MEHMET ATMACA (Bursa) - Kıymetli Başkanım, hakikaten üzülerek takip ediyoruz yani her geçen gün bir kısım yasalarda özel mülkiyet hakkının kısıtlandığı maddelere rastlıyoruz. Bu da böyle bir madde. Zaten rezerv alan ilan etmek gibi bir gücünüz var; istediğiniz alanı kamu, özel, orman, mera bakmadan rezerv alan ilan edebilme yetkiniz var iken neden böyle bir düzenlemeye ihtiyaç duydunuz, doğrusu bu da ilginç. Her geçen gün hakikaten özel mülkiyet hakkına tecavüzü kolaylaştıran maddelerle karşılaşıyoruz. Bu, üzücü bir durum. Bunun da bu maddenin geri çekilmesini talep ediyorum.

BAŞKAN ADİL KARAİSMAİLOĞLU - Evet, Ömer Bey, bir izahat yapalım.

ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKAN YARDIMCISI ÖMER BULUT - Tabii, Sayın Vekilimin TOKİ'yle ilgili ortaya koymuş olduğu kendi fikirleri var ama şöyle: Bizim onları kabul etmemiz mümkün değil. TOKİ her zaman sosyal konut üreticisi olarak alt gelir gruplu vatandaşların yanında yer almıştır. Bunun aksiyle ilgili hiçbir uygulaması olmamıştır. Hatta ve hatta ilk başladığı yıllarda yani dediğim 2003-2004'lü yıllarda gelir paylaşım projeleriyle alt gelir grubu vatandaşlara kaynak maksadıyla bazı projeler geliştirmiştir, belki onları kastediyorsunuzdur ama ondan sonraki süreçte kesinlikle sosyal konutun dışına çıkmamıştır ki bugün itibarıyla hasılat paylaşımı yöntemini hiç uygulamamakta, tamamen sosyal konut üretmekte yani deprem bölgesinde teslim edilen 455 bin konutun da çok büyük bir çoğunluğu TOKİ ve Emlak Konut tarafından yapıldı, geri kalan kısmı da Yapı İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yapıldı. Son sosyal konut kampanyasında vatandaşımızın teveccühü de bunun bir göstergesi. Bunu kabul etmemiz mümkün değil.

10'uncu maddeyle ilgili de -mirasçılık konusunu da değindiğiniz için- belki geçmiş olmasına rağmen bilgilendirmek isterim. Aslında 10'uncu maddede, "miras" deyince korkutucu bir şey var ama miras orada şu: Yani "Dedenizden size bir konut kaldı, bu konutu almak ister misiniz?" bildirimidir aslında; değil mi TOKİ olarak? Yani dedeniz vefat etti ya da dedeniz bununla ilgili işlemi yürütemiyor, size miras kaldı. Biz bu mirasçıyı gidip nüfus müdürlüklerinin alamıyoruz çünkü diyor ki: "Bu mirasçılıkla ilgili hususu gidip dava sonucunda almanız lazım." Dolayısıyla, biz sadece onlara "TOKİ'yle ilgili büyükleriniz tarafından, miras sahibi tarafından bir şey var, bununla ilgili mirasçıları olarak siz bizim de muhatap olacak mısınız, yoksa mirasçılıktan vazgeçip bunu..." Onun için, böyle vatandaşın mülkiyetine bir dokunma söz konusu değil.

Şimdi, bu acele kamulaştırma meselesi...

NEVROZ UYSAL ASLAN (Şırnak) - Harç ve muafiyet kısmı aslında eleştirdiğimiz, oraya dair bir şey söylemiyorsunuz ama sunumda da söylemediniz; neden?

ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKAN YARDIMCISI ÖMER BULUT - Yani dediğim gibi, buradaki tamamen buradaki kişiye ulaşabilmekle alakalı.

NEVROZ UYSAL ASLAN (Şırnak) - Ama işte o mirasçılık...

ADEM YEŞİLDAL (Hatay) - Harçla ilgili ise sosyal konut yapıldığı için vatandaşa daha uygun fiyatta bu konutların sağlanabilmesi adına yani harçtan...

NEVROZ UYSAL ASLAN (Şırnak) - Tamam, vatandaş için yapıyorsunuz.

ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKAN YARDIMCISI ÖMER BULUT - Evet.

NEVROZ UYSAL ASLAN (Şırnak) - Hak sahibi vatandaş.

ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKAN YARDIMCISI ÖMER BULUT - Neticede oraya yansıyor yani.

NEVROZ UYSAL ASLAN (Şırnak) - Ama vatandaş bunu yaparken, vatandaş aynı davayı açarken para ödüyor ama vatandaş için çalıştığını söyleyen kurum harçtan muaf! Burada özne kim? Burada özne vatandaşın kendisi.

ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKAN YARDIMCISI ÖMER BULUT - Ama bu düzenleme dolayısıyla...

ADEM YEŞİLDAL (Hatay) - Pardon Sayın Bakanım, şöyle...

NEVROZ UYSAL ASLAN (Şırnak) - Mesela, eğer öyleyse TOKİ meselelerinde, sosyal konut meselelerinde bir muafiyet getirilebilir ama karşılıklı, tek taraflı TOKİ'ye özel değil.

ADEM YEŞİLDAL (Hatay) - Sayın milletvekilim, kastımız şu: Netice itibarıyla mirasçılık belgesiyle ilgili ya da diğer hukuki işlemlerle ilgili harçtan muaf olmak da aslında doğrudan vatandaşın hukukunu korumakla eşit. Netice itibarıyla, kurum bu işlemleri yaptığında harcından tüm vergilere kadar oradaki mirasçılara yansıtmak durumunda .

NEVROZ UYSAL ASLAN (Şırnak) - Tamam, o vatandaş kendi özneyken niye ona o hak verilmiyor, kanun var sonuçta, Harçlar Kanunu...

ADEM YEŞİLDAL (Hatay) - Ama şimdi, şöyle...

NEVROZ UYSAL ASLAN (Şırnak) - Niye muafiyet verilmiyor?

ADEM YEŞİLDAL (Hatay) - ...vatandaş kendisi zaten o işi takip ediyor olsa mirasçılık belgesini kurum almak için koşuşturmaz.

NEVROZ UYSAL ASLAN (Şırnak) - Ama o muafiyet sadece mirasçılık için mi?

ADEM YEŞİLDAL (Hatay) - Alınmadığı durumlarla ilgili ya da bütün iş ve işlemlerle ilgili netice itibarıyla kurum bir işlem yaptığı zaman bunu vatandaşa yansıtmak durumunda.

BAŞKAN ADİL KARAİSMAİLOĞLU - Evet, teşekkür ederiz.

NEVROZ UYSAL ASLAN (Şırnak) - O zaman o tahsil ettiğiniz muafiyet sadece...

ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKAN YARDIMCISI ÖMER BULUT - Sayın Vekilim, dolayısıyla, vatandaşın aleyhine bir durum değil.

BAŞKAN ADİL KARAİSMAİLOĞLU - Ömer Bey, acele kamulaştırmayla ilgili küçük bir izahat yapar mısınız?

ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKAN YARDIMCISI ÖMER BULUT - Sayın Başkanım, acele kamulaştırma konusu da şöyle: Tabii ki TOKİ'nin kamulaştırma yetkisi var yani acele değil de kamulaştırma yetkisi. Zaten burada acele kamulaştırma Cumhurbaşkanlığı kararıyla şu anda verilebiliyor zaten. Acele kamulaştırma kararı verildikten sonraki süreçleri yine normal kamulaştırma prosedürü şeklinde devam ediyor zaten. Burada vatandaşın en azından mülkiyetin bedeliyle ilgili bir mağduriyeti söz konusu değil.

Tabii ki şimdi, yani 500 bin konut yapılacak. "Bunlara önce hazırlık yapılsaydı da ondan sonra yola çıkılsaydı." diye Sayın Vekilim... Tabii ki bunların çoğunun hazırlığı yapılmış durumda ama takdir edersiniz ki 500 bin konut, 81 ilde bine yakın ilçede ve her ilde de birkaç şantiyede olmak üzere belki 5 binin üzerinde ayrı yerde yapılacak. Bunların bir kısmının sorunları olabiliyor, arazi olarak olmasa da imar planı uygulaması aşamasında olabiliyor. Dolayısıyla, sonuçta bu 500 bin konut bir maliyet getiren bir şey. Dolayısıyla, hiç kimse maliyeti artıracak şeyin içine girmek istemez kurum olarak. Yani acele kamulaştırma hakkını kullanmak bizim için en son iş, bir de yani kullanmak için tabiri caizse -ben de bir dönem TOKİ Başkanlığı yaptığım için- biraz akılsız olmak gerekir. Yani bir taraftan inşaata para bulmaya çalışıyorsun, bir taraftan...

Dolayısıyla, şimdi, niye...

YAVUZ AYDIN (Trabzon) - Uygulamayacaksın niye getiriyorsun o zaman?

ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKAN YARDIMCISI ÖMER BULUT - Sayın Vekilim, onu da söyleyeceğim.

ADEM YEŞİLDAL (Hatay) - Zorunda kalıyoruz.

ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKAN YARDIMCISI ÖMER BULUT - Şimdi, aslında acele kamulaştırmayla ilgili bazı yerlerde... Tabii ki vekillerimiz de gidiyorlar, oradaki vatandaşı dinliyorlar, taleplerini bize iletiyorlar, en azından mali çözümlerle ilgili şeyde biz de kendilerine yardımcı olmaya çalışıyoruz. Burada deprem bölgesinden birçok vekilimiz vardır. "Bu bedelleri biraz daha artırabilir misiniz? Burada vatandaş toplumsal olarak şunu istiyor." falan diye beni çok defa aramışlardır, bunları yerine getirdik ama şunu unutmayalım: Diyelim mi bir kişinin -buradan da başka bir tarafa gitmeyelim de- ortada bir mülkiyeti var ve mülkiyetin sahibini muhatap olabiliyorsunuz, karşılıklı konuşabiliyorsunuz, pazarlık da yapabiliyorsunuz çünkü acele kamulaştırmada da bu ya da kamulaştırmada da bu süreçler vardır zaten bunu yapabiliyorsunuz. Ama öyle mülkiyetler var ki sahibi Amerika'da, sahibi İran'da, sahibi Azerbaycan'da.

ADEM YEŞİLDAL (Hatay) - Ya da çok ortaklı.

ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKAN YARDIMCISI ÖMER BULUT - Çünkü niye? Nerede, ne olduğunu bilmiyor zaten; tamam mı? Dolayısıyla, şimdi buna normalde genel dava açalım, bunun içerisinde diyelim ki biz 100 dönümlük yer belirlemişiz, bunun içerisinde 2 dönümlük yer var, bu 2 dönümlük yerle ilgili o kadar uğraşıyoruz ki, o 100 dönümü de kullanamaz hâle geliyoruz. Şimdi, zaten, burada...

SABAHAT ERDOĞAN SARITAŞ (Siirt) - Tamam ama bir taraftan da vatandaşı mağdur etmeyin.

ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKAN YARDIMCISI ÖMER BULUT - Sayın Vekilim, toplumu çok rahatsız edecek bir uygulamayı... Ya, biz bir taraftan vatandaşa konut yaparak o vatandaşın memnuniyetini almaya çalışırken bir taraftan da başka insanları mağdur etme yönünü seçmemiz mümkün değil. Dolayısıyla, buradaki buradaki süreçle ilgili acele kamulaştırma sürecinin haksız olduğu bölümlerde mahkeme o acele kamulaştırma kararlarını da vermiyor zaten, diyor ki: "Burada böyle böyle itiraz var." verse de yürütmeyi durdurma veriyor peşinden. Dolayısıyla... Ama bunu niye yapıyoruz? Dediğim gibi, aslında mülkiyetin içerisinde çok yer olmasa da kişi olarak, sayı olarak, dağınık mülkiyetten dolayı insanlar var, bu insanlara bizim normal Tebligat Kanunu'nun usulleri ve esaslarıyla ulaşıp bulma şansımız olmadığı için diyoruz ki: Biz bunun için acele kamulaştırmayla gidelim. Dolayısıyla bugün Türkiye'nin sosyal konuta ihtiyacı var, daha doğrusu, erişilebilir, sürdürülebilir konuta ihtiyacı var, bunu yürütme yönünde, uygulama yönünde hep beraber sayın vekillerimizin yardımını bekliyoruz.

CEM AVŞAR (Tekirdağ) - Kamulaştırmada neye göre alacaksınız değeri? Kamulaştırmada değeri neye göre alacaksınız?

BAŞKAN ADİL KARAİSMAİLOĞLU - Onun usulleri var ya.

ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKAN YARDIMCISI ÖMER BULUT - SPK lisanslı değerleme kuruluşları...

BAŞKAN ADİL KARAİSMAİLOĞLU - Onun usulleri belli ya. Şöyle: Acele kamulaştırmada bedel tespitiyle ilgili vatandaşın hiçbir zararı olmuyor, dava zaten devam ediyor, dava uzun sürüyor. Sadece bu araziye girmek için acele kamulaştırmanın faydası oluyor.

ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKAN YARDIMCISI ÖMER BULUT - Şöyle: Acele kamulaştırmada süreç devam ediyor ama bedellerin tespitinde ilk mahkeme sürecinde tespit edilip mahkeme tarafından vatandaşın hesabına yatırılıyor ama vatandaşın buna itiraz etmesi durumunda da bedel tespitinin ve artırılması yönündeki süreçler devam ediyor.