MEHMET TAHTASIZ (Çorum) - Sayın Başkan, değerli Komisyon üyeleri, Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğün değerli yöneticileri, Sayıştayın kıymetli yöneticileri; herkesi saygıyla selamlıyorum.

TİGEM, sahip olduğu milyonlarca dönüm tarım arazisi, sertifikalı tohum üretimi, damızlık hayvan yetiştiriciliği, genetik kaynakların korunması gibi görevleriyle ülkemizin tarımsal geleceği açısından son derece önemli bir kurum. Böylesine önemli bir kurumun kamu kaynaklarını nasıl kullandığı, üretim kapasitesini ne ölçüde geliştirdiğini ve ülkemizin tarımsal kalkınmasına ne kadar katkı sağladığı hepimiz için önem taşımakta ancak Sayıştay denetimlerinde Meclis tutanaklarına ve basına yansıyan bazı hususlar üzerinden sorularımız olacak. Kamu arazilerinin özel sektöre kiralanmasından kira alacaklarının tahsiline, ihale iptallerinden milyonlarca liralık satış bedellerinin tahsil edilmediği iddialarına, hayvan kayıplarından üretim verimliliğindeki gerilemeye kadar açıklığa kavuşması gereken ciddi konular var. Hazine ve Maliye Bakanlığının 2024 yılı verilerine baktığımızda TİGEM'in brüt satışları yüzde 32,5 artarken faaliyet giderlerinin yüzde 77,3 arttığını, faaliyet kârının ise yüzde 58,8 azaldığını görüyoruz. Aynı yıl kurumun 37 işletmesinden 20'sinin özel sektöre kiralanmış olması da kamu arazilerinin yönetimi açısından ayrıca değerlendirilmelidir.

Bizim amacımız, kurumun çalışmalarını değersizleştirmek değil, kamu kaynaklarının korunmasını, hesap verilebilirliği ve TİGEM'in asli görevini daha iyi yerine getirmesinin sağlanmasıdır.

2024 yılında kurumunuzun brüt satışları yüzde 32,5 artarken faaliyet kârı neden yüzde 58,8 azalmış? Bu gerilemenin temel nedenleri nelerdir? Aynı dönemde faaliyet giderlerinin yüzde 77,3 artmasının gerekçesi nedir? Bu artışın ne kadarı personel, ne kadarı enerji, yem, gübre, hizmet alımı ve diğer maliyetlerden kaynaklanmıştır? 2024 yılında bütçeden TİGEM'e yapılan sermaye ve görevlendirme transferleri 2,8 milyar TL'ye ulaşmıştır. Bir önceki yıla göre yüzde 109 artan bu kaynak hangi yatırımlarda ve faaliyetlerde kullanılmıştır? Bunu kalem kalem yazarsanız seviniriz. Kurumumuzun 2025 yılı kesinleşmiş mali sonuçları ile 2026 yılının ilk dokuz aylık mali ve üretim gerçekleştirmeleri nelerdir? TİGEM'in 37 işletmesinden 20'si özel sektöre 30 yıllığına kiralanmış; bu işletmeler hangi şirketlere, hangi tarihlerde, hangi bedellerle ve hangi şartlarda kiralanmış? Kiraya verilen işletmelerden yıllık ne kadar kira geliri elde edilmektedir? Bugün itibarıyla tahsil edilemeyen toplam kira alacağınız ne kadardır? Sayıştay denetimlerine yansıyan sözleşmelere göre peşin tahsil edilmesi gereken kira bedellerinin taksitlendirilmesi uygulanmasının gerekçesi nedir? Bu uygulama nedeniyle kurumun katlandığı finansman maliyeti ne kadardır? Kiracı şirketlerden kaçı sözleşmelerindeki yatırım, istihdam ve üretim taahhütlerini yerine getirmiş, yükümlülüklerini yerine getirmeyen şirketlere hangi yaptırımlar uygulanmıştır? Kiraya verilen işletmeler ile doğrudan TİGEM tarafından işletilen çiftliklerin dekar başına üretim, verimlilik, istihdam ve kamuya ekonomik katkı bakımından karşılaştırılması yapılmış mıdır?

