MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Ben de TOBB'a kapsamlı sunumundan dolayı teşekkür ediyorum.

Şimdi, Merkez Türkiye Projesi 2015'te bizim, Cumhuriyet Halk Partisinin vaatleri içerisinde vardı; iktidara geldiğimizde İç Anadolu'yu hareketlendirip oraya kaydırmak, sanayiyi ve orayı canlandırmak. Çünkü gerçekten Kocaeli ve İstanbul çevresinde inanılmaz bir yük var ve kaldırılamayacak durumda artık.

Şimdi, ben tabii, reel olması açısından şunu söylemek istiyorum: Genel olarak deniz kenarlarının tercih edilmesi, soğutma suyunun oradan kolay elde edilebilmesi, lojistik desteğin limanlardan, oradan kolaylıkla yapılabilmesi ve kurulu tesislerin bulunması yani doğal olarak buraları cazibe merkezi hâline getiriyor. Hani, bu projeyi ortaya koyarken veya sunarken İç Anadolu'yu nasıl cazip hâle getireceksiniz ki insanlar orayı tercih edip oraya bir yatırım yapsınlar? Bu çok önem taşıyor bence. Böyle bir çalışmanız var mı, doğrusu bunu merak ettim; bir.

İkincisi, yine buna bağlı olarak, mesela Mekânsal Stratejik Planlama Projesi'nde 2003-2007 arasında 1 milyon 880 bin insanın göç ettiğini... Merkez Projesi'nden sonra mı 1 milyon 250 bin kişide tersine göç gibi bir şey var, onu anlayamadım bu grafikte. "Üst Ölçekli Mekânsal Stratejik Planlama"daki şeyde, böyle bir şey söylemişsiniz; bir sorum da bu.

Bir de Odalar ve Borsalar Birliği olarak herhangi bir yaptırımınız olabilecek mi? Mesela, Avrupa'daki birçok firma, diyelim ki geri dönüşüm ürünü yoksa şeylerin içerisinde, hani, o ürünlerin ithalatını yapmayacağına dair deklarasyon yayımlamış durumda şu anda. Sizin de TOBB olarak firmalara böyle bir yaptırımınız olabilecek mi?

Bir de enerjide, tamamen devletin karşılamasını, hani, atık suda kullanılan enerjinin tamamının devlet tarafından karşılanmasını ifade ettiniz yanlış anlamadıysam. Zaten yarısını karşılıyor devlet ama tabii, bu ekonomik olarak devlete de nasıl bir yük getirir, burada iş dünyasının da ortaklaşması konusunda düşünceleriniz nedir; bunları sormak isterim.

Teşekkür ederim.

TOBB YÖNETİM KURULU ÜYESİ CENGİZ GÜNAY - Sayın Vekilim, sorularınıza teşekkür ediyorum.

Sayın Başkanım, müsaade ederseniz...

BAŞKAN MUSTAFA DEMİR - Buyurun.

TOBB YÖNETİM KURULU ÜYESİ CENGİZ GÜNAY - Arkadaşlarımızın yapmış olduğu sunumda İç Anadolu Bölgesi'yle alakalı yeni üretim merkezi olma çalışmalarını ifade ettiğimiz İskenderun ve Mersin limanlarının lojistik ağırlıklı olarak kullanılması gerektiğini ifade etmiştik. Son dönemde yaşadığımız şu Covid süreci içerisinde de dünyanın en önemli sorunlarından bir tanesi de mal hareketinin yani navlun maliyetlerinin ve navlun yükünün ortaya çıktığı. Bizim önerimiz içerisinde, bu bölgenin yeni sanayi üretimiyle alakalı kullanılması ancak altyapısının da buna göre hazırlanmasıyla alakalı çalışmalar vardı. Ancak bu şekilde cazip ve tercih edilebilir bir alan yaratma şansına sahip oluruz.

Diğer sorularınıza arkadaşlarım cevap verecek.

TOBB TEPAV PROJE YÖNETİCİSİ YAKUP PEKER - Ben slayttaki, oradaki hareketlerle ilgili söyleyeyim; o, tamamen göç hareketleri; başta, yukarıda bahsettiğiniz 3'üncü bölgeden 1'inci bölgeye kayan insan sayısı, aşağıdaki ise 1'den 3'e kayan insan sayısı ama aralarında, görmüşsünüzdür, 600 binlik falan bir fark var sadece dört yıl içerisinde. 1965'ten beri baktığınızda, o fark daha da yüksek bir seviyede. O 3 bölge aslında 1965'te eşit nüfuslara sahip, Türkiye'nin üçte 1'i, her birinde yaşayan bölgeler, şu anda denge tamamen bozulmuş durumda, 1'inci bölgenin lehine olacak şekilde. O kısım o şekilde.

Başkanım, İç Anadolu'da, bahsettiğimiz 2'nci Marmara Bölgesi'nin Adana-Mersin tarafıyla olan ilişkisinden, bağlantısından orayı bir art alan gibi bir arada değerlendirmekten zaten bahsetti.

Onun dışında, yaptırım ve enerji konusuna gelmeden, ben biraz önce İlyas Vekilimizin sorusuna belki hani, ek bir yorum olarak söyleyebilirim. Firmaların tek başlarına aldıkları önlemler yeşil dönüşüm konusunda aslında biraz sınırlı kalabiliyor. Bizim o organize sanayi bölgelerini bu işte bu kadar zikretmemizin nedeni topyekûn alınan, toplu olarak alınabilen önlemler daha etkili oluyor. Bir atık su arıtma tesisini toplu olarak almak, OSB'lerden bu işi başlatmak daha verimli gibi ve dünyada bu OSB'lerle ilgili yeşil dönüşüm programlarına baktığımızda, ağırlıklı olarak kamu-özel iş birliğiyle gerçekleştiriliyor. Kamu bir program yayınlıyor; burada Güney Kore'de, Çin'de ve Bangladeş'te de sanırım bir örneği vardı, organize sanayi bölgelerinin hedeflendiği, oradaki firmaların hedeflendiği programlar yayınlıyorlar, büyük ölçekli programlar oluyor bunlar, genelde endüstriyel simbiyotik ilişkileri destekleyen, bu tip kodlardaki AR-GE çalışmalarını destekleyen programlar oluyor. Bu programlar koordineli bir şekilde yayınlandığında, aslında mesela, Kore'deki örnekte de ilk dönemlerinde çok başarılı olmasa bile, sonraki dönemlerinde zaman içerisinde başarılı olduğu gözlemlenebiliyor. O yüzden, böyle kısa vadede bir şeyler yaparken farklı kurumlarla, farklı kesimlerle daha doğrusu iş birliği içerisinde gerçekleştirmek faydalı olur diye düşünüyorum. Bir ara not gibi oldu.

TOBB SEKTÖRLER VE GİRİŞİMCİLİK DAİRE BAŞKANI AHMET SAYGIN BABAN - Bu yaptırım konusunda, tabii, sunumda da söyledim mesela tekstil sektöründe, haklısınız, büyük markalar şunu diyor: "Bana göndereceğin ipliklerin en az yüzde 30'u geri dönüştürülmüş iplikten olacak." gibi şartlar koyuyorlar ve bu sözleşmenin içerisine giriyor. Şimdi, bu sözleşme serbestisi kapsamında, sonuçta ana tedarikçi ile buradaki üretici arasındaki bir iş sözleşmesi. Biz TOBB olarak, burada, biraz önce -aslında Kocaeli milletvekilimize de anlatırken- sektör bazında, otomotiv ticaretteki, tedarikteki trendler nedir? Şu anda 14064-1 sera gazı doğrulama belgesi istemeye başladılar. İşte, bu belgelerin bir an önce alınması konusunda yönlendirme ve bilinçlendirme yapabiliriz. Kamu kurumu niteliğinde meslek örgütü olarak TOBB'un zaten bu konuda bir yaptırım uygulayabilme yetkisi yok, onu da söyleyeyim ama rehberlik ve danışmanlık noktasında sadece sektör bazında çalıştığımız 64 sektör meclisimiz var. Bunlardan bir tanesi mesela atık ve geri dönüşüm sektör meclisi, mesela İZAYDAŞ da oranın üyesi her toplantımızda İZAYDAŞ'ın örneklerini alır, orada yaptığı faydalı uygulamaların diğerlerinde de yaygınlaştırılması için teşvik etmeye çalışırız. Bu konu, bizim çok uzun zamandır aslında iki yıldır tartıştığımız ve firmalara yol göstermeye çalıştığımız bir konu, açtığınız için teşekkür ederim, sağ olun.