| Komisyon Adı | : | PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU |
| Konu | : | 6741 Sayılı Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketinin Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Uyarınca, Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketi ile Türkiye Varlık Fonunun 2020 Yılı Mali Tabloları ve Faaliyetler ile İlgili Denetim Raporlarının Sunulduğuna Dair Cumhurbaşkanlığı Tezkeresi (3/1729) |
| Dönemi | : | 27 |
| Yasama Yılı | : | 5 |
| Tarih | : | 05 .01.2022 |
ABDÜLLATİF ŞENER (Konya) - Evet, Sayın Başkan, değerli milletvekilleri, Türkiye Varlık Fonunun değerli mensupları, basın mensupları; hepinizi saygıyla selamlıyorum.
2016 yılında Türkiye Varlık Fonu kurulduktan sonra temel hedefleriyle, amaçlarıyla bağlantılı olarak değerlendirdiğimizde, bugüne kadar, Türkiye'de hiçbir şey iyi gitmemiştir yani öyle bir fon ki bu, varlığıyla sanki sorun üretmiş veya kurulduktan sonra Türkiye'deki konjonktür sorunların içerisine gömülmüş, böyle değerlendirmek lazım.
Bakın, Türkiye'de devlete ait bütün büyük işletmeler bu Varlık Fonunun portföyü içerisine alınmıştır. Bunlar içerisinde banka var, Türk Hava Yolları var, çay işletmelerinden PTT'ye varıncaya kadar, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığına, Borsa İstanbula hatta şeker sektörüne, telekomünikasyon sektörüne varıncaya kadar çok büyük firmalar, kuruluşlar bu fonun portföyüne alınmıştır ama bu portföyüne giren kuruluşların bile bilançolarına, hesaplarına baktığımızda, yıllardır hiç zarar etmeyen kuruluşların Fon bünyesine girdikten sonra zarar etmeye başladıkları görülmüştür. ÇAYKUR'un, PTT'nin bile zarar ettiği bir yapının nasıl bir yapı olduğunu düşünmek lazım.
Diğer taraftan, kamu bankalarının sermaye yapılarında koruma sağlamak veya biraz düzelmiş intiba vermek için de Merkez Bankası kaynaklarının imdada yetiştirildiği de açıktır ama asıl, burada, denetim raporunda geçen kuruluşlar, bildiğiniz gibi, bu Türkiye Varlık Fonu ve bunun alt şirketleri ve bağlı ortaklıklarıdır. Bu alt şirketler ve bağlı ortaklıklarla ilgili değerlendirme yaptığımızda da çok büyük kamusal avantajların sağlandığını ve buna rağmen, ekonomiye ne katkı sağladığının net olarak görülemeyeceği bir gelişme izliyoruz. Bu Türkiye Varlık Fonuyla ilgili olarak sadece takıldığım için bir şey soracağım: Türkiye Varlık Fonu'nun 31 Aralık itibarıyla finansal tablosunda, varlıklar 123 milyon, kaynaklar da 123 milyon küsur gösterilmektedir yani çok büyük bir yapı değil, büyük bir finansal kuruluş değil varlık fonu itibarıyla baktığımızda ve kâr durumuna baktığımızda da 14 milyon kâr gözüküyor. Bu kâr-zarar tablosunda ayrıntıları görmediğimiz için, dikkatimi çekti, 100 civarında personel çalışıyor, bu personel giderleri kâr-zararı etkileyen bir kalem olarak yer alıyor mu, almıyor mu, bunu öğrenmek istiyorum.
BAŞKAN CEVDET YILMAZ - Bu arada soruları not edelim, topluca cevap vermeniz için müzakerelerin sonunda size söz vereceğim.
ABDÜLLATİF ŞENER (Konya) - Bakın, değerli arkadaşlar, Türkiye Varlık Fonu, kendisi, Fon tarafından kurulacak ve kurulan şirketler ve alt fonlar o kadar ayrıcalıklı olarak düzenlenmiş ki bu kadar büyük ayrıcalıklar, yükümlülüklerden istisnalar hatta başında Cumhurbaşkanı olduğu için kamu gücünü kullanan bir yapıyı ortaya çıkarsaydınız, Türkiye'de varlığını her zaman hissederdiniz ama varlığı, ekonomik problemler karşısında hissedilmeyen bir varlık fonu var.
