İZZET AKBULUT (Burdur) - Başkanım, teşekkür ediyorum.

Saygıdeğer milletvekilleri, kıymetli bürokratlar; tekrar hepinize iyi çalışmalar diliyorum. Şeker fabrikalarımız da et ve süt kurumlarında olduğu gibi, Toprak Mahsulleri Ofisinde olduğu gibi gerek pancar üreticilerimizin gerek şeker tüketicilerimizin aslında bir merkez bankası statüsünde görüyoruz biz aynı şekilde bu kurumları. Çünkü hem üreticiyi mağdur etmemeleri gerekiyor hem de bir yandan tüketiciyi sağlıklı, güvenilir şekerle buluşturmaları gerekiyor, fabrikaların önemli misyonu bu anlamda çok büyük ben de Burdur milletvekiliyim, Burdur Şeker Fabrikasının ne kadar önemli olduğunu biliyorum.

Tabii, en son açıklanan ton başına 3.720 muazzam derecede tepki gördü. Birçok pancar üreticisinin beklentisi 4.500 TL bandındaydı. Tabii, 2025-26'nın gelir tablolarını görme şansımız yok ama 2022-23-24 yani 23 ile 24'ün hesaplarını inceledik. Bu tablo bize bu rakamları verebilecek güçlü bir yapıyı göstermiyor TÜRKŞEKER'de, bunun iyi irdelenmesi gerektiğini düşünüyorum. Bence üreticilerin muhakkak bu beklentileri karşılayabilmesi adına kurumun çok fazla kâr etmesini bekleyemeyiz tabii ki. Çünkü bu sefer de Et ve Süt Kurumunda olduğu gibi "Kurum çok fazla kâr etmiş bu kadar kâr edeceğinize üreticilerimize niye destek vermiyorsunuz?" diyoruz. Tabii ki o kadar şey olmalı, en azından faaliyet giderlerini sağlayabilecek düzeyde olmalı. 2022-23-24'ü incelediğimizde rakamlar vereceğim ne yazık ki TÜRKŞEKER'in mali tabloları hiç iç açıcı değil. Tabii, sizler de bu konuda Komisyonumuza bilgi verirseniz, bunların neden kaynaklandığıyla alakalı ya da 2025-26'da bunların düzeltilmesiyle alakalı ne gibi çalışmalar yapıldı? Bu konuda bilgilendirmenizi rica edeceğim.

Şimdi, saygıdeğer milletvekilleri, 2022-23-24'teki net satışlara baktığımız zaman 10 milyar, 17 milyar ve 21 milyar diye devam ediyor. Tabii, önemli olan burada satışların maliyetinin buna yakın bir rakam olmasını bekleriz. Mesela 2022'de 7,5 milyar, biraz düşük kalmış aslında biraz daha fazla olabilirdi çünkü o zaman hem üreticiyi de şey yapabilirdik. Çünkü 2022'nin kârına baktığımız zaman da o az önce söylediğim o enstitü kurumunu eleştirdiğimiz 11 milyarlık kâr mesela burada 1 milyar 168 milyon. Yani mesela bu kadar büyük kârın yüksekliği üreticinin çok fazla mutlu olmadığı bir döneme denk gelmiştir yine kesinlikle, tabii bilmiyorum ama öyledir. Ben kendimi bildim bileli zaten bizim pancar üreticilerimiz genelde TÜRKŞEKER'in açıkladığı rakamı hep düşük buluyor, hep daha yükseğini bekliyorlar. Mesela, bu dönemde bu karşılanabilirmiş.

Yine, 2022-23-24'ün brüt satış kârlılıklarına dikkatinizi çekmek istiyorum. 2022'de 2 milyar 663 milyon bu düşüyor geliyor 544 milyona, 2024'e baktığınızda da brüt satış kârı olmadığı gibi yani bir de zarar var -şimdi görüyorum- 760 milyon lira zarara geliyor. Yani bunu muhakkak burada, Komisyonumuza bu konuyla alakalı bir açıklama yapmak durumundasınız.

Yine, faaliyet kârlarına bakıyorsunuz. Satışlardan sonra brüt satış kârları faaliyet giderlerini karşılayabilmiş mi diye bakıyoruz. 2022'de az önce söylediğimiz gibi karşılıyor faaliyet giderlerini. 2023'ten itibaren karşılayamamaya başlıyor yani faaliyet zararına geçiyor TÜRKŞEKER. Burayla da alakalı, mesela, araştırma ve geliştirme giderlerinin artışları 37; 79; 114 diye devam ediyor, milyondan bahsediyorum tabii, 37 milyon, 79 milyon, 114 milyon kurumun giderleri. Pazarlama ve satış dağıtım giderleri 122 milyon 600; 342 milyon 28, yine 662 milyona yükseliyor yani sürekli bir artış söz konusu. Sanki bunu burada da bir kurum olarak, yönetim olarak çok şey yapamamış gibi duruyor kurum, hani, engelleyememiş gibi duruyor. Genel yönetim giderlerinde de artış aynı şekilde, 398 milyon 833 milyon, 1 milyar 454 milyon 2024'te. 2024'ün 11 milyar 681 milyon zarar ettiğini düşünerek bunları değerlendirmenizi rica ediyorum.

