HİKMET YALIM HALICI (Isparta) - Hocam teşekkür ederiz.

Teşekkürler Başkanım.

Şimdi, siz ekran bağımlılığıyla ilgili daha çok ebeveyn ve çocuk ilişkisine atıfta bulundunuz, hatta öğretmenlerden de bahsettiniz fakat şimdi, tabii, bir de platform tarafı var meselenin. Bu platform tasarımları, sürekli bildirim, ödül döngüleri, sınırsız oynayabilirlik meselesi bağımlılık yaratıcı bir etki yapıyor dolayısıyla. Burada sorumluluğu ebeveyn ile platformlar arasında nasıl paylaştırırsınız, nasıl dağıtırsınız? Çünkü onun da önemli olduğunu düşünüyorum.

Bir de ekran süresi mi, yoksa ekran içeriği mi çocuk gelişimi açısından daha önemli?

PROF. DR. YAVUZ SAMUR - Çok güzel soru, çok teşekkür ediyorum.

Bir çocuk var, 9 yaşında; üç saat Minecraft mı oynasın, on beş dakika GTA mı oynasın? İkisinin arasında tercih yapacak olsam, çocuğun üç saat Minecraft oynamasını tercih ederim çünkü yaşına uygun, bırakayım oynasın derim ama on beş dakika GTA oynadığında GTA'nın içerisinde görebileceği şiddet, cinsellik, ayrımcılık, uyuşturucu, korku, küfür, bunlar o on beş dakikada zaten çocuğa yetecektir ve o on beş dakika o oyunu oynayan çocuk bir daha geri dönüp de "Ya, ben Minecraft mı oynayacağım? Minecraft çocuk oyunu, bebek oyunu." demeye başlayacaktır. O yüzden, içerik çok daha önemlidir süreden. Yani, biz daha orayı yapamıyoruz, önce orayı halletmemiz lazım. Dolayısıyla, ikinci sorunuzun cevabı bu.

Birinci soruda ise, ben on beş yıldır Türkiye'de belki binlerce seminer yaptım ve her seferinde bu oyunların çocukları bağımlı hâle getirmek... Ben de bir oyun tasarımcısıyım bu arada, ben de oyun tasarlıyorum ve sizin çocuklarınız büyük itibarıyla benim oyunumu oynadılar. Ben, eğitsel oyun tasarlıyorum, sadece eğitim oyunları yapıyorum ve beyin egzersizleri yapabildikleri, daha böyle hani kaliteli, eğitsel oyunlar tasarlamaya çalışıyorum ve biliyorum ki, madalyonun arka yüzünde, bütün oyunlar -sosyal medya da dâhil buna- bizi bağımlı hâle getirmeye çalışıyorlar. Bahsettiniz ödül döngüleri, seviyeler, derecelendirmeler, "avatar"lar, bu bireyselleştirmeler, kişiselleştirmeler, yok "Şu 'armour'u alayım." yok "Burada 'level' kasayım." bunların hepsi zaten bizim orada daha çok olmamız için tasarlanan sistemler. Biz bunlarla rekabet edemeyiz, biz bunlarla savaşamayız; çok zor bizim bunlarla savaşmamız. Biz ancak ne yapabiliriz? "Bu oyun çok bağımlılığa sebep oluyor. Evet, araştırmalar bunu destekliyor. Bunu kapatalım." denilebilir. yani Roblox'da yapıldığı gibi. Bu en üst seviyede yapabileceğimiz bir şey ama koskoca Türkiye Cumhuriyeti devleti tek tek oyunları inceleyip "Ya, hangi oyun daha bağımlılığa yol açıyor." diye kontrol edemeyeceği için o yüzden o yaşa uygun oyunların oynanmasını ben en azından daha çok tercih ediyorum. Ama dediğiniz doğru, burada bütün oyunlar, bütün oyun tasarımcıları, bütün oyun yapımcıları zaten dikkat ekonomisi için uğraşıyorlar. Yani "Ben ne yaparım da bir saniye bana daha çok bakmalarını sağlarım?" "Ben ne yaparım da yarın tekrar gelip bana girmesini sağlarım?" "Ben ne yaparım da..." İşte, mesela, Brawl Stars örneği yine, bir kutu açma mevzusu vardı. Bir kutu açıyorsunuz, her gün girmeniz gerekiyor. Kutuyu açıyorsunuz ve içinden çok iyi bir ödül de çıkabiliyor, çok düşük bir ödül de çıkabiliyor; eşittir kumar, bire bir kumar, kumar makinesiyle aynı. Ne yaptı? İnsanlar şikâyet etti ve Roblox o özelliği kaldırdı.

Şimdi, böyle topyekûn herkesin bir konuyu şikâyet etmesi lazım ki Brawl Stars da "Ben geri adım atıyorum desin." ya da devlet çıkıp "Bakın, bu kumara teşvik ediyor, bunu kaldırın, ondan sonra tekrar bize başvurun." desin ki ondan sonra o çocuklar onu oynasın ya da oynamasın. Ancak her oyun için, tabii, bunu yapamayacağımız için, dediğim gibi, biz bunların hepsinin karşısında duramayabiliriz ama velileri bilinçlendiririz. O yüzden veli, çocuk ve öğretmene ayağı çok önemli. Velileri, çocukları ve öğretmenleri bilinçlendirdiğimizde en azından daha sağlıklı ilerleyecektir diye düşünüyorum Vekilim.

Teşekkür ediyorum.