Bakın, Türkiye Varlık Fonu, kurulan şirketler, alt fonların sahip olduğu muafiyet ve istisnaları bilginize sunmak istiyorum: Gelir ve kurumlar vergisinden muaf, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu uyarınca yapılacak vergi kesintilerinden de muaf, sadece vergiden muaf değil vergi kesintilerinden de muaf. Başka? Belediye Gelirleri Kanunu gereğince alınan vergi, harç, katılma payı ile tasdik ücretlerinden de muaf. Başka? Emlak vergisinden muaf. Başka? Tapu ve kadastro döner sermaye bedellerinden muafiyet, satın alınan ve satılan taşınmazlarla ilgili olarak tapu ve kadastro döner sermaye bedellerinden muaf, teminat yatırma mükellefiyetinden muaf, değerli arkadaşlar, her türlü dava ve icra işlemlerinde teminat yatırma mükellefiyeti yok bu Fonun. Başka? Damga vergisinden muaf, Türkiye Varlık Fonu tarafından kurulacak şirket ve alt fonların kuruluş, tescil ve ilan işlemleri de dâhil olmak üzere, tüm işlemlere ait, tüm kâğıtlarda damga vergisi muafiyeti var. Başka? Harçlardan muafiyet var, harçlardan, Varlık Fonu tarafından kurulacak şirket ve alt fonlarının kuruluş, tescil, ilan işlemleri dâhil olmak üzere, tüm işlemlere ait kâğıtlarda harçlardan muafiyet var. Başka? Banka ve sigorta muameleleri vergisinden muafiyet var. Başka? Kaynak Kullanımını Destekleme Fonundan muafiyet var, tüketici kredilerinde bir ara, yüzde 15, diğerlerinde vadeli ithalatta yüzde 6 olan bu Kaynak Kullanımı Destekleme Fonundan muafiyet var. Başka? Kamu iktisadi teşebbüsleri de dâhil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan veya özel kanunla kurulan kamu kurum, kuruluş ve ortaklıklarına uygulanan mevzuat, uygulama ve kısıtlamalardan da muafiyet var, bakın, mevzuattan, uygulamadan, kısıtlamalardan, hepsinden muaf. Başka? Türkiye Varlık Fonu tarafından kurulacak varlık kiralama şirketlerine ayrıca muafiyet veriliyor, varlık kiralama şirketleri ihraç etmiş oldukları menkul kıymetlere ilişkin ihraççıların tabi olduğu Borsa İstanbul Anonim Şirketine ödemesi gereken kayıt ücreti ve kotasyon ücretlerinden muaf. Başka? Önemli bir muafiyet, Sayıştay Kanunu'ndan muaf, Sayıştay Kanunu'na tabi değil, şu maddesine, bu maddesine değil, Sayıştay Kanunu'yla ilgili bütün maddelerin dışında oluşturulmuş ve bu Fonun oluşturacağı şirketler, alt fonlar aynı muafiyetlere tabi. Başka? Sermaye Piyasası Kanunu ile bu kanun uyarınca yürürlüğe giren ikincil mevzuattan da muaf, Sermaye Piyasası Kanunu'ndan da muaf, Sermaye Piyasası Kurulunun düzenlediği bütün ikincil mevzuattan da muafiyeti var. Başka? 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'den muaf. Başka? 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'den de muaf. Başka? Bakın, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'ndan muafiyet var, personel nasıl oluşuyor, neye tabi tutuluyor, hiç belli değil. Ayrıca, 631 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Mali ve Sosyal Haklarını Düzenlemeyle İlgili Kanun Hükmünde Kararname'den de muaf. Başka? 190 sayılı Genel Kadastro ve Usulü Hakkındaki Kanun Hükmünde Kararname'den muafiyet, kadastroyla ilgili muafiyet geliyor. Başka? 527 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlileri Hakkında Düzenlenen Kanun Hükmünde Kararname'den de muaf. Başka? Harcırah Kanunu'ndan muaf. Başka? Kamu iktisadi teşebbüsleri ile fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince denetlenmesinin düzenlenmesi hakkındaki kanundan muaf yani bu alt kuruluşlar, fonlar, vesaireler, böyle, buraya sunulup oylanmadan, sadece Cumhurbaşkanının kendisinin belirlediği isimlerle yapılan denetimi denetim saymak mümkün değil arkadaşlar. Başka? Kamu İhale Kanunu'ndan muaf, Kamu İhale Kanunu'nun şu maddesinden, bu maddesinden değil, bütün maddelerinden muaf. Bu neyin nesidir ya! Böyle bir şey ömrünüzde gördünüz mü! Başka? 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'ndan da muaf, bunu da pekiştirmişler. Başka? 8/9/1983 tarihli, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'ndan da muaf.
(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)
BAŞKAN CEVDET YILMAZ - Sayın Şener, süreniz doldu, birkaç cümleyle toparlarsanız...
