GIDA, TARIM VE HAYVANCILIK BAKANI MEHMET MEHDİ EKER (Diyarbakır) - Teşekkür ediyorum Sayın Başkan.

Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonunun Kıymetli Başkanı ve değerli üyeleri; hepinizi saygıyla selamlıyorum. Bugün huzurunuza getirdiğimiz tasarı -Sayın Başkanım sizin de biraz önce söylediğiniz gibi- 2010 yılında kabul edilen 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'ndaki bazı hükümlerin özellikle yetiştiricilikle ilgi kısmının Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmesi sonucu değiştirilmesi gereken bir zorunluluk olarak huzurunuzda. Esasen daha önceden 2001 tarihinde 4631 sayılı bir Hayvan Islahı Kanunu vardı. Ondan öncede 7 Haziran 1926 tarihli 904 sayılı Islahı Hayvanat Kanunu vardı. Biz 2010 yılında Avrupa Birliği sürecinde yeni bir konseptle -Avrupa Birliğinde olduğu gibi- hem gıdayı hem yemi hem hayvancılığı, hayvan sağılığını, veteriner hizmetlerini, zirai karantinayı bütün bu konuların tamamı, birbiriyle ilgili tarladan sofraya anlayışıyla gıdanın tamamını, hayvan sağlığıyla, yetiştiriciliğiyle, yemiyle birlikte ele alan bir anlayışla bir 5996 sayılı Kanun'u çıkardık. Bunu yaparken de tabii daha önce var olan gerek gıda, gerek zirai mücadele gerek yem, gerek hayvan ıslahı kanunu bütün bunların tamamı bir kanun içerisine alındı, Avrupa Birliğindeki mevzuatla uyum dikkate alındı.

Burada, tabii, huzurunuza gelen yeni düzenlemenin sebebini teşkil eden değişiklik, Anayasa Mahkemesinin iptal ettiği husus, esasen 4631 sayılı, 2001 tarihinde yapılan düzenlemede var olan hususlar. Yani orada daha önce bu vardı, aynı şekliyle Bakanlığa yetki veriliyordu ve o yetkiyle... Mesela 1989 yılında Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliği kuruldu, Merkez Birliği 1998'de kuruldu, 81 ilde örgütü var. Damızlık Koyun ve Keçi Yetiştiricileri Birlikleri ve Merkez Birliği 2006 yılında kuruldu. Bunlar hep 4631 sayılı eski kanun hükümleriyle, Bakanlığın yaptığı düzenlemelerle kuruldu. Keza, Arı Yetiştiricileri Birliği 2003'te kuruldu, Damızlık Manda Yetiştiricileri İl Birlikleri 2012 yılında kuruldu. Şimdi, daha önce 4631 sayılı Kanun'la öngörülen düzenleme bu yeni kanunda muhtelif maddeler altında -çünkü 4-5 ayrı konu birleştirildiği için aynı kanun içerisinde burada farklı maddeler altında- ayrı ayrı düzenlendi. Biz de burada bu yetiştirici birliklerine ait düzenlemeleri de 5996 sayılı Kanun içerisine dercettik ancak Danıştayın Anayasa Mahkemesine yaptığı başvuru sebebiyle bu madde, yetiştirici birlikleriyle ilgili hususun aslında ayrı bir düzenlemeyle yapılması gerektiği, bunun dışında bir yönetmelikle bunların yapılmasının yürütmenin yasamanın yetkisini alması şeklinde yorumlandı. Tabii, Anayasa Mahkemesi böyle bir karar verince de biz önünüzdeki, size arz ettiğimiz tasarıyı getirmek durumunda kaldık. Yani sebebi bu.

Burada, dediğim gibi, neler getiriyoruz. Dört çerçeve madde getiriyoruz, yürütme ve yürürlük dâhil olmak üzere. Birinci çerçeve madde ile kanunun 10'uncu maddesinden sonra gelmek üzere 10/A ve 10/F maddeleri aralığındaki 7 madde ihdas ediliyor. Taslağın 2'nci maddesiyle geçici madde 2 eklenerek kurulu bulunan ıslah amaçlı hayvan yetiştirici birlikleri ile merkez birliklerinin faaliyetine devam edeceği hükme bağlanıyor. Birliklerin ana sözleşmelerini altı ay içerisinde, merkez birliklerini ise dokuz ay içerisinde Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliğe uygun hâle getirmeleri için süre veriliyor.

