GENEL KURUL KONUŞMASI
Konu: AÇIKLAMALAR
Yasama Yılı:4
Birleşim:67
Tarih:04.03.2026

SEZAİ TEMELLİ (Muş) - Teşekkür ederim.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; burada sıklıkla cezaevindeki sorunları dile getiriyoruz ve diyoruz ki: "Cezaevindeki bu haksız muamelelere, bu işkenceye artık bir son verin." Ama çok daha vahim bir durum var; geçmiş haftalarda ısrarla altını çizdik, dedik ki: "Cezaevinde hasta mahpuslar var ve bu hasta mahpusların sağlığa erişim hakkı iradi bir şekilde engelleniyor." Bakın, geçen hafta Tuncer Sağlam, cezaevinde hayatını yitirdi. Biz artık yeter diyoruz, cezaevlerinden cenaze çıksın istemiyoruz. Devlete emanet edilmiş mahpus canlarının bu şekilde cinayete maruz kalmasını, katledilmesini kabul etmiyoruz. Evet, bunlar bir cinayettir. Bakın, cezaevindeki hasta mahpuslar, 350'den fazla hasta mahpus çok ağır hastalık koşulları altında ve sağlığa erişim hakkı peşinde. Birçoğu kanser, evet, yanlış duymadınız, kanser. Bakın, burada fotoğrafları var arkadaşlarımızın, Evin Zapsu'nun ve diğer arkadaşım Nevroz Bozkurt'un fotoğraflarını görüyorsunuz. Tedavi olmak için bekliyorlar. Evin Zapsu'ya teşhis konuldu, aylar geçti, o aylar boyunca tedaviye ulaşılamadığı için kanser yayıldı. Bakın, bunlar çok acı şeyler. Bunun gibi onlarca vaka var. Nevroz Bozkurt hastaneye gidiyor tedavi olmak için, lösemi teşhisi var, orada sedyede bekletiliyor, oraya kendine "doktor" diyen birisi geliyor, diyor ki: "Cezaevi koşullarında kalabilir." Bir lösemi vakasına bunu söyleyebilecek kadar şuurunu yitirmiş doktor etiketli bir cani yani ölüme göndermek istiyor. Durum bu kadar vahim, cezaevlerindeki durum bu kadar vahim. Bu hukuk tanımazlığın arkasındaki zihniyeti biz çok iyi biliyoruz. Bu zihniyetten kurtulmak gerekiyor. Bakın, bir süreçten bahsediyoruz, neredeyse iki yıla varacak. Bu iki yıl boyunca atılması gereken adımlar zamanında atılmış olsaydı belki bu insanlar yaşıyor olacaktı. Neden atmıyorsunuz? Neden hâlâ un sermek için ip arıyorsunuz? Hani "Bu insanların yaşamı, hayatı bize emanet." diyorsunuz ya, böyle mi sahip çıkacaksınız? Hani diyorsunuz ya "İnsanı yaşat ki devlet yaşasın." Siz insanı öldürüyorsunuz çünkü devleti çürüttünüz. Devletin bu anlamda insan haklarıyla barışık bir tarafı kalmadı. Mesele budur. Bu meseleyi çözmek gerekiyor. Biz artık cezaevlerinde kimsenin ölmesini istemiyoruz. Devlet, cezaevindeki yurttaşların sağlık hakkını muhakkak sağlamak zorundadır. Bu konuda asla taviz verilemez. Buradan Adalet Bakanına bir kez daha sesleniyoruz. Defalarca seslendik, nedense Adalet Bakanı bu konuları duymak istemiyor. Tabii, vakti yok ama esas ilgilenmesi gereken, birinci önceliği kesinlikle cezaevleri olmalıdır ve hem siyasi mahpuslar için hem adli mahpuslar için bir an önce bu konuda sağlığa erişim hakkının gerekleri yerine getirilmelidir.

Bakın, bu ülke bir cinayetler ülkesi oldu. Cezaevinde yaşamını yitirenler... Bu, o kadar sıklıkla karşımıza çıkmaya başladı ki artık cezaevleri âdeta bir cinayet adresi ama sadece cezaevleri mi? Bakın, Türkiye'de her gün ortalama 6 işçi katlediliyor. Evet, işçi cinayetleri var bu ülkede. İşte HABAŞ ortada. Her gün ortalama 6 işçinin katledilmesi ne demek? Çünkü iş sağlığı ve iş güvenliği konusunda atılması gereken adımlar atılmıyor. Neden atılmıyor? Sermayenin bu konuda tepkisi var. Sermayenin kârlılığı öncelikli olduğu sürece, tabii ki biz her gün ortalama 6 işçinin cenazesini kaldırmaya devam ederiz. Zaman zaman büyük cinayetler işlendiğinde HABAŞ'taki gibi, evet, bir an için herkesin tepkisi ortaya çıkıyor ama sonra, her gün katledilen işçiler unutuluyor, gidiyor.

Bu ülkede kadın cinayetleri var. Her gün ortalama 2 kadın katlediliyor. Çoğunluğu kendi evinde, kocası ya da akrabaları tarafından işlenen cinayetler bunlar. İşte cinayetler ülkesi; cezaevinde cinayet, işyerinde cinayet, evde cinayet ve bu cinayetleri engelleyecek hiçbir şey yapılmıyor. Tam tersine, İstanbul Sözleşmesi'nden çıkılıyor, sendikal haklar engelleniyor, İş Sağlığı ve Güvenliği Yasası'nın gerekleri yapılmıyor ya da yapılması gereken yasalar sağlanmıyor ama en vahimi, cezaevleri. Cezaevlerinde bu konuda hiçbir adım atılmıyor. Dolayısıyla, bu cinayetler ülkesinde adalete ihtiyacımız var, cinayetlerin sonlanmasına ihtiyacımız var.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Buyurun, devam edin.

SEZAİ TEMELLİ (Muş) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bu cinayetler siyasi cinayetlerdir. Bu siyasi cinayetlerin sorumluluğu da iktidardadır, bu cinayetleri engellemekle sorumludur; bunun gereğini yapmadıkları sürece bunun hesabını vermekle sorumludurlar.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; sadece insan bedenine yönelik cinayetler işlenmiyor, siyaset de katlediliyor. Siyaseti katletmenin en önemli araçlarından biri kayyum uygulamaları. Bu kayyum uygulamaları hâlâ bu ülkede devam ediyor, bugün birçok belediyeye kayyum atanmış. Sadece belediyeye mi? Her yere kayyum atanıyor, artık bir siyaset modası hâline geldi; kayyum modası var.

Biliyorsunuz, Hakkâri Belediye Eş Başkanımız Mehmet Sıdık Akış Belediye Başkanı seçildikten kısa bir süre sonra tutuklandı ve cezaevine konuldu, on dokuz yıl altı ay ceza verildi; istinaf mahkemesine gitti, Van Bölge Mahkemesi cezayı onayladı. Biz burada bu konuyu dile getirdik, dedik ki: Kayyum atadınız, kılıf uyduruyorsunuz. Tam on altı yıl önce açılmış bir soruşturma; on iki yıl önce başlamış ama raflara kalkmış, aslı astarı olmayan, gizli tanık ifadeleriyle oluşturulmuş ve soruşturma-kovuşturma açılmasına gerek olmadığı için dönemin savcısı meseleyi ciddiye de almamış ama ne zaman ki Mehmet Sıddık Akış arkadaşımız Belediye Eş Başkanı oluyor, dosya acilen raflardan iniyor, kayyum atamasına bahane gösteriliyor ve Van Bölge İdare Mahkemesi de dosyada titiz bir inceleme yapmaksızın cezayı onaylıyor. Ya, bu kayyum zihniyeti ve yargı marifetiyle sürdürülen... Bunu kabul etmemiz mümkün değil.

Halkın iradesinin bu şekilde gasbedilmesine artık son verilmeli. Siyaseti katletmeye son verin, bu kayyum uygulamalarını bir an önce sonlandırın.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; siyaseti katletmekten bahsetmişken tabii, bir de bugün Şerafettin Can Atalay'la ilgili karar önümüze geldi, bir yöntemi de hukuk tanımazlık eliyle, yasa tanımazlık eliyle siyasetin katledilmesi. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Selahattin Demirtaş, Figen Yüksekdağ, Osman Kavala'da olduğu gibi, birçok siyasi tutsakta olduğu gibi Şerafettin Can Atalay'la da ilgili aynı kararı vermiş durumdadır. Demiştir ki: "Hukukun üstünlüğü ortada yok, hukuka uygun bir uygulama yok dolayısıyla bu kabul edilemez" ama daha kritik bir şey söylemiştir, demiştir ki: "Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 18'inci maddesini ihlal ediyorsunuz. Bunu Selahattin Demirtaş'la ilgili verdiği 3 kararda da söylemişti, Figen Yüksekdağ'la ilgili kararlarında da söyledi, hep buna dikkat çekiyor, bunun altını çiziyor.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Buyurun, devam edin.

SEZAİ TEMELLİ (Muş) - Nedir bu 18'inci madde? 18'inci madde diyor ki: "Devlet, insan haklarını sınırlamak için kendisine tanınan yetkileri başka gizli ve siyasi amaçlarla kullanamaz." demek ki "Siz, size tanınan yetkileri siyasi amaçla kullanıyorsunuz." diyor. Evet, kullanıyorsunuz. Anayasa 90'ı tanımıyorsunuz, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarını tanımıyorsunuz, 18'inci maddeye göre hareket ettiğiniz için tanımıyorsunuz. Siz çünkü bir yargı sürecinden değil yargı marifetiyle bir siyasi pozisyondan bahsediyorsunuz. Dolayısıyla, siyasilere karşı aslında bir operasyon yürütüyorsunuz. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi defalarca bunu teşhir etti ama siz defalarca bu teşhire rağmen bu kararda ısrar ediyorsunuz. Yani hâlâ Selahattin Demirtaş cezaevinde, hâlâ Figen Yüksekdağ cezaevinde ve tabii, Can Atalay cezaevinde.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Buyurun, devam edin.

SEZAİ TEMELLİ (Muş) - Bu arkadaşlarımızın bir an önce cezaevinden çıkması gerekiyor. Çünkü bu arkadaşlarımız şu anda tutsaktır, esirdir, siyasi bir karar nedeniyle oradadırlar. Bu hukuk tanımazlığa, bu Anayasa tanımazlığa, bu Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının tanınmazlığına artık bir son vermelisiniz.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bu kadar hukuksuzluk var, bu kadar cinayet var. E, bunları nasıl saklayacağız? Bunları nasıl saklayacağız: Tele1'i kapatarak, Halk TV'yi kapatarak, işte bugün Sözcüyü kapatarak. Bunları nasıl saklayacağız? Mezopotamya Ajansını engelleyerek, JIN TV'yi kapatarak, evet, T24'e yasak getirerek hem dijital medya ortamını hem basın yayın kuruluşlarını...

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Tamamlayalım, lütfen.

SEZAİ TEMELLİ (Muş) - ...bu türden bir sansürcü anlayışla yasaklayarak, kayyum atayarak gerçekleri saklamaya çalışıyorsunuz. Bu, kabul edilemez. Basının üzerindeki, medyanın üzerindeki, televizyonların üzerindeki, sosyal medya alanındaki tüm bu sansürlere, baskıya, yasaklamalara karşı bir son verilmesi çağrısını buradan bir kez daha yineliyoruz. Asla bu sansürcü anlayışı kabul etmiyoruz.

Ve yasakların devam ettiği bir ülke, sadece Sözcüye kayyum atanmıyor, diğer taraftan gözaltı operasyonları da devam ediyor. Bakın, PSK Genel Başkanı Bayram Bozyel'in de aralarında bulunduğu birçok Kürt siyasetçi gözaltına alınıyor. Neden? Tam da demokratik bir iklimden bahsediyorsunuz, Kürt meselesinin demokratik çözümünden bahsediyorsunuz; Kürt siyasetçileri hedefe koyuyorsunuz. Yine, İzmir'de Çağdaş Hukukçular Derneği üyesi avukatlar gözaltına alınıyor.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Artık tamamlayalım mı?

Peki, buyurun.

SEZAİ TEMELLİ (Muş) - Avukatları bile gözaltına alabilecek kadar artık bir baskıyı, otorite rejimini bu topluma, bu halka dayatmaya devam ediyorsunuz; bunların hiçbirini kabul etmiyoruz.

Bu haksız, hukuksuz gözaltılara son verilmeli, bir an önce serbest bırakılmalarını buