SEMRA ÇAĞLAR GÖKALP (Bitlis) - Sayın Başkan, saygıdeğer Komisyon üyeleri, Kamu Denetçiliği Kurumu Başdenetçisi ve denetçileri; öncelikle, sizleri selamlıyorum.

Bu raporda emeği geçen bütün uzman arkadaşların, bütün emekçi arkadaşların da emeğine sağlık diyorum.

Yani raporun bütünü olmasa da en azından bize yoğun gelen başvurular üzerinden bizim incelediğimiz kısımlar oldu ve hem takip ettiğimiz hem de İnsan Haklarını İnceleme Komisyonuna gelen başvurulardan aldığımız kadarıyla, Türkiye'de insan hakları ihlallerinin en çok yaşandığı yerler cezaevleridir ve ülkenin en yakıcı sorunları arasında yer alıyor maalesef şu an cezaevlerinin bulunduğu durum. İdare ve gözlem kurulları eliyle çok sayıda infaz yakma işlemi yaşanıyor. Bu kurullar zaman zaman mahkeme kararlarını bile tanımayan kararlara imza atıyorlar. İHİK üyesi de olan bizim vekilimiz Nevroz Uysal Aslan da bir başvuru yaptı. Başvurusundan bir örnek verecek olursak bu duruma ilişkin daha somutlaştırmak açısından: Karabük T Tipi Cezaevinde bulunan Ahmet Bayna isimli mahpusun avukatı mahkemeye başvuruyor. Mahkeme tarafından infazının durdurulmasına, başka suçtan tutuklu veya hükümlü değilse serbest bırakılmasına karar veriliyor ancak bir gece yarısı toplanan idare ve gözlem kurulu iyi hâlli olmadığı gerekçesiyle tahliye edilmesini engelliyor. Yani biz raporu incelediğimizde, rapora ilişkin hani bazı tespitlerimiz, yer yer bazı eleştirilerimiz ve sorularımız da var, bundan yola çıkarak birkaç sorumuz da olacak. Öncelikle, kendini mahkemelerin bile üzerinde konumlandıran bir idare ve gözlem kurulu gerçekliği var. Kamu Denetçiliği Kurumunun tavsiye kararları alma ve uzlaştırma gibi bir işlevi var yani bunu biliyoruz. İdare ve gözlem kurulları, kararlarınızı ne kadar dikkate alıyor? Bunu sormak istiyoruz. Özellikle infaz yakmalar konusunda tavsiye kararlarınıza uyulmadığı durumlar yaşanıyor mu?

Onun dışında, cezaevlerinden en çok gelen hak ihlallerinden ağız içi arama, çıplak arama ve sevk işlemlerinde darp konularına raporlarınızda değinilmediğini gözlemledik. Buna ilişkin hiç başvuru yapıldı mı? Bu sorunlara ilişkin hiç başvuru yapıldı mı yapılmadı mı, yoksa yapılmışsa da kabul edildi mi ya da edilmedi mi? Açıkçası, bunu merak ediyoruz ve bunu sormak istiyoruz sizler de buradayken.

2023 yılında şikâyet başvuruları tablosuna baktığımızda en çok başvurunun Adalet Bakanlığı için yapıldığını görüyoruz, bunun içerisinde ise en çok cezaevlerindeki hak ihlalleri başı çekiyor ne yazık ki. Kamu Denetçiliği Kurumu daha önce Adalet Bakanlığıyla tavsiye kararlarınıza uymadığı durumlarla ilgili görüşmüş müdür, bir görüşme sağlamış mıdır? Buna dair elinizde bilgi varsa paylaşabilir misiniz ve bununla ilgili herhangi bir sonuç alındı mı?

Raporda başvuruların mahiyetine dair de ayrıntılı istatistiklerin verilmesi gerekiyor; bu da bizim tespitlerimizden bir tanesi ancak bu konuda da eksik kalındığını görüyoruz raporu biraz incelediğimizde. Ayrıca, raporda şikâyet başvurularının konularına göre dağılımında çok genel ifadeler kullanıldığını, sorun başlıklarının daha ayrıntılı olması gerektiğini düşünüyoruz. Örneğin "kamu personel rejimi" deniliyor ancak sorun başlıkları bulunmuyor veya bu sorunların çözülüp çözülmediğine dair herhangi bir bilgi yok ve buna dair istatistikler, veriler olursa raporu daha besleyeceği ve raporun her anlamda faydalanılması açısından da hem bizler açısından hem bu alanda çalışan tüm kurumlar açısından da iyi bir rehberlik oluşturacağı noktasındayız, kanaatindeyiz. Bu, soracağımız sorularımız; tespitlerimiz ve şimdilik eleştirilerimiz bu çerçevede.

Teşekkür ediyorum.