İSMAİL FARUK AKSU (İstanbul) - Teşekkür ederim.

Sayın Başkan, Sayın Bakan, sayın milletvekilleri, bürokratlar, basın mensupları; sizleri saygıyla selamlıyorum.

Sayın Bakanım, sunumunuz için teşekkür ediyorum.

Adaleti temel hak ve özgürlüklerin güvencesi ve devletin temeli olarak görüyoruz. Tarafsız ve bağımsız yargı ilkesinin tam manasıyla vücut bulacağı kurumsal kapasitenin oluşturulmasının hayati önemine inanıyoruz. Vatandaşların, hukukun üstünlüğü ve hak arama özgürlüğünün bütün kurum ve kurallarıyla uygulandığına güvendiği ve inandığı bir adalet anlayışı esas olmalıdır. Geciken adaletin adalet olmadığı ilkesinden hareketle, adil ve hızlı yargılamanın sağlanması gerekmektedir. Adalete olan güvenin sağlanmasında adalet hizmetlerinin etkinleştirilmesinin yanı sıra, devlet erk ve işlevlerinde yargıya yük getiren, verimliliği ve etkinliği azaltan unsurlar ortadan kaldırılmalıdır. Makul sürede yargılamanın temin edilmesi için hâkim ve savcı sayısının yeterli düzeye getirilmesi, teknolojinin etkin kullanılması, aynı zamanda da yargının yükünü hafifletecek uzlaşma ve ara buluculuk mekanizmalarının etkinleştirilmesi gerekmektedir.

Belediyelerdeki yolsuzlukları ile fon dolandırıcılığına ilişkin her türlü usulsüzlüğün üstüne kararlılıkla gidilmesi, yargılama süreçlerinin bir an önce tamamlanması, toplumun doğru bilgilerle donatılması, aynı zamanda da uğranılan kamu zararıyla birlikte zarar verenlerin açıklanması gerekmektedir.

Toplumu tehdit eden çeteler ve sanal kumara karşı özellikle gençliği koruyan önlemler artırılmalı, siber suçlara karşı hukuk tahkim edilmelidir.

Terörsüz Türkiye hedefinde önemli bir aşamaya gelinmiştir. Hukuk devletinin sağladığı adalet zeminiyle, toplumsal mutabakatla inşallah terörsüz Türkiye hedefine ulaşılacaktır. Bu kapsamda, Bakanlık olarak gerçekleştireceğiniz çalışmalar millî birlik ve kardeşliğimizin güçlendirilmesi yanında daha müreffeh bir geleceğin önünü açacaktır.

Bize göre yargıda öne çıkan sorun alanları şunlardır: Yargılama sürelerinin uzunluğu ve iş yoğunluğu. İlk derece mahkemelerde ihtisaslaşmanın yeterli düzeyde olmaması. Uzlaştırma, ara buluculuk, ombudsmanlık ve noterlik gibi yargı öncesi müesseselerin yeterli etkinlikte bulunmaması. Personel yetersizliği ile çalışanların mali ve sosyal haklarına ilişkin eksikler. Kapasite ve koordinasyon sorunları. Önleyici hukuk ve hukuki yardım eksikliği. Yargılamada ortalama süreler tek başına makul görünse de ilk derece istinaf, temyiz ve icra aşamaları art arda eklendiğinde bir alacağın tahsili, bir boşanmanın sonuçlanması ya da yanlış değerlendirilen iddianame kapsamında bir kişinin beraat kararı alarak masumiyetine kavuşması yıllar sürmektedir. Hâkim başına düşen dosya sayısı yüksektir. Hâkim ve heyet değişikliği, duruşma aralıklarının uzunluğu ile istinaf ve temyiz bu süreleri uzatmaktadır. Kalem personeli sayıca yetersiz, mali ve sosyal hakları mesleği cazip kılmaktan uzaktır. İlk derece ihtisaslaşma olmaması kararların verimliliğinin azalmasına neden olmaktadır. Özellikle hukuk yargılamalarında değerlendirmenin fiilen bilirkişi raporuna bırakılması, rapor gecikmeleriyle itiraz ve ek rapor döngüsü nedeniyle yargılamayı uzatmaktadır. Çok önemli bir kurumsal mekanizma olmasına rağmen, alternatif çözüm yollarının formalite olarak görülmesi nedeniyle ara buluculuk ve uzlaştırma çoğu zaman davadan önce tamamlanması gereken bir prosedüre dönüşmekte, uyuşmazlığı gerçekten çözme işlevi zayıf kalmaktadır. O sebeple, alternatif çözüm yolları daha işlevsel hâle getirilmeli, ara buluculuk ve uzlaştırmada uzmanlık, bilgilendirme ve hazırlık aşaması güçlendirilmeli, kamu idarelerine sulh için açık yetki ve sorumluluk güvencesi tanınmalıdır.