Yine, Ceylânpınar İşletmesindeki sulama malzemeleri iddiaları var. 1 Ekim 2024'te Ceylânpınar Tarım İşletmesinde yaklaşık 40-50 milyon TL değerindeki sulama malzemelerinin çalındığı ve doğrudan temin yoluyla yeniden kuruma satıldığı iddiaları basına yansımış. Bu iddialar doğru mudur? Bu iddialarla ilgili kurumunuzun yaptığı incelemelerde neler tespit ettiniz? Bunları yazarsanız... Olayla ilgili kurum personelinin aralarında bulunduğu kişilerin tutuklandığı haberleri karşısında hangi idari ve disiplin soruşturmaları açılmış, bunların sonuçları ne olmuştur? Bu olayda tespit edilmiş bir kamu zararı var mıdır, varsa tutarı ne kadardır, ne kadarı tahsil edilmiş ve benzer olayların yaşanmaması için hangi denetim önlemleri alınmıştır?

Gene Ceylanpınar'daki 90 milyon TL'lik Antep fıstığı satışı var. Basına yansıyan haberlere göre Ceylanpınar Tarım İşletmesinde 2023 yılında Crypto Carbon Enerji isimli şirkete yaklaşık 1.440 ton Antep fıstığını 90 milyon TL civarında bir bedelle satılmış. Bu satışın kesin bedeli nedir ve satışın bedeli tahsil edilmiş midir? Söz konusu satışta banka teminat mektubu yerine sigorta kefalet senedinin kabul edildiği ve bu belgenin sahte çıktığı ileri sürülmekte. Bu iddia doğru mudur? Teminatın doğruluğunu kontrol etmekle görevli yetkililer kimlerdir? Aradan geçen sürede alacak tahsil edilmediyse kurumunuz hangi hukuki girişimlerde bulunmuştur? Alacağın faiziyle birlikte bugünkü tutarı ne kadardır? Basına yansıyan haberlerde, alıcı şirketin yetkililerinin, ihale öncesinde TİGEM yöneticileriyle birden fazla görüşme yaptığı ileri sürülüyor. Bu görüşmeler gerçekleşmiş midir? Gerçekleştiyse içerikleri ve gerçekleri nelerdir? Bu satış nedeniyle kurumun uğradığı bir zarar tespit ettiniz mi? Sorumlular hakkında başlatılan idari veya adli sürecin mevcut durumu nedir?

Yine, damızlık hayvan kayıpları ve hayvan hastalıkları var. Geçmiş dönem KİT Komisyonu görüşmelerinde, 2019-2020 yıllarında binlerce küçükbaş hayvanın hastalık nedeniyle sürüden çıkartıldığı gündeme gelmiş. Kurumumuzun son beş yıldaki hastalık, ölüm ve zorunlu kesim istatistikleri nelerdir? Geçen yıl ülke genelinde görülen şap hastalığının kuruma etkisi ve zararı olmuş mudur? Şap nedeniyle kaybedilen hayvan sayısı ve bunların kuruma olan maliyeti ne kadardır?

Yine, 25 Aralıkta 2025'te Sultansuyu Tarım İşletmesinde 19 tayın işletme dışına çıkması ve bunlardan altısının ölmesiyle sonuçlanan olayda güvenlik zafiyetinin nedeni belirlenmiş midir? Açılan idari ve adli soruşturmaların sonuçları nelerdir?

Gene, TİGEM son beş yılda hangi ülkelerden kaç baş damızlık hayvan ithal etmiş; toplam ithalat maliyeti ve hayvan başına ortalama alım bedeli nedir? 2025 yılında Avustralya'dan ithal edileceği haberleştirilen Holstein düvelerden bin tanesinin TİGEM için ayrıldığı iddiası doğru mudur? Doğruysa ithalatın gerekçesi ve tedarik yöntemi nedir? Kırsalda Bereket Projesi'nde hayvan fiyatlarının belirlenmesinde hangi maliyetler esas alınmıştır?