ABDÜLLATİF ŞENER (Konya) - Birkaç cümleyle tamamlayamayız Sayın Başkan. Daha muafiyetlerin yarısına gelmedim. Bilsin Komisyonumuz ya!
CAVİT ARI (Antalya) - Grup adına konuşuyor.
BAŞKAN CEVDET YILMAZ - Grup adına mı konuşuyorsunuz? O zaman, devam edin, buyurun.
ABDÜLLATİF ŞENER (Konya) - Başka? 237 sayılı Taşıt Kanunu'ndan muaf, kamu fonu, kamu parası kullanıyor, Taşıt Kanunu'ndan muaf, hiçbir sınırlamaya tabi değil. Kadastrodan taşıta kadar her şeyi düşünmüşler. Başka? 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu'ndan muaf, bak, bak yani Kamu Konutları Kanunu'nu da ihmal etmemişler. Başka? 195 sayılı Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanun'dan da muaf. Başka? 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun'dan da muaf. Ya, bunlar piyasada diğer firmalarla, özel şirketlerle eşit rekabet koşulları içerisinde çalışıyorsa nasıl Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanunu'ndan muaf olabilir? KİT'ler kurulurken bile... İlk KİT'lerle ilgili kanun 1928 tarihlidir, ilk KİT'lerle ilgili düzenlenen kanunda bile piyasa yapısını bozacak herhangi bir hükme yer verilmemiştir. Böyle bir rezillik olur mu ya! Başka? 4046 sayılı özelleştirme uygulamaları hakkındaki kanun hükümlerinden de muaf. Başka? 6362 Sayılı Kanun'un 23'üncü ve 27'nci maddeleriyle bu kanun kapsamında yürürlüğe konulan ikincil mevzuattan da muaf. 23'üncü madde neymiş? Halka açık ortaklıkların birleşme, bölünme, tür değiştirme, imtiyaz önermesi gibi SPK onayına tabi işlemlerden muaf demek istiyor. 27'nci madde neyi ifade ediyor? Ortaklıktan çıkarma ve satma hakkıyla ilgili olarak muafiyet tanıyor. "İstediğimi alırım, istediğimi satarım, istediğimi koyarım, istediğimi çıkarırım, kanuna da aykırı olmaz bu." diyor. Diğer taraftan, Türk Ticaret Kanunu'nun 102'nci maddesinden de muaf, Allah Allah, piyasada iş yapıyor, Türk Ticaret Kanunu'na da sokmuş muafiyeti ve Yönetim Kurulu Başkanı Cumhurbaşkanı ve Cumhurbaşkanı kararnameleriyle de düzenleme yapma yetkisi var.
Değerli arkadaşlar, bu anlaşılır gibi değil. Ben, burada bulamadım, bu fonların, alt fonların, kurulan şirketlerin konsolide toplam bilançosunda ne gözüküyor, ne kadar varlığı vardır, ne kadar kârı vardır, merak ediyorum, ama şunu söyleyeyim: Eğer bu kadar imtiyaz, bu kadar yükümlülüklerden muafiyet ve ayrıcalık 5 bin lira sermayeyle kurulan bir şirkete verilseydi 2016'dan bugüne kadar, altı yıl içerisinde Türkiye'nin değil dünyanın zangır zangır titrediği bir kuruluş ortaya çıkardı. Siz bu kadar imtiyazla muafiyetle ne yaptınız Allah aşkına ya? Ne var ortada? Ne var ortada?
Şimdi, Başkan yine "Uzattın." diyecek ama yani fonların ana amaçlarıyla hedefleriyle ilgili neyi gerçekleştirdiniz? "Bütçeyi ve ekonomiyi dalgalanmaların etkisinden, şoklardan korumak." Mesela, istikrar fonlarının ana görevi budur dünyada, siz Türkiye'yi hangi şoklardan veya ekonomik dalgalanmalardan korudunuz? Var mı böyle bir şey? Yok, Fon kurulduğundan beri Türkiye zangır zangır titriyor.
Başka, bakıyorum, "Tasarruf fonlarının geliri yatırıma dönüştürecek, refah gelecek kuşaklara aktarılacak." Yani gelecek kuşaklara refah aktarmak değil, iktidar izlediği politikalarla sürekli olarak gelecek kuşakların daha elde etmediği gelirlere el koyuyor, onu bugünden harcıyor. Fon ne yapmış bu konuda? Rezerv yatırım fonları var dünyada. Döviz rezervi fazlalarını yönetme, kârlılığını artırma. Ülke döviz sıkıntısı çekiyor, kur her gün fırlıyor. Fon niye var o zaman, Fon niye var?
Başka, kalkınma fonları var, Ülkenin altyapı yatırımlarına, sosyoekonomik projelerine, sanayileşme politikalarına finansman sağlıyor. Fon ne yapmış bu konuda? Emeklilik ihtiyat fonları... Şu bireysel emeklilik fonlarının devlet katkısını acaba Türkiye Varlık Fonu mı karşılıyor yoksa bütçeden mi karşılanıyor, merak ediyorum. Ne işe yaradı emeklilikle ilgili bu Fon? Veya fonların dünyada makroekonomik hedefleri var arkadaşlar. "Sermaye birikimini sağlamak." En önemli hedeflerinden biri. Burada, Fon sermaye birikimini sağlamakla ilgili ne yapmış? Ülkenin, Türkiye'nin genelde sermaye birikiminde toplam ne artış ortaya çıkarmış? Veya "Ekonomik istikrarı sağlamak." Fon ortaya çıktığından beri ekonomik istikrar diye bir şey kalmamış, ortaya ne çıkmış? Veya "İktisadi kalkınmaya destek olmak." diyoruz, bununla ilgili ne var ortada? Bununla da ilgili hiçbir şey yok.
Sayın Genel Müdür sunarken Santiago ilkelerinden bahsetti, birkaç ilke almış "Bak, bu ilkelerimize uyuyor." Söylediği ilkelere uymuyor da Santiago İlkeleri onlardan ibaret değil. Mesela, diyor ki: "İyi tanımlanmış bir misyon." Neymiş Türkiye Varlık Fonu'nun misyonu da o misyonla ilgili ne yapmış, bana bir söyleyin. Böyle belirlenmiş misyonu ve vizyonu da bulunmuyor üstelik. Diğer taraftan "Açık biçimde tanımlı işlem kuralları." Nerede, hangi işlemi açık tanımlanmış, hangisi şeffaf, şeffaflık var mı? Santiago İlkelerinin en temel prensiplerinden biri bu. "Bağımsızlık", Santiago İlkelerinin en temel belirlediği kavramlardan biri bağımsızlık. Fonun başı kime karşı, sahibine karşı bağımsız. Ya, Cumhurbaşkanı Fonun Yönetim Kurulu Başkanı, bütün üyeleri atıyor, bütün politikalarına karışıyor, nasıl bağımsızlık bu? Bağımsızlığı yoksa zaten bu uluslararası tanımda ve bu ilkelere göre bu Fon, fon değildir, varlık fonu değildir. Adı Varlık Fonu, kendisi varlık fonu değil. Başka, "Bağımsız denetçi uygulaması." diyor. Nerede bağımsız denetçi, bu getirdiğiniz raporda bağımsız denetçi mi var Allah aşkına? Cumhurbaşkanının iradesi dışında, Fonun başındaki kişinin iradesi dışında tek bir kişi belirlenmiş midir? Mümkün değil. Dostlar alışverişte görsün, dost ahbap işi bir denetim yapılmış, o denetim getirilmiş buraya rapor diye sunulmuş. Bağımsız denetçi uygulaması yoksa bu, uluslararası ilkelere göre bir fon değildir, varlık fonu değildir. "Dışarıdan hizmet alımında belirlenmiş kurallar olacak. Fon sahibine rağmen faaliyetlerinde bağımsızlık olacak." Bakın, "Fon sahibine rağmen faaliyetlerinde bağımsız olacak." Cumhurbaşkanına karşı bağımsız mı bu? Cumhurbaşkanına karşı bağımsız olabilmesi için bu Fonun bütün belirleyicisinin bu Meclis olması lazım veya bir başka mekanizma geliştirilmesi lazım. Kamusal şeffaflık olması lazım, yok; açık belirlenmiş yatırım kuralları olması lazım, o yok; etkin risk yönetimi olması lazım, var mı? Yok. Demek ki sizin saydığınızdan ibaret değilmiş ilkeler, ben de bütün ilkeleri saymadım, sadece bazılarını saydım. Cımbızlama, 30'a yakın ilkenin içerisinden birkaç tanesini çekerek...
BAŞKAN CEVDET YILMAZ - Tamamlarsanız seviniriz, yirmi dakikaya yaklaşıyor.
ABDÜLLATİF ŞENER (Konya) - ...Fonun durumu budur demek mümkün değildir. Onun için, ben, usul tartışmasında da arkadaşlarımın belirttiği gibi bunu bir yasama denetimi olarak da görmüyorum, sadece sınırlı bilgi verilen, bilgi sunulmuş olan bir toplantı olarak değerlendirdiğimi belirtmek istiyorum.
Hepinize saygılar sunuyorum.