılık Kredi Yurtlar Kurumunda yurt kapasitesi yaklaşık 1 milyon, 2026 yılında lisans bursu ise yalnızca 4 bin TL idi. Gençler eğitime odaklanmak yerine barınma giderlerini ve borçlarını düşünüyor, burs alamayanlar ise daha çalışma hayatına başlamadan kredi borcuyla karşı karşıya kalıyor. Sayın Bakan, gençlerin eğitim haklarını neden borçlanmaya bağlıyorsunuz? Bursları neden gerçek yaşam maliyetlerine göre belirlemiyorsunuz? Kamusal yurtların yetersizliği nedeniyle öğrencilerin cemaat ve vakıf yurtlarına yönelmek zorunda kalması da kabul edilemez bir durumdur. Barınma hakkı herhangi bir yapının inisiyatifine bırakılmamalıdır. Bu, devletin birinci sorumluluğudur. Bir toplumun sağlıklı ve sürdürülebilir yapısını gösteren en önemli ölçütlerden biri, bireylerin yaşamla ve toplumla kurdukları bağdır. Bu bağın sarsılmasının bir yansıması olan intiharlar da yalnızca bireysel değil aynı zamanda toplumsal bir olgudur. İntihar oranları, yaş gruplarına göre dağılımı, yıllar içindeki değişimi ve nedenleri toplumun sosyolojik, kültürel, ekonomik, ruhsal ve politik yapısını anlamak açısından önemli veriler sunmaktadır. TÜİK verileri 2025 yılında Türkiye'de 4.599 kişinin intihar ettiğini söylüyor. Bunların 1.131'i 20 ila 29 yaş arasındadır. Bu rakamların her biri yarım kalan bir yaşamı, bir aileyi ve toplumun ortak kaybını ifade etmiyor mu? Elbette, intiharların tek bir nedeni yoktur. Ancak, ekonomik güvencesizlik, işsizlik, toplumsal baskılar, yalnızlaştırma ve geleceğe ilişkin kaygılar göz ardı edilemez.

Ben Mardin milletvekiliyim. Mardin'de yaklaşık 159 bin genç 15 ve 24 yaş arasında bulunuyor SAMER'in saha araştırmalarına göre. Yine, 2020 ile 23 yıllarını kapsayan araştırmalarda Mardin'de intihar vakalarının en yoğun görüldüğü yaş gurupları 15-19 yaş grubudur. Bunun üzerinde ciddiyetle durulması gerekir, bu Bakanlığınızın sorumluluğunda olan çünkü ismi Gençlik Bakanlığı. Yine, İHD Mardin Şubesinin verilerine göre, 2025 yılın ilk on ayında 18 intihar vakası ve çoğunluğu da kadınlardan oluşan 25 şüpheli ölüm kayıtlara geçmiştir.

Sayın Bakan, gençler arasında uyuşturucu bağımlılığı, yasa dışı bahis, hatta yasal bahis, sizin Bakanlığınızın spor müsabakalarında boy boy gösterdiği yasal bahis bile çeteleşmeyle giderek büyüyen bir sorun. Bugün 14-15 yaşlarındaki çocuklar bile suç örgütleri tarafından kullanılabiliyor. Peki, bu çocuklara çetelerden önce kim ulaşacak? Yoksullukla mücadele eden, okuldan kopan çocuklara devlet ne sunuyor? Uyuşturucuyla ve çeteleşmeyle mücadele yalnızca cezalandırmakla olmaz. Önleyici sosyal politikalar, ücretsiz rehabilitasyon, spor ve kültür faaliyetleri güçlendirilmelidir. Çocukların suçtan korunmasının yolu, onları suça sürükleyen koşulları ortadan kaldırmaktır.

Yine, Mardin'den bir örnek vereceğim. Genç nüfusun oldukça yüksek olduğu illerden biridir Mardin. Ancak gençlerin eğitim, istihdam, kültür ve spor imkânlarına erişimde ciddi eşitsizlikler bulunmaktadır Sayın Bakan. Özellikle Nusaybin'de, Kızıltepe'de, Derik'te, Mazıdağı'nda, Dargeçit'te ve kırsal mahallelerde yaşayan gençlerin imkânlarıyla büyük şehir merkezlerindeki gençlerin imkânları bir olmuyor. Nusaybin'de yaşayan bir genç neden Ankara'daki bir gençle eşit şartlarda spor ve kültür olanaklarından yararlanmıyor, neden sahip değil? Mardin'in 10 ilçesine en son üç yılda ne kadar spor yatırımı yaptınız? Kaç gençlik merkezi açtınız? Kaç yüzme havuzu açtınız? Kaç spor salonu ve gençlerin ücretsiz yararlanabileceği sosyal alanlar oluşturdunuz? Bu yatırımlardan kaç genç yararlandı Mardin'de? Genç kadınların ve engelli gençlerin bu tesislere erişimi konusunda hangi çalışmaları yaptınız? Ayrıca, Kürtçe, Arapça, Süryanice ve bölgede konuşulan diğer dillerde gençlerin kültürel ve sanat üretimlerini destekleyen bir projeniz oldu mu? Gençlerin kendi ana dillerinde kültürel faaliyetlerinin yürütülmesi bir ayrıcalık değildir, kültürel hakların gereğidir Sayın Bakan. Siz bütün gençlerin kendi kimlikleriyle, dilleriyle ve kültürleriyle eşit imkânlara sahip olduğu demokratik bir gençlik politikası izliyor musunuz? Elbette ki hayır.

Sayın Bakan, değerli Komisyon üyeleri; biz gençleri yalnızca ülkenin geleceği olarak görmüyoruz, gençleri bugünün de eşit haklara sahip özneleri olarak görüyoruz. Gençlerin ihtiyacı kendi adlarına karar veren bir yönetim anlayışı değil, karar sürecinde doğrudan katılabilecekleri demokratik bir mekanizma oluşturulmasıdır. Gençlerin barınma, eğitim, istihdam, sağlık, kültür ve spor haklarının kamusal güvenceye alınmasını istiyoruz, gençler de bunu istiyor. Genç kadınların eşitliğini, engelli gençlerin erişebilirliğini, bütün gençlerin kendi dilleriyle ve kimlikleri özgür yaşayabileceğini savunuyoruz. Gençlere yalnızca spor salonu değil, özgür yaşam alanları; yalnızca burs değil, ekonomik güvence; yalnızca gelecek vaadi değil, bugün de onurlu bir yaşamı sunmak zorundasınız; bu, sizin Bakanlığınızın temel görevi. Biz gençlerin yoksulluğa, işsizliğe, borçlanmaya ve geleceksizliğe mahkûm edilmediği, eşitliğin, özgürlüğün ve barışın yaşamın bütün alanlarında karşılık bulduğu demokratik bir toplum istiyoruz çünkü gençlerin özgür olmadığı bir toplumda gerçek bir demokrasiden, gençlerin geleceğe güvenle bakamadığı bir ülkede toplumsal refahtan söz edemeyiz. Gençlerin yalnızca geleceğini değil, bugününü de güvence altına alan, ranta ve ayırımcılığa değil, gençlerin yaşamına, emeğine, özgürlüğüne ve barışa kaynak ayıran bir bütçe talep ediyoruz.

Sayın Bakan, bu söylediklerimin tamamında ve sizin bütçenizin oluşumunda ne yazık ki gençlerin hiçbir fikri alınmadı. Özellikle üniversite okuyan gençlerin durumunu bilmiyorsunuz ne yazık ki. Evet, adınız "Gençlik Bakanlığı" ama spor dışında herhangi bir faaliyet yürütmüyorsunuz ne yazık ki.

Yurtlardaki durum herkesin malumu. Bakın, ODTÜ'de öğrencilerin aylık yaşam masrafı 12 bin liranın üzerinde. Sizin verdiğiniz burs 4 bin yani üçte 1'i. Dolayısıyla bu gençler nasıl yaşayacak, nasıl yaşıyor, bunun farkında mısınız? Bakanlığınız bu konuda çalışmalar yürütüyor mu? Bu çalışmaları yürütüyor olsaydınız öğrencilerle temasınız ne kadar olurdu?

Hepinizi saygıyla selamlıyorum.

GENÇLİK VE SPOR BAKANI OSMAN AŞKIN BAK - Mardin'de yeni yapılan yurdu gördünüz mü?

KAMURAN TANHAN (Mardin) - Sayın Bakanım, gördüm ama Nusaybin'deki gençlik merkezini de kayyum size devretti.

GENÇLİK VE SPOR BAKANI OSMAN AŞKIN BAK - Yapılan yatırımları gördünüz mü? Onları da söyleyin.

KAMURAN TANHAN (Mardin) - Var olanı da gençlerden alıyorsunuz, belediyelerden alıyorsunuz.

OTURUM BAŞKANI ORHAN ERDEM - Sayın Tanhan, teşekkür ederiz.

Şimdi sözü Özgür Bey'e vereceğim, sonra Sayın Karaca'ya.

GENÇLİK VE SPOR BAKANI OSMAN AŞKIN BAK - Yeni yurdu beraber gezelim, gel.

KAMURAN TANHAN (Mardin) - Gezelim Sayın Bakanım. Yeterli mi? Sayın Bakanım, yeterli görüyorsanız ben bir şey demiyorum.