Gene, TİGEM personel alımları ve bazı taşeron çalışanların sürekli işçi kadrosuna geçirilmesiyle ilgili basına yansıyan eleştiriler bulunmakta. Özellikle fiilî görev yeri ile kadro tahsis edilen işletmenin farklı olduğu uygulamaların hukuki dayanağı nedir? Son üç yılda personel alımlarında kullanılan yazılı, sözlü ve uygulamalı sınavların değerlendirme ölçüleri nelerdir? Bu süreçlerde kaç itiraz ve şikâyet yapılmıştır?

Biraz da bölgemde yaşanan sorunlardan bahsedeyim. Evet, bugün çeltikle alakalı fiyat açıklandı. Çorum, Osmancık, Kargı, Laçin ilçelerimizde çeltik hasadı yapan ancak Toprak Mahsulleri Ofisinin hâlâ fiyat açıklamadığı ve alım yapmamasından dolayı üretici zordaydı. Bugün 1 kilo çeltiğin maliyeti 47 lira, fiyatı açıklanmadığı için üretici maliyetinin çok altında, 40 liraya çeltik satmak zorunda kaldı. Çiftçimizin üretimde kullandığı mazot, gübre, tohum gibi ilaç temel giderlerinde bu yıl yüzde 100 artış var. Geçen yıl... Bakın, aynen çiftçimizin söylediği "1 kilo çeltikle 1,5 litre mazot alıyordum. Bugün 2 kilo pirinç ile 1 litre mazotu zor alıyorum." Çeltiğin üretim maliyetleri göz önüne alınarak Toprak Mahsulleri Ofisinin çeltikte en az 50 lira bir fiyat açıklaması gerekirdi ama şu anda açıklanan fiyat çiftçiyi zarar ettiriyor.

Gene arpa, buğdayda zarar eden çiftçimiz şimdi de ayçiçeğindeki hasadı yaparken üreticimiz perişan oldu çünkü 35 lira maliyeti olan ayçiçeği Toprak Mahsulleri Ofisi 9'uncu ayda 12 bin ton ham ayçiçeği yağı ithalat yaptı ve açıklanan 34 liralık yağlık ayçiçeği fiyatı çiftçiyi gerçekten perişan etti.

SAYIN BAYAR ÖZSOY (Kayseri) - TİGEM'le ne alakası var bu soruların ya!

BAŞKAN MUSTAFA SAVAŞ - Sayın Tahtasız, zaten önümüzdeki hafta Toprak Mahsulleri Ofisine geleceğiz, TİGEM'le çok...

MEHMET TAHTASIZ (Çorum) - Bu fiyat 40 lira olmalıydı.

Girdilerde yüzde 100'e yakın artış yaşanırken ayçiçeğinin alım fiyatı düşük olması... Pancar üreticimiz de şu anda hasada başladı, pancar alım fiyatı da 4 bin lira sayılarak belirlenmeli.

BAŞKAN MUSTAFA SAVAŞ - Toparlayalım Sayın Tahtasız.

MEHMET TAHTASIZ (Çorum) - Süt üreticisi zararda, o da 30 lira bir fiyat bekliyor.

SAYIN BAYAR ÖZSOY (Kayseri) - Şekerin kilosu kaç lira, onu da söyle.

MEHMET TAHTASIZ (Çorum) - Sayın Başkan, Sayın Genel Müdür; TİGEM'in sahip olduğu topraklar milletimizin toprağıdır. Bu kurumun ürettiği her tohum, yetiştirdiği her damızlık ve kullandığı her kuruş kamu kaynağı, ülkemizin tarımsal geleceği açısından değerlidir. Bu nedenle, sorularımızın genel ifadelerle geçiştirilmeden somut rakamlarla, belgelerle, denetim sonuçlarıyla yanıtlanmasını arzu ediyoruz. Ayrıca, yaptığınız çalışmalardan dolayı ülkemize kattığınız katma değerden dolayı da teşekkür ediyoruz.