GENEL KURUL KONUŞMASI
Konu: AÇIKLAMALAR
Yasama Yılı:5
Birleşim:19
Tarih:19.11.2026

SEZAİ TEMELLİ (Muş) - Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Değerli milletvekilleri, bildiğiniz gibi, COP31 Antalya'da Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı olarak devam ediyor. Tabii, bunun karşısında da Halkların İklim Zirvesi de yapıldı biliyorsunuz. Gerçekten Halkların İklim Zirvesi üzerinden konuya baktığımızda, bütün gerçeklik ortaya çıkıyor.

Şimdi, COP31'e kimler katılmış? Hükûmet temsilcileri, uluslararası kuruluşlar ve küresel sermaye çevreleri. Bu küresel sermaye çevrelerinin içinde yoğun olarak gördüğümüz firmalar, fosil yakıt üreten firmalar ile kimyasal sanayi firmaları. Çok ilginç, değil mi? İklim zirvesi yapıyorsunuz, gelen firmalara bakın ve ortada tartıştığınız konulara bakın. Ve yapılan açıklamalardan şunu anlıyoruz: Bu iklim zirvesinin aslında herhangi bir sonuç doğuramayacağını çünkü bunun finansmanında büyük sorunlar yaşandığını görüyoruz. Yani iklim zirvesi sonucunda amaçlanan iklim krizini önleyici tedbirlerin alınmasının finansman sorunu çözülememiş ve bu yüzden de aslında sonuçsuz bir zirveyle karşı karşıyayız.

Ne kadar süsleseniz de ne kadar yeşil alanın üzerine beton da dökseniz, o gösterdiğiniz şovun bir karşılığı yok. Esas zirve, halkların iklim zirvesindeydi. Çünkü, orada, esas meselenin su olduğu, esas meselenin gıda olduğu, esas meselenin temiz bir doğada doğaya uygun bir yaşam hakkının olduğu konuşuldu. Doğayı katledenlerin gelip orada fosil yakıtların ve kimya şirketlerinin sorunlarını çözmeye çalışmalarının hiçbir karşılığı yoktur. Bu bir gerçekliktir. Türkiye burada ikiyüzlüdür. Bu zirveyi Antalya'da yapıyor ama iklim krizine en çok olumsuz katkıyı yapan Türkiye'dir.

Bakın, Türkiye'deki iklim kriziyle ilgili hedeflere bakın. 2053 için sıfır emisyon hedefi koymuş Türkiye, değil mi? 2035 yılına kadar emisyon ticaretini sürdüren ülkelerden biri. Ne alıyor biliyor musunuz? Kirlilik alıyor. Bu ülkeyi kirletecek bir ticaret yapıyor Türkiye, adı da "sıfır emisyon"muş(!) Ne zaman? 2035'ten sonra. 2035'e kadar siz bu ülkeyi kirleteceksiniz ticaret için bütün dünyanın çöpünü, kirliliğini alacaksınız, sonra da sıfır emisyon hedefiniz varmış, bütçeye yazacaksınız ki "yeşil enerji" her şeyin başına "yeşil" koyacaksınız ama gerçekler Antalya'da halkların iklim zirvesinde açığa çıkmıştır. Bunun ötesinde, bir de içinde bulunduğumuz coğrafya, belki de iklim krizi açısından değerlendirdiğimizde en kritik coğrafyalardan biri. İklim krizinin en çok etkilediği coğrafya Akdeniz havzası; su meselesinde de böyle, hatta geçmişte yaşanan orman yangınlarında da bu konuyu konuştuk, sel felaketlerinin de bu kadar yoğun olmasının nedeni tam da buna bağlı.

Şimdi, biz bu konuda çok ciddi tedbirler almamız gerekirken biz âdeta bu ülkede hem iklim açısından hem ekolojik tahribat açısından yangına körükle giden bir siyasi anlayışa sahibiz.

İklim Değişikliği ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığının aynı çatı altında toplanması da ayrı bir absürt durumu bize gösteriyor çünkü Şehircilik Bakanlığının şehir politikaları bizatihi iklim krizine çözüm bulacak bir yerden değil, inanılmaz bir şekilde sera etkisi yaratacak şekilde bir şehircilik politikası var. Şimdi, bütün bunları alt alta koyduğunuzda gerçekten karşımıza çıkan şey kabul edilemez bir tablodur. Ciddi bir ekolojik kriz yaşıyoruz, ciddi bir iklim krizi yaşıyoruz. Bu konuda artık halkların iklim zirvesinde ortaya çıkan sonuçların dikkate alınması çağrısını buradan bir kez daha yapıyoruz.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; biliyorsunuz, bir eylem gerçekleşti SPK'nin önünde. Fon mağdurları toplandı ve "Mağdurlar burada, hırsızlar nerede?" diye haykırdılar. Bu fon meselesi gerçekten çok ciddi boyutlarıyla tartışılması gereken bir meseledir. Bu konuda bütün muhalefet partileri buna dair araştırma önergeleri tekliflerini getirdiler, hepsi reddedildi, buradaki aritmetikten dolayı reddedildi. Fakat bu büyük bir hatadır. Bu konu bütün ayrıntılarıyla araştırılmak zorundadır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Buyurun devam edin.

SEZAİ TEMELLİ (Muş) - Onun ötesinde Meclisin bu konuda yapmış olduğu yasa çok yetersiz bir yasadır, çok kapsamlı yasal değişikliklere gitmek zorundadır. Biz burada Sayın Cevdet Yıldız'ı dinledik. Sayın Yılmaz dedi ki: "Bu sistematik bir durum değildir." Biz de o zaman dedik ki: "Bu sistematik bir durumdur. Bu fon krizi sistemik ilişkiler sonucu ortaya çıkmıştır." Neden mi? Bakın, ortada bir havuz var. Bu havuzu kim dolduruyor? Bu havuzu emekçiler, köylüler, çiftçiler küçük esnaf ödediği vergiyle dolduruyor. Bu havuzu kim dolduruyor? Yoksullar, emekliler, kadınlar, işçiler, emekçiler çarşıda alışveriş yaptığında, otobüse bindiğinde, işe gidip geldiğinde ödediği katma değer vergileriyle dolduruyor. Bu havuzu kim dolduruyor? Borçlanmayla... Bu havuzu kim dolduruyor? İç ve dış borçlanmayla dolduruyoruz, enflasyonla dolduruyoruz. Peki, bu havuzdan kaynaklar nereye gidiyor? Eğitime mi gidiyor? Bütçede gördük, en az pay eğitimde yine artış olarak. Sağlığa mı gidiyor? Hayır. Nereye gidiyor? Havuz hortumlanıyor. Havuzun hortumlanabilirliği zaten bu suçları ortaya çıkartıyor, bu suçluları ortaya çıkartıyor. Öyle bir havuz ki bu her yerden hortum sarkıtılmış içine: İşte özelleştirme hortumu, işte bankacılık sisteminin hortumu, işte yolsuzluk hortumları, işte yapılan yollardan kaynaklı hortumlar, şehir hastaneleri hortumu, kamu-özel iş birliği hortumu, faiz ödemeleri hortumu, sermayenin vergi borcunu silme hortumu; saymakla bitmeyecek hortum var havuzda. Bir de bu fon hortumu var, en büyüğü bu oldu; bu olduğu için bir panik var şimdi, ortada çok ciddi bir panik var, "Nereden toplayacağız?" diye bakıyorlar. Ortada bir bataklık yaratmışsınız, bu bataklık suç üretiyor, suçlu üretiyor. Bataklığı ortadan kaldırmanız için kurumsallaşmanız gerekiyor. Bir sürü kurum kurmuşsunuz, kurumlar bataklığı besliyor. O yüzden insanlar SPK'nin önüne gitti. SPK var, BDDK var, Hazine var, Maliye var, Takasbank var, Merkez Bankası var ama bütün hepsi hortum salıyor havuza ve yaptığınız bütçeyle, uyguladığınız politikalarla yapılan yegâne şey hortum sayısını arttırmak. E, ondan sonra, yoksulluk var, tabii yoksulluk olacak; ondan sonra, işsizlik var, tabii olacak. Sizin izlemiş olduğunuz bu politikalardan dolayı havuzda bir şey kalmıyor ki yoksulluğu önleyelim, işsizliği önleyelim. Bu, o yüzden sistematik bir politikadır. Bu politikayı sonlandırmanın yegâne yolu aslında gerçekten hem bu teşkilatlanmayı, finans piyasalarının teşkilatlanmasını düzenlemek hem de bu hortumları kesmekten geçiyor.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Devam edin, buyurun.

SEZAİ TEMELLİ (Muş) - Fakat siyasi anlayışınız ve siyaseti finanse etme yönteminiz buysa vallaha bizim inancımız şudur ki: Siz yeni yeni hortumlar üretiyorsunuz bir yerlerde. Yegâne çare; hortumların kesilmesindedir, bu yolsuzluk ve talan ekonomisine son vermekten geçiyor; buna son vermenin yolu da halklardan yana, emekçiden yana, kadından yana, barıştan yana bir bütçe yapmaktan geçiyor.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; tabii, dönüp baktığımızda Türkiye'deki bütün sorunların en temel nedeni, aslında bugün kuvvetler ayrılığının ortadan kalkmış olması. İkinci bir sorun, denge denetleme mekanizmalarının ortadan kalkmış olması. İşte Meclis bu konuda gerçekten radikal, güçlü bir inisiyatif almak zorundadır. Bütün partiler bu konuda gerçekten Meclisi bir müzakere merkezine çevirmek zorundadır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Buyurun, devam edin.

SEZAİ TEMELLİ (Muş) - Her konuda olduğu gibi Meclisin inisiyatifli bir Meclis olma zamanıdır. Bugün tarihin doğru yerinde durmak gibi bir sorumluluğumuz var. Tarihin doğru yerinde durmak, tarihe yön vermektir. Nasıl yön vermektir? Adaletten yana yön vermektir, hakikatten yana yol vermektir; özgürlükten, demokrasiden, barıştan yana yön vermektir. İşte, tarihin doğru yerinde durma sorumluluğu vardır bu Meclisin.

Bakın, 27 Şubat 2025 tarihinde İmralı'dan, Sayın Öcalan'dan bir deklarasyon gelmiştir ve o deklarasyonla beraber tarihin doğru yerinde durmaya siyaseti davet etmiştir. O günden bugüne bir barış ve demokrasi süreci işlemektedir; aksaktır, eksiktir, sorunludur. Bu sorunu yaratanlara karşı da aslında bu mücadeleyi öncelikle Meclis zemininde vermek zorundayız. Hiçbir siyaset Meclis zemininde "Biz yokuz." diyemez.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Devam edelim.

SEZAİ TEMELLİ (Muş) - Biz varız, var olmak zorundayız, müzakere zeminlerini güçlendirmek zorundayız. İktidarın "Ben yaptım, oldu." diyeceğinin önüne geçecek en büyük güç, işte Meclisin müzakere zeminindeki ortaklaşmasıdır. Bugün bütün bu adaletsizliklerin, bütün bu haksızlıkların, hukuksuzluğun önüne geçebilecek yegâne adres siyaset zemini olmak zorundadır. Deklarasyon siyaseti davet etmiştir. Güvenlikçi politikalara esir edilmiş, yıllardır çözümsüzlüğe mahkûm edilmiş bir meselenin nasıl halledilebileceğinin yolu gösterilmişse bu yola saygı duymak gerekir, bu yolda buluşmak gerekir. Evet, bugün karşımıza çıkan bütün adaletsizliklere karşı, adalet mücadelesi verenlerin yan yana durma zamanıdır. Bugün karşımıza çıkan bütün haksızlıklara karşı, haksızlıklara karşı mücadele verenlerin dayanışma gösterme zamanıdır. Bunu da en iyi yapacağımız adreslerden biri Meclistir. O yüzden yan yana gelmek zorundayız.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Devam edelim.

SEZAİ TEMELLİ (Muş) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bugün barış ve demokratik toplum süreci aslında yeni bir dönemin kapısını açmıştır; kapının önünde direnenler var, kapıyı kapatmaya çalışanlar var, süreci enfekte etmeye çalışanlar var ama bu kapıyı sonuna kadar açıp bu adımları atmak zorundayız. Çerçeve yasa çıkmıştır, kurullar oluşturulmuştur ama bir hareket yoktur, harekete geçme zamanıdır. Bugün özellikle içinde bulunduğumuz dönemde gerçekten bir uzlaşma, diyalog aklıyla hem müzakereleri güçlendirmek hem de demokrasi mücadelesini ayağa kaldırma zamanıdır.

Ben buradan son olarak Sayın Meclis Başkanına da seslenmek istiyorum. Bugünkü konuşmasını dinledim. Bugünkü konuşması Meclisteki oluşacak bir komisyonun gücünü aşağı çeken bir konuşmaydı; tam tersine bir konuşma yapmalıydı, onu beklerdik kendisinden.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Buyurun, devam edin.

SEZAİ TEMELLİ (Muş) - Mecliste var edilecek bir komisyon; geniş katılımlı, yüksek temsiliyetli, halkın iradesini yansıtacak, sürece pozitif katkı sağlayacak hem yasal düzenlemeleriyle hem toplumla buluşarak aslında inisiyatifin burada olduğunu gösterecek bir adımı beklerdik kendisinden. Zaten 10 Ağustosta yasa çıkmış, üç ay geçmiş, hâlâ Mecliste yaprak kıpırdamıyor, bir de bu tür yaklaşımlar aslında halkın umudunu ve beklentilerini aşağı çekiyor. Bunu kabul etmiyoruz, Meclis buradadır, zemin burasıdır. Müzakere mücadelenin önünü açacak, Türkiye'yi demokratikleştirecek en büyük güçtür.

Teşekkür ederim.