Yine, aynı şekilde, bu kambiyo zararları dikkatimi çekti gelir tablolarına baktığımız zaman. Burayla alakalı yine bir Komisyona bilgi verirseniz çünkü 342 bin bandında olan 2020'deki kambiyo zararı 7 milyon 473 bine yükseliyor 2023'te. Bu rakam 16 milyon 500 bine yükseliyor 2024 yılında mali tablolarda. Bununla alakalı da yine kambiyo zararlarının ne gibi bir işlemden kaynaklandığıyla alakalı bilgi verirseniz yine mutlu olurum.

Yine, finansman giderlerine baktığımız zaman, finansman giderlerinde de çok fazla yükselme söz konusu, bununla alakalı da yine Komisyona bence bir açıklama borcunuz var, o da şöyle: 896 milyon 482 bin 2022. 2023te 2 milyon 372 milyar 378 milyona çıkıyor. Bu rakam o devasa zarar ettiğimiz 2024'te de 8 milyar 92 milyona yükseliyor. Bunun da sebepleriyle alakalı Komisyonumuza bilgi vermenizi rica edeceğim.

Her kurumda soruyorum bunu, şu olağan dışı gider ve zararlar kalemini siz de çok iyi kullanmışsınız. Bunun yani yükselmesi... Bazı kurumlarımız var, başarılı bir şekilde düşürebiliyorlar ama sizin kurumunuzda da bu yükselerek devam ediyor. 2022'de bu kalem 218 milyon, 2023'te 704 milyon, o çok devasa zarar ettiğimiz 2024'te 1 milyar 75 milyon yani sürekli bir artışta. Yani burada da yönetimsel olarak bir zafiyetiniz var mı, yoksa elinizde olmayan sebeplerden mi kaynaklandı bu kadar yükselme, bununla alakalı yine bilgi rica edeceğim sizlerden.

Az önce söyledim, Burdur Milletvekiliyim, Burdur Şeker Fabrikasının önemini çok iyi biliyoruz ama bizim Burdur Şeker Fabrikasının yönetiminin de çok başarılı olduğunu düşünmüyorum. Neden düşünmüyorum? Koca bir yaz geçti, biz Burdur olarak memlekette Şeker Fabrikamız gibi önemli bir kurum yüzünden kötü bir kokuyla baş başa bırakıldık. Bu da küspe fiyatlarındaki 2.500 TL gibi bir rakamla başladılar. Tabii, üreticiye, besicimize bu rakam çok pahalı geldiği için o küspeler elde kaldı. Fabrikanın bütün açık alanlarında o küspeler bütün yaz boyunca bekledi ve inanın, bütün şehir, girişinden yani yaklaşık 15-20 kilometre öteden bile o kokuyu hissedebilir hâle geldi ve herkes Şeker Fabrikamızı o güzide kurumumuzu ne yazık ki çok kötü andı. En son 1.250 TL bandına kadar düştü bu yani 2.500'le başladılar o küspe fiyatına, 1.250 TL'ye kadar düşürdüler. Baştan 1.250 olsa hem üreticimiz o fiyattan alabilecekti belki de ya da biz o kokuyla da hiç baş başa kalmayacaktık. Yine, Burdur'la alakalı bu küspe fiyatlandırmasına bu sene dikkat edilmesini rica ediyorum.

Bir de bu randevu sistemi, onunla alakalı üreticilerimiz çok fazla bunu sizlere iletmemizi istedi, Burdur'daki üreticilerimiz, diyorlar ki: "Zamansız kapasite artışına giden Burdur Şeker Fabrikası çiftçiyi bir hayli mağdur ediyor. Yani, kurulan randevu sistemiyle çarşamba günleri saat 14.00'te açılan sistem kısa sürede doluyor, binlerce ton pancarı olan üretici çaresiz Pancar Fabrikasının yolunu gözlüyor. Alınan günler iptal edildiği zaman otomatik kaydırma sistemine geçmelidir, yoksa her hafta çiftçi gün alıp pancar yollamak için can alıp vermektedir. Saygılarımızı sunuyoruz Komisyona." diyorlar.

Bu konuda da pancar üreticilerimizin sesini ilettikten sonra, yine Burdur'umuzun fabrikasının 1955 yılında kurulduğunu ve bu üretim yapan fabrikanın makine enerji üretim altyapısının yenilenmesiyle alakalı sizlerden bir talep var.

Ben, bu duygu ve düşüncelerle, bizleri dinlediğiniz için teşekkür ediyorum, hepinize çalışmalarınızda kolaylıklar diliyorum.