Bir başka konu noterlik, kamu avukatları ve personel sorunlarıyla ilgilidir. Noterlerin hususi pasaport talebi değerlendirilmelidir. Avukatken hususi pasaportu olduğu hâlde, noterlikte bu hakkı geri alınmaktadır. Mevcut uygulamadaki sınırsız görev süresi noterlik sırasında bekleyenlerin sayısını artırmaktadır. Bu nedenle, noterliğe giriş sınavla liyakat sırasına bağlanabilir ya da görev süresi sınırı getirilebilir. Ayrıca, artan görev yükü dikkate alındığında yeni noterlikler kurulabilir, noter yardımcılığı uygulaması da başlatılabilir. Kamu avukatlarının en önemli beklentisi aynı eğitimi alarak kamuda görev yapan emsallerine göre düşük olan mali ve sosyal haklarının iyileştirilmesidir. Diğer taraftan, adliyelerde, icra dairelerinde personel yetersizliğinin giderilmesi, infaz koruma memurlarının çalışma şartlarının iyileştirilmesi, ayrıca adli hizmetler sınıfı ihdas edilmesi yönündeki taleplerin değerlendirilmesi hizmet kalitesini ve verimliliğini artıracaktır. Bütünüyle bakıldığında yargıdaki verimlilik, destek hizmetleriyle birlikte güçlü bir fiziki, teknik, beşerî mevzuat ve içtihat altyapısını aynı zamanda da vicdanlı, iyi yetişmiş, güvenceli hâkim, savcıyı gerektirmektedir. Ayrıca, noterlik, ombudsmanlık, uzlaştırma ve ara buluculuk gibi yargı öncesi kurumların işleyişini etkinleştirecek güçlü eş güdüme bu yönde bir idari kapasiteye ihtiyaç bulunmaktadır. Adaletin doğru ve hızlı tecellisini sağlama adına gerekli adımların atılması ile etkin işleyen bir yargı sisteminin sürekliliği kuşkusuz şarttır. Bununla birlikte, suçun oluşmasını önlemeye, muhtemel sorunları oluşmadan çözmeye yönelik mekanizmalar da uygulamaya konulmalıdır. Bu doğrultuda, hak arama özgürlüğünün tam olarak kullanılması amacıyla Milliyetçi Hareket Partisi olarak adli yardım uygulamasının etkinleştirilmesini ve hukuki yardım müessesesi içinde aile avukatlığı sistemi oluşturulmasını öneriyoruz. İnsanların hukuki güvenlik ihtiyacının karşılanması uyuşmazlık çıkmadan önce de devletin temel sorumluluğu olarak kabul edilmektedir. Günümüzde bu sorumluluk tedavi edici hukuktan koruyucu ve önleyici hukuka geçiş anlayışıyla yeni bir boyut kazanmaktadır. Ayrıca, toplumun temel yapı taşı olan ailenin hukuki yönden de korunması öncelikli bir kamu politikası olmalıdır. Aile avukatlığı sistemi, bireylerin hukuki risklerle karşılaşmadan önce bilgilendirilmesini, yönlendirilmesini ve korunmasını amaçlayan önleyici bir mekanizma olup, yargı yolunun ön şartı veya zorunlu bir aşaması değildir. Yargı ekonomisine de katkı sağlayacak olan aile avukatlığı uygulamasıyla tedavi edici hukuktan koruyucu, önleyici hukuka geçiş sağlanarak vatandaşın hukuka erişimi kamusal bir hak hâline gelmiş olacaktır.

Son olarak, ülkemizin birçok yerinde ferdi tapuya geçilmemiş olmasına bağlı arazi sorunları dikkat çekmektedir. Arazilerin uzun yıllara sari fiilî bölünmüşlüğüne rağmen, müşterek mülkiyet hâlinde olması ilerleyen yıllarda sahiplik el değiştirdikçe hukuki ihtilaflar oluşturmaktadır. Çoğu zaman bu sebeple husumetler çıkmakta, yargıya gidildiğinde de hâkimler genellikle satışa hükmetmektedir. Geçtiğimiz yasama yılında çıkardığımız kanunla satışta paydaşlara öncelik getirilmesi olumlu olmuştur. Ancak bu meselelerde uzlaşmayı, rızai taksimi destekleyecek vergi ve harç gibi seçenekler de teşvik edecek bir kolaylık ve buna yönelik özel mekanizmaların oluşturulması birçok yönden yararlı olacak bir kadastro barışını da mümkün kılacaktır.

Bu düşüncelerle bütçenizin hayırlı olmasını diliyor, saygılar sunuyorum.