| Komisyon Adı | : | PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU |
| Konu | : | |
| Dönemi | : | 28 |
| Yasama Yılı | : | 5 |
| Tarih | : | 03 .11.2026 |
HÜSMEN KIRKPINAR (İzmir) - Sayın Başkan, Sayın Bakan, değerli hazırun; hepinizi saygıyla selamlıyorum.
Bakanlığınızın bütçesi 448 milyar liradan 2,4 trilyona çıkarak bir yılda 5 kattan fazla büyüyor ancak paranın neredeyse tamamı transfer harcaması, Bakanlığın kendi hizmetine, denetimine ve yatırımına kalan pay ise sadece binde 3. Rakam büyüyor; şimdi bu bütçede nelerin küçüldüğüne bakalım. Öncelikle, cepler küçülüyor; 2027 yılı için belirlenen istihdam, iş gücüne katılım ve kadın istihdamı hedeflerimiz 2024'te ulaşılan seviyelerin bile gerisine düştü, atıl iş gücüyle yüzde 31,2'ye fırladı. Son bir yılda işsiz sayısı 43 bin azalırken, çalışan sayısının 113 bine düşmesi işsizliğin istihdam yaratıldığı için değil, insanların iş aramaktan vazgeçtiği için düştüğünü gösteriyor. Kayseri'de yetmiş üç yıllık denim üreticisi Orta Anadolu fabrikasını kapattı. İzmir merkezli TYH Tekstil konkordato ilan edip 13 fabrikasının 7'sini kapattı. Tekstil ve hazır giyimde 2022'den bu yana sektörde 362 bin istihdam ve 10 bin üye iş yeri kaybedildi. Sayın Bakan, istihdama ayırdığınız 436 milyar lirayla kaç kişi işe girecek, kişi başı maliyet ne olacak ve bu kişilerin kaçı kalıcı olarak kayıtlı sistemde kalacak? Avrupa'yla kıyasladığımızda ise 34 ülke içinde istihdamda ve kadın istihdamında sonuncuyuz. Buna karşılık ne eğitimde ne de istihdamda olan genç oranında ise kırk iki saatlik haftalık çalışma süresinde 1'inciyiz, çalışan yoksulluğu riskinde ise 31 ülke içinde 3'üncüyüz. Yani en uzun saatleri çalışıyoruz ama çalışan sayımız az, kadınları ve gençleri istihdama katamıyoruz ve var olan çalışanımız da yoksul. Kadınların ve gençlerin iş gücüne katılımı için planınız nedir? Asgari ücret yüzde 27, fiyatlar yüzde 29,7 arttı, ocakta 28 bin lira olan maaşın alım gücü eylülde 22.500 liraya düştü; bu kayıp 2027'de telafi edilecek mi, telafi için ne düşünüyorsunuz? Vergi dilimi yüzde 20, ücretler yüzde 27 arttığı için çalışanlar hızla bir üst dilime girip gelir kaybı yaşıyor. 2027'de de vergi dilimleri en az ücret artışı kadar güncellenecek mi Sayın Bakan?
En ağır tablo ise iş güvenliğinde. Aliağa'da Özer Şahin, Torbalı'da Halid Abdülkadir, Tire'de 71 yaşındaki tarım işçisi Kerime Özen iş cinayetlerinde can verdi. Sadece 2025'te iş kazalarında 1.944 kişiyi yitirdik. Daha acısı çocuklarımız ölüyor, Hatay'da oto tamircisinde 13 yaşındaki Tunç Çam, Düzce'de fındık hasadında 10 yaşındaki Mehmet Doğan Cebe hayatını kaybetti. 2025'te ölenlerin 22'si çocuktu, bu çocukların kaçı çırak ya da stajyerdi, hangi mevzuatla çalıştırılıyordu, iş yerleri denetlenmiş miydi, işverenlere ne yapıldı? Üstelik Bakanlığınız çocuk işçiliğiyle mücadelede 2025'te ulaştığı 45 bin sayısını 2027 hedefinde 32 bine düşürmüş. Sayın Bakan, bu hedefi neden küçülttünüz? Ulaştığımız çocukların kaçı okula döndü ve kalıcı olarak iş hayatından çekildi, bunu ölçüyor musunuz?
En düşük emekli aylığı 23.552 lira olarak ödeniyor. Sayın Bakan, kaç emeklinin aylığını hazine tamamlıyor ve bu emeklilerin kendi primleriyle hak ettiği aylık ne kadar? Ömrü boyunca prim ödeyen emeklinin aylığını devlet tamamlamak zorunda kalıyorsa bu sistem ödenen primin karşılığını veriyor mu? İşsizlik Fonu'yla dokuz ayda faizden 176 milyar lira kazanmasına rağmen işsize ödenen sadece 83 milyardır. Sayın Bakan, fon büyürken işsizin güvencesi neden büyümüyor?
Yatırım ve denetimden yoksun bu bütçe kayıt dışılığı ve iş kazalarını önleyemiyor. Çalışanlarımızı, emeklilerimizi, kadınlarımızı ve gençlerimizi güvence altına almıyor. Türkiye'nin daha adil, insani ve emeği merkeze alan bir bütçeye ihtiyacı var diyorum.
Bütçemizin hayırlara vesile olmasını Cenab-ı Hak'tan niyaz ediyorum, Komisyonumuzu da saygıyla selamlıyorum.