ÖMER FETHİ GÜRER (Niğde) - Sayın Bakan, bu bütçede unutulan illerden biri Niğde'dir. Niğde Müzesi'ne 6 Şubat 2023 depreminden sonra "Kullanılamaz" raporu verildi, Müze kapandı. 21 bin eser sergilenmez durumda bekliyor. Niğde'de ne zaman müze yeniden yapılıp açılacaktır? Mevcut yeri kent içinde modern bir müze binası Niğde Üniversitesinin yanında yapılmalıdır.

Sayın Bakan, Niğde; tarih, doğa, kültür zenginidir; her köyde arkeolojik derinlik vardır. Define avcıları kadar bilimsel araştırma ve kazılar yapılsa çok önemli bulgular açığa çıkar. Orta Çağ Dönemi mumyaların dahi kaçak kazılar eliyle ortaya çıkması düşündürücüdür. Mezopotamya'ya açılan bir kapı olan Niğde Kapadokya'nın önemli merkezlerinden biri olmasına rağmen hak ettiği değere erememektedir. Turizme yönelik bölge illeri yanında üvey evlat muamelesi görmektedir. Niğde'nin kaleleri, camileri, türbeleri, kiliseleri, yer altı şehirleri, kemerleri, Antik Havuzu, bilimsel kazı alanlarıyla tanıtımı hak etmektedir.

Sayın Bakan, 29 Ekim 2026 tarihinde saat 15.00 sularında Nevşehir'in Göreme beldesinde birinci derece doğal sit ve birinci derece arkeolojik sit sınırları içerisinde yoğun yağışların etkisiyle kaya düşmesi meydana gelmiştir. İki can kaybı, beş yaralıyla acı bir olay yaşanmıştır. Nevşehir Valiliği koordinasyonuyla ilgili kurumlar güvenlik, tahliye, koruyucu çalışmaları gerçekleştirmiştir. Milyonlarca yıllık jeolojik süreçlerle şekillenen Kapadokya'nın hassas doğal dokusu aşırı yağış, ani sıcaklık değişimleri ve donma, çözülme gibi meteorolojik etkiler karşısında kırılganlığını bir kez daha ortaya koymuştur. İklim değişikliğiyle birlikte etkileri daha belirgin hâle gelen aşırı meteorolojik olaylar bölgedeki doğal kaya oluşumlarında mevcut riskleri artırmaktadır. Kaya düşmesinin olağan olma noktasına ermeden önlemler alınmalıdır. Kaya düşmesinin olduğu alanda ziyaretçi otoparkı ve olağan yürüyüş güzergâhı haricinde olmasına rağmen bu bölgede meraklılarını gezerek bulunduklarını, oraya gittiğimde de yerinde gördüm, ihtiyaç olduğunu, önlemlerin artırılmasının yerinde tespit ettik. Kapadokya Alan Başkanlığının doğal ve kültürel mirasın korunması ve can güvenliğinin sağlanması amacıyla riskli alanlarda tespit, izleme, güçlendirmeye yönelik çalışmalar yaptığı raporlarına yansıyor. Özellikle turist yoğunluğunun bulunduğu ticaret ve konaklama alanlarında riskli peribacalarına yönelik güçlendirme uygulamaları da devam ediyor. 15 peribacasında onarım ve güçlendirme sürecinin sürmesi bölgedeki sorunun varlığının önemli göstergesi. Göreme ve Şahinkaya'da 2 peribacası daha önce yıkılmış, can kaybı olmadığı için de çok gündeme gelmemiş. Unesco Dünya Miras Listesi'nde yer alan bölgenin kaya düşme ve göçme tehlikesiyle anılmasının turizm açısından sıkıntıya yol açacağı gerçektir. 5 milyona yakın turistin geldiği Kapadokya göz bebeğimizdir ve korunmalıdır. Milyonlarca yılda oluşan peribacaları yine doğa olayları etkisiyle yok olma riskiyle karşı karşıyadır. Bölgede son yıkılan peribacasının olduğu yerde enkaz kaldırma işleminin iş makineleri, yüksek tonajlı kırıcılarla yapıldığını yine orada gördüm. Bu düzenlemelerin bu şekilde yapılmasının riskli olduğunu belirtmek istiyorum. Bölgede acilen gezi alanları peribacalarının belli bir mesafesine çekilmelidir. Otobüs, kamyon, iş makinelerinin bölgeye girişlerine izin verilmemelidir. Bilimsel kazıyı kuyumcu hassasiyetiyle yaparken yeni yolları açmak, yıkılacak yerlere iş makineleri sokmak, bölgenin giderek yok olmasına kapı aralamaktadır. Bölgede elektrikli, ücretsiz tur araçları ve uygun mevsimde atlı arabaların veya bisikletle gezilerin olanaklı kılınması, belli mesafeler dışında, peribacalarının etrafında rastgele gezilmemesi, içine girilerek bazı yerlerde çekilen resimlerin önlenmesinin de ihtiyaç olduğunu yerinde tespit ettik. Peribacalarının bulunduğu alanda kamu dâhil, çivi dahi çakılmasına izin verilmemelidir. Her titreşimin bir tükenişe yol açma riski vardır. Süreç öngörülebildiğine göre gerekli önlemlerin acilen uygulanmaya konması sağlanmalıdır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

ÖMER FETHİ GÜRER (Niğde) - Bu bağlamda, Kapadokya Alan Başkanlığına daha fazla desteğin verilmesini önemli görüyoruz.