ORHAN SÜMER (Adana) - Başkanım, teşekkür ederim.

Ben de Sayın Genel Müdüre ve çalışma arkadaşlarına başarılar dilerim.

Kurumumuzun 2023 yılı bütçesine baktığımızda, en büyük sapmaların alımlar kaleminde olduğunu, bunun da kuruma verilen regülasyon görev çerçevesinde yurt dışından yapılan karkas et ve kasaplık hayvan ithalatından kaynaklandığını görüyoruz. 2024 yılında da aynı durum söz konusu. 2023 yılı mal alımlarından yüzde 14,9'u yurt içi olurken yüzde 85,1'i yurt dışı alımlarından oluşmuş. 2024 yılında mal alımlarının yüzde 6,5'ini yurt içi alımı, yüzde 93,5'ini de yurt dışı alımı oluşturmuş. Karkas et ve kasaplık büyükbaş hayvan ithalatı nedeniyle yurt dışı alımlarında 2023 yılına göre yüzde 297 oranında artış olduğunu görüyoruz. Bu karkas et ve kasap ithalatları hangi ülkelerden yapılmıştır? Yapılan toplam ödeme tutarı ne kadardır? Bunun piyasaya etkisi nasıl olmuştur? Muhakkak ki kurumun kâr etmesi elbette önemlidir ama Et ve Süt Kurumunun başarısı sadece bilançoda ölçülmez. Eğer kurum 11 milyar kâr ediyor ama üretici hayvanını maliyetinin altında satmak zorunda kalıyorsa tüketicimiz de eti pahalı almaya devam ediyorsa burada demek ki yanlış bir politika var. Kurumun 11 milyar liralık kârının ne kadarı normal ticari faaliyetten, ne kadarı da kamu adına yürütülen ithalat ve regülasyon faaliyetlerinden kaynaklanmaktadır? İthalatın azaltılmasıyla ilgili, yerli üretimin artırılması için önümüzdeki süreçle ilgili bir yol haritanız var mı?

2024 yılında 478.314 baş besilik büyükbaş hayvan ithalatının ardından yerli besicilik üzerindeki etkisi kurum tarafından analiz edildi mi?

Özel sektör üzerinden yapılan besilik dana ithalatının orta ve uzun vadede piyasa aksaklığı yaratabildiği, özel sektör firmalarına verilen besilik ham dana ithalat izinlerinin hayvan arzının kontrolünden çıkmasına ve piyasanın bozulmasına etkileri araştırıldı mı?

Yine, bir tarafta Sayıştay "Özel sektör eliyle yapılan besilik dana ithalatı yerli besicinin aleyhine sonuçlanıyor." derken diğer taraftan Et ve Süt Kurumunun kendi mal alımlarında yurt içi alımları yüzde 45 azalırken yurt dışı alımlarının yüzde 19,120 artması da düşündürücüdür. Sayıştayın bu tespitinden sonra özel sektöre kaç adet besilik dana ithalat izni verilmiştir? Bunun ne kadarı Et ve Süt Kurumu, ne kadarı özel sektör aracılığıyla gerçekleştirilmiştir? Özel sektörün ithal ettiği besilik danaların yurt içi üreticiye satış fiyatıyla aynı dönemde yerli üreticinin maliyeti nelerdir? Sayıştayın tespitlerine göre Et ve Süt Kurumu büyükbaş kesim fiyatlarında Bakanlığın belirlediği karkas sınıflandırılması kriterlerini kullanıyor mu? Mesela, yağlı-yağsız kesim, randıman gibi farklı yöntemler uygulanıyor mu? Sayıştay, bunun kaliteye dayalı fiyatlandırmayı engellediğini ve yetiştirilecek kaliteli et üretiminden uzaklaştırdığını belirtiyor. Bu kapsamda, kaliteli hayvan yetiştirirken üreticiye, düşük kaliteli hayvan yetiştirirken üretici neden aynı fiyatlarda sisteme tabi tutuluyor? Kaliteli karkas üreten üreticiye kilogram başına ne kadar fark ödeniyor? Ayrıca, biraz önce Vekilim de güzel bir konuya temas etti. Mesela, Et ve Süt Kurumu piyasayı regüle ederken sürekli büyükbaş hayvancılığı ve dolayısıyla ithalatı öncelik veriyor. TÜİK'in verilerine göre, geçmiş yıllara baktığımızda, et tüketiminin yüzde 35'ini küçükbaş hayvanlardan, kendi yerli mallarımızdan şey olmuş, bu oran yüzde 20'lere kadar düşmüş. Bununla ilgili Kurumumuzun bir çalışması var mıdır? Biraz önce Vekilim de söyledi, ben geçen Van, Erzincan o bölgede bayağı dolaştım. Ciddi anlamda, dediğiniz gibi, ahırlar kapalı ve tamamı boş durumda. Bu alanlarda -küçükbaş hayvan beslemeyi- oradaki üreticilerimize destekleme olabilir mi diye de sormak istedim.

Teşekkür ederim.