Yine, 10/A'da 1'inci madde: Tüzel kişiliği haiz özel hukuk hükümlerine tabii yetiştirici birliklerinin kurulabileceği hükme bağlanıyor. Böylece, yani bir yürütmenin kullandığı doğrudan kendinin yönetmelikle belirlediği değil kanunla bu düzenlenmiş oluyor. Birlikler keza koyun, keçi türlerinden de müştereken, diğer hayvan cinslerinde ise aynı türden hayvana veya arılı kovana sahip en az 7 yetiştiricinin bir araya gelmesiyle kurulabileceği hükme bağlanıyor. İl düzeyinde ıslah amacına yönelik aynı türden yalnızca bir birliğin kurulabileceği hükme bağlanıyor. Ana sözleşmede yer alması gereken hususlar belirleniyor. Birliklerin en az 7 il birliğinin başvurusuyla merkez birliği şeklinde örgütlenebileceği hükme bağlanıyor. Merkez birliklerinin kurulması veya dağılmasının Bakanlık onayıyla olabileceği hükme bağlanıyor.

10/B'de 2'nci madde de ıslah amaçlı yetiştirici birliklerin organları, yetki ve sorumlulukları düzenleniyor. Olağan genel kurulun en az dört yılda bir yapılması, genel kurul, yönetim kurulu ve denetleme kurulu organlarından müteşekkil olduğu, maddede genel kurulun hangi yetkilerini devredemeyeceği tek tek sayılıyor. Yönetim kurulu üyelik şartları belirleniyor, yönetim kurulu üyeleri asgari ücretin iki katını geçmemek üzere bir huzur hakkının alabilmesine imkân tanınıyor.

Yine, 3'üncü maddenin 10/C'yle ıslah amaçlı yetiştirici birliklerinin görevleri düzenleniyor. Islah amaçlı yetiştirici birliklerine üyelik için Bakanlıkça belirlenen kriterler doğrultusunda hayvan, kovan gibi varlığa sahip ve soy kütüğü sistemlerine dâhil olma önceliği getirilmekte. Ayrıca, aday üyelerin birlik imkânlarından yararlanabilmesinin önü açılıyor. Bakanlıkça üst sınırı belirlenen giriş aidatı ve yıllık aidatı alınabileceği öngörülüyor.

5'inci maddede birliklerin gelirleriyle kooperatiflere sağlanan muafiyetlerden yararlanabilecekleri hükmü getiriliyor.

6'ncı maddede, 10/E'de birliklerin denetimiyle ilgili düzenlemeler yer alıyor. Birliklere belli konulardaki yetkilerin devredilebileceği öngörülüyor. Bakanlığın teknik hizmetler, eğitim ve sağlık konularından personel ile ayni veya nakdi destek verebileceği hükme bağlanıyor. Bakanlığın birlik yöneticilerinin, eğer hukuka açıkça aykırı olan eylem ve işlemleri tespit edilirse, bunların görevlerine son verebilmesi veya görevden uzaklaştırabilmesi hükme bağlanıyor.

7'nci maddede birliklerin dağılması ve tasfiyesiyle ilgili düzenlemeler burada tadat ediliyor. Birliklerin genel kurul kararıyla, iflasın açılmasıyla, üye sayısının yönetim ve denetim kurullarını oluşturacak sayının altına düşmesiyle dağılması hükme bağlanıyor.

Bir de, geçici madde var. Geçici 2'nci maddeyle de mevcut ıslah amaçlı hayvan yetiştirici birliklerinin uyumuna ilişkin hususlar düzenleniyor. Kısaca bu tasarının maddelerinin ihtiva ettiği hususlar bunlar. Tekraren arz ediyorum, esasen bu 4631 sayılı Kanun'la önceden yine onun Bakanlığa verdiği yetkiyle, yönetmelikle yapılıyordu ancak 2010'da yeni Kanun düzenlendiği zaman 5996. Bu, bunun içerisine bir manada yedirildi, Anayasa Mahkemesi de bunun böyle olmaması gerektiği, ayrı bir düzenleme yapılması gerektiği düşüncesiyle, mülahazasıyla bunun bir maddesini iptal etti bir maddesini. Biz de buna ait düzenlemeleri bu defa yeni bir tasarıyla sizin huzurunuza tasarı olarak getirdik.

Sayın Başkan, benim arzım bundan ibaret. Eğer konuyla ilgili ayrıca soru olursa onları cevaplamaya çalışacağım.