BAŞKAN MÜŞERREF PERVİN TUBA DURGUT - Sayın Komisyon üyeleri, değerli baro temsilcilerimiz ve kıymetli katılımcılar, kıymetli uzmanlar; bugün burada çocuk adalet sistemimizin en kritik başlıklarından bazılarını ele almak üzere toplanmış bulunuyoruz. Ankara 1 Nolu ve Ankara 2 Nolu Barolarımızı dinleyeceğiz. Özellikle çocuklar için atanan zorunlu müdafilerin eğitim yeterliliği, adli görüşme odalarının çocukların ikinci bir travma yaşamaması açısından koşulları, suça sürüklenen çocuklar hakkında verilen tutuklama ve tedbir kararlarının oranları, uzlaşma mekanizmasının etkisi, suça sürüklenen çocukların aynı zamanda istismar ve sömürü mağduru olup olmadığının yargılamada ne ölçüde dikkate alındığı ve denetimli serbestlik sürecindeki çocukların yeniden suça karışmasını önleyecek hukuki mekanizmalar gibi son derece önemli konuları değerlendireceğiz. Bu tartışmaların yalnızca teorik olmadığını, sahada insan hikâyelerine karşılık geldiğini hatırlatmak isterim.

Komisyonumuza cezaevlerinden gelen bazı mektuplar var; isimlerini paylaşmadan bir ikisine değinmek isterim. Bir mektupta şu cümle dikkati çekiyor: "17 yaşında cezaevine hırsızlık suçundan girdim. O zaman yaptıklarımın yanıma kâr kaldığını sandım ama bu olaylardan toplamda yüz yılın üzerinde ceza aldım. Şu anda 26 yaşındayım." Mükerrer suç işleyen bir çocuğun yazdığı mektuptan bir pasaj. Başka bir mektupta da şu ifade yer alıyor: "O zamanlar saldıklarında çok mutlu oluyordum, keşke salmasalarmış. Suçum 150-160 olunca yakalandım. 16 yaşında cezaevine girdim." Bu çocuk da anne baba ayrılınca sokaklarda kalmaya başlamış, uyuşturucuyla tanışmış, uyuşturucu satın aldığı kişi hırsızlık yaptırmış, devlet korumasına alınıp yurda yerleştirilmiş, yurttan kaçıp tekrar sokağa düşmüş. "İlk işlediğim suçlarda salınmasam bu kadar rahat davranmayabilirdim." yazmış mektubunda. Mükerrer suçlardan dolayı altmış dokuz yıl yüz seksen iki ay cezası var. Bir başka mektupta ise şu pasaj dikkatimi çekti: "Bir hikâyem var, çocukluğumda başladı. O zamanlar cahildim, uyuşturucuya alıştırıldım. Para, güç, kadın ve âlem heves edinerek benden yaşça büyükler tarafından kullanıldım. Defalarca suç işledim, yakalandım; çocuktum, serbest kaldım. Hükmün açıklanmasının geriye bırakılması kararı defalarca verilerek serbest kaldım ve bu suçun caydırıcılığı olmadığı gibi, çocukluğumu ve şimdi de gençliğimi kurban ettiler. İlk suçta değilse bile ikinci suçta ağır olmasa da bir yaptırım alsaydım belki çoktan ıslah olmuş, buralarda değildim. Bu, haksızlıktır, adaletsizliktir."

Bu satırlar bize iki önemli gerçeği aynı anda gösteriliyor. Birincisi, suça sürüklenen çocukların önemli bir kısmı parçalanmış aileler, sokak hayatı, madde bağımlılığı, ihmal ve istismar gibi ağır sosyal sorunların içinden geliyor. Bu çocuklar çoğu zaman suçu seçmeden önce korunamamış çocuklar oluyor. İkincisi ise çocukluk döneminde oluşan cezasızlık algısı. Bazı gençler ilk işledikleri suçlarda karşılaştıkları süreçleri "Yanıma kâr kaldı." şeklinde yorumlayabiliyor. Bu algı kırılmadığında suç davranışı giderek ağırlaşıyor ve sonuçta hem çocuk hem toplum açısından çok daha ağır sonuçlar ortaya çıkabiliyor. Nitekim, toplumda büyük infial oluşturan, acımasızca işlenmiş cinayetlerde de benzer bir tartışma gündeme gelmiştir. Atlas Çağlayan ve Ahmet Minguzzi cinayetleri gibi sebepsiz, vahşi ve sadistçe işlenmiş cinayetler, olaylar sonrasında toplumda en çok dile getirilen hususlardan biri özellikle genç failler açısından cezaların caydırıcılığı meselesidir. Toplum bir yandan suça sürüklenen çocukların korunmasını ve rehabilite edilmesini isterken diğer yandan ağır suçlarda cezaların caydırıcı ve adalet duygusunu tatmin edecek ölçüde uygulanmasını beklemektedir. Dolayısıyla burada çok hassas bir denge vardır. Bir yanda çocukları koruyan, rehabilitasyonu esas alan, onları tekrar topluma kazandırmayı hedefleyen bir çocuk adalet sistemi, diğer yanda ise suçu teşvik eden ve cezasızlık algısı yaratan, boşluklara izin vermeyen, mağdur ailelerin sesini duyan ve toplumda adalet duygusunu tesis edecek bir hukuk düzeni. Komisyonumuzun çalışmaları tam da bu nedenle büyük önem taşımaktadır.

Katkılarınız için şimdiden teşekkür ediyor, sözü değerli baro temsilcilerimize bırakıyorum.

Öncelikle 1 Nolu Baromuzla başlayalım. Burada 1 Nolu Baroyu temsilen Çocuk Hakları Merkezi Başkanı Cemile Didem Karaboğa ve Çocuk Hakları Merkezi Başkan Yardımcısı Nesrin Kaya bulunmaktadır.

Sizlerin sunumunuzu dinleyelim öncelikle.