CEVDET AKAY (Karabük) - Komisyon dışı olduğum için, Cevdet Akay, Plan ve Bütçe Komisyonu üyesiyim, Karabük Milletvekili olarak söz alıyorum.

Sayın Başkanım, Değerli Komisyon üyeleri, çok Kıymetli Bakan Yardımcıları, değerli bürokratlar; ben de hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Önemli bir sözleşme gerçekten yenilenebilir enerji kaynaklarının ülkemize kazandırılması açısından. Yine bir alım garantili projelerle karşı karşıyayız, böyle bir sözleşmeyle karşı karşıyayız fakat bu sefer yerli şirketler değil, uluslararası şirketlere alım garantisi veriliyor. Şöyle bir hafızamızı tazelersek ülkemizde yap-işlet-devret KÖİ projeleri yapan yani şehir hastaneleriyle ilgili, yol, köprü, havaalanıyla ilgili garantili, döviz garantili projeler var ve bunlara aktarılan paralar var. 2006 yılından bu yana 89,5 milyar dolarlık bir aktarım olmuş bu firmalara. Az önce Sayın Bakan Yardımcımız, siz bahsettiniz değil mi? 80 artı 20 milyar dolarlık yatırımdan bahsettiniz ama bir taraftan da bu ülkede döviz garantili projelerle ilgili çok ciddi paralar bu 44 firmaya yıllardır aktarılmış. Sadece önümüzdeki üç yıl içerisinde de 2026, 2027 ve 2028'de 821 milyar TL para ödenecek. Şimdi, biz burada ne kadarlık bir garantiyle, alım garantisiyle karşı karşıyayız? Bu konuyla ilgili bir çalışma yapıldı mı bu süre içerisinde? Bununla ilgili net rakamları bize verebilirseniz memnun olacağız.

Şimdi, tabii ki muafiyet, istisna ve indirimler var. Buradaki teçhizatın, ekipmanın yurt dışından alınması durumunda gümrük vergileri, KDV ve ÖTV'lerden muaf tutulacak. Bu muafiyet, istisna ve indirim olayı çok çok önemli. Neden önemli? Çünkü muafiyet, istisna ve indirimler yoluyla tahsilinden vazgeçtiğimiz bizim vergi alacaklarımız yani "vergi harcamaları" diye tabir ettiğimiz kalem 2026 yılı bütçesinde 3 trilyon 597 milyar TL olarak tahmin ediliyor. Bunun 768 milyarı da kurumlar vergisiyle ilgili. Bunların büyük bir bölümü de yine yap-işlet- devret ve KÖİ projeleri yapan firmalar. Muafiyet, istisna ve indirimler mutlaka önemli. Verimli olanlara karşı çıkmıyoruz ama verimsiz olanlarla ilgili olarak mutlaka ortadan kaldırılmasını talep ediyoruz.

Şimdi, az önce değerli vekiller de bahsetti yani dördüncü ay sonu itibarıyla, nisan sonu itibarıyla 1,1 trilyon faiz gideri ödemiş ülkemiz. Bütçedeki rakam 2 trilyon 742 milyar. Şimdi, bu tempoyla giderse 3,5 trilyona yakın bir faiz ödenecek. Bütçenin de nakit açığı 856 milyar. Bütçe açığından bahsetmiyorum, nakit gereksiniminden bahsediyorum. Nisan sonu itibarıyla bu tip bir vergiden de, tahsilinden de vazgeçildiği zaman bütçe açığımız daha da fazla artacak. Bütçe açığı, finansman yükü ve bunların nasıl yerine konulacağıyla ilgili de sıkıntılarla karşı karşıya mutlaka kalacağız. Demek ki burada önemli olan yerli üreticiyi de desteklemek olduğuyla ilgili ben de vekillerimle aynı fikirdeyim yani niçin ithalat yoluyla veya yurt dışındaki bir firmaya bu proje yapılıyor? Ben bölgemden bir örnek vereceğim Sayın Başkanım. Ben şimdi Karabük Milletvekili olarak Kardemir firmasını herkes biliyor. Hızlı tren projeleriyle ilgili finansman İngiltere'den EXIMBANK'tan sağlandığı için bu hızlı tren projelerindeki rayların British Steel'den alınmasıyla ilgili finansman şartında kredi şartı olarak konulmuş. Ne kadarlık bir alım yapılmış? 135 milyon sterlinlik yani 8 milyar TL civarında. Hâlbuki Kardemir hızlı tren projelerinde kullanılabilecek en kaliteli rayı üreten firma. İstihdam sıkıntıları var hem kârlılıkla ilgili sıkıntıları var. Yerli, millî üretimi desteklerken bu proje desteklenmemiş. Demek ki finansman şartında dışarıdan teminiyle ilgili -Oğuz Vekilim de bahsetti, Ednan Vekilim de bahsetti- bir şart konulmasına biz karşıyız, böyle bir şart konulmamalı kredi şartına. Bu finansman bulunup yerli firmalara da rahatlıkla yaptırılabilir, çok ciddi bir rakam değil, işte diyelim 1 milyar dolar olsun rakamı, maliyeti. Şimdi, örneğin, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı -siz bahsettiğiniz için- IPARD'dan 200 milyon euro 18/3/2025'te bir finansman sağlıyor, kredi kullanılıyor. Tabii, burada hazine garantisiyle sağlıyor bunu. Şimdi, bu rakam rahatlıkla, IPARD da dâhil, başka taraflardan da Hazine garantisiyle bulunulabilir çünkü hazine borç üstlenim taahhüdü yoluyla 21,5 milyar dolar otoyol projelerine finansman bulmuş, bu bildiğimiz bütün otoyol, büyük otoyol projelerine. Böyle önemli bir enerji yatırımıyla ilgili de aynı finansmanı rahatlıkla bulup bu projeyi yerli ve millî olan bir şirketimize, firmamıza rahatlıkta yaptırabiliriz. Niçin yurt dışında bir firmaya yaptırıyoruz? Bu firma yurt içinden mal temin ederse, ekipman temin ederse de vergiden muaf ve kurumlar vergisinden de muaf yani bütçede ciddi bir vergi kaybımız var. Bu konuyla ilgili bir çalışma yapıldı mı örneğin? Yani bizim tahsilinden vazgeçtiğimiz vergi alacağımız ne kadar? Ben bütçede bu rakamın dikkate alındığını sanmıyorum 3 trilyon 597 milyarlık rakamda. Bu rakamla ilgili de sizden bilgi rica edeceğiz. Teknik ekipmanların yurt içinden alınması önemli, bunu bir daha vurguluyorum. Burada bu ekipmanlar Çin'den olabilir. Ha, bizde olmayan bir teknoloji gelecekse, farklı bir şey gelecekse bunu da değerlendirmek gerekir. O zaman bunun ortaklıkla yapılması yolu açılabilir. Hem uluslararası bir şirket hem yerli bir firma beraber yapabilir.

Yine, EÜAŞ'yle ilgili, bakın, yine bütçede görev zararlarımız bizim 2026 yılında 1 trilyon 389 milyar olacak. Bunun büyük bölümü kamu bankaları, BOTAŞ, EÜAŞ gibi firmalar. Şimdi, EÜAŞ'nin görev zararı ciddi boyutta. Burada EÜAŞ'de çok ciddi zararını büyütecek. Bu görev zararlarıyla ilgili de bir bütçeye sıkıntısı olacak ve sözleşmede bahsetmiştik, burada cevap verdiniz 7'nci maddeyle ilgili, daha açık yazılmasında fayda var bu sözleşmenin içeriğine Meclis onayıyla ilgili. Burada bir de geliştirici firma var. Suudi Arabistan'ın belirleyeceği firma değil mi? Geliştirici firmayı Suudi Arabistan belirliyor. Bu geliştirici firma da projeyi yapan firmaları bulabiliyor, beraber bu işi yapabiliyorlar ama burada Suudi Arabistan garantör değil, ben öyle anladım. Yani bu firmada bir sıkıntı olsa devlet garantisi yok ama bizde devlet garantisi var, EÜAŞ'nin garantisi var. Şimdi, bu sözleşme içeriğinde bir sıkıntı oldu. Sadece 30 milyon euroluk bir teminat mektubunu verip işe başlama ve enerji üretimiyle ilgili şeyler var ama yarım kalması durumunda veya bir aksilik olması durumunda Suudi Arabistan devletinin garantisi yok. Yani burada da karşılıklılık ilkesi açısından sözleşmede bir zayıflık görüyorum ben. Bütün bunların değerlendirilmesi gerekiyor. Kamu arazisi tahsis ediliyor. Şimdi, arazilerle ilgili detay konuşmalar yapıldı.

BAŞKAN FUAT OKTAY - Mümkünse, zaten birçok şey bahsedildi ya...

CEVDET AKAY (Karabük) - Bitiriyorum.

BAŞKAN FUAT OKTAY - Aynı şeyi tekrarlamaktan ziyade ilave konular varsa oraları alırsak memnun olurum.

CEVDET AKAY (Karabük) - Vergi gelirinden vazgeçiliyor, uzun vadeli alım garantisi veriliyor. Arazilerin mera veya ormanlık alan oluşuyla ilgili sakıncalarımızı da belirtiyor, teşekkür ediyorum Başkanım.