MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Çok özür dilerim, bir virgül koyarak şunu söylemek istiyorum: Yani, şimdi, bir elektrik tesisatında deprem sonrası hasar olduğunda düzeltebilirsiniz, su tesisatında olduğunda düzeltebilirsiniz ama en önemli konu binanın oturduğu zeminin özellikleridir. Şimdi, herhangi bir firma örneğin oraya fore kazık önerdi, özel bir tasarım önerdi temel tipine ilişkin; bunu tamamen belediyenin inisiyatifine bırakıyorsunuz. Yani belediyelerde jeoloji mühendisi çalışmıyor, bunu denetleyecek herhangi bir mekanizma yok; gerçekten yerinde doğru mu uygulanmış, fore kazığın içerisine donatı koydu mu, içerisine koyduğu o beton nitelikli mi; buna dair benim söylemek istediğim şey bu. Yani mesleki şovenizm değil bakın, bu kadar ölüm yaşadık, artık bir ders almamız gerekiyor. Benim söylemeye çalıştığım, evet, biri... Siz yaptırdınız projeyi inşaatçıya, o zaman inşaatçı olmasına gerek yok yapı denetiminde. Aynı şey yani o önerilen zemin tasarımının, temel tasarımının gerçekten yerinde uygulanıp uygulanmadığına dair yapı denetimin içerisinde bir jeoloji mühendisi olması gerek. Neden buna bu kadar direnç gösteriliyor, ben bunu merak ediyorum gerçekten. Yani, konu...

ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI YAPI İŞLERİ GENEL MÜDÜRÜ BANU ASLAN - Yapı denetimin içinde jeoloji mühendisi var Sayın Vekilim. Bakın, o temel tiplerin denetiminde denetim raporları çıkar, hiçbiri jeoloji mühendisi onaysız geçmemiştir. Evet, o denetim sistemi oluşturulmalı, ona katılıyorum.

MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Siz zemin raporunun onayından bahsediyorsunuz, ben kontrolünden bahsediyorum.

ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI YAPI İŞLERİ GENEL MÜDÜRÜ BANU ASLAN - Kontrolünde de onaylar var. Mesela, kat yüksekliği... En son bitişte harita mühendisinin onayı var ama harita mühendisi yapı denetimin çakılı kadro personeli değil, bunu kastediyorum. "Yapı denetim sistemi uygun mu?" sorusu en kritik soru bence. Şöyle: 1999'daki biliyorsunuz Marmara depreminden sonra 555 sayılı bir KHK ve sonrasında yapı denetim sistemi üzerinde çalışmalar başlıyor ve 2001 yılında hayata geçiyor ve konuşmamın başında da ifade ettiğim gibi, çok yaşayan bir sistem, dinamik bir sistem; zaman içerisinde güncele dair ihtiyaçlar, standartlarda değişiklikler, manipülasyonlara karşı tedbirler gibi birçok sebeple gelişerek devam ediyor ve şu anda da uygulanıyor. "Yapı denetim sistemi doğru bir sistem midir?" diye sorulursa, evet, doğru bir sistemdir, net bir şekilde bunu söyleyebilirim. İçerisinde tekrar incelememiz gereken "Bu konuda daha baskın hareket etmemiz lazım." dediğimiz hususlar olabilir ama bu yapı denetim sistemi, 4'lü TUS sistemiyle karşılaştırıldığında kesinlikle yapı denetim sisteminin daha doğru olduğunu düşünüyorum. Şu anda 2023 yılı itibarıyla yapılan onlarca düzenlemeyle -sizlerin sayesinde- bu sistemin gerçekten iyi bir noktada olduğunu da düşünüyorum. Manipüle edenleri, sistem kaçaklarını, meslek onuruna yakışmayacak hareket yapanları elbette ki daha sıkı denetleyelim ve gerekeni yapalım ama bu sistem iyi bir sistem. Özellikle son on yılda yaşanılan bütün mevzuat düzenlemeleri, teknolojik desteklemeler, bunlar bu sistemi bana göre çok iyi bir hâle getirdi. Şimdi, ben bir can acısıyla, yaratmış olduğu stresle -ki hepimiz aynı acı içerisindeyiz- kimseyi affedelim ya da bir suçu birine yükleyelim anlamında söylemiyorum ama şunu da göz önüne almak lazım: Sinirle hareket edip "Kaldıralım bu sistemi, getirelim şu sistemi." gibi bir şeyin olmasının yerinde olmayacağını düşünüyorum. Bu sistem doğru, ilaveleriyle, varsa eksikliklerinin giderilmesiyle bu sistemin değerlendirilmesi...

BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - Uygulaması önemli bence.

MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Bizim için uygulanması önemli.

SUZAN ŞAHİN (Hatay) - Sistemin varlığında sorun yok zaten Başkanım, asıl sorun, neden...

BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - Ben size söz vereceğim.

ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI YAPI İŞLERİ GENEL MÜDÜRÜ BANU ASLAN - Bir de "Kaç yapı yıkıldı?" denmişti, 216 tane Sayın Bakanım. Yapı denetimli olup yıkılma değil, orta hasar ve üzeri yapısal hasar alan yapı sayısı 216'dır. Burada bir de şunu düzeltmek istiyorum: Yapı denetim 2001 yılında getirild; 81 ile eş zamanlı getirilmedi, 19 pilot ilde uygulamaya başlandı. Bu depremden etkilenen 11 ilimizden Gaziantep, Adana ve Hatay bu illerdendi. Mesela Maraş 19 pilot ilden biri değildi. Hâliyle Malatya, Adıyaman, Maraş, Urfa, Diyarbakır vesaire, bu illerimiz 2011 yılından itibaren yapı denetime geçti, 2011'den sonra. Hâliyle 14-15 yaşında bir bina etkilendi hangi ilde olursa olsun. "Bu yapı denetimliydi, neden böyle oldu?" sorusuna da bir açıklık getirmek amacıyla bunu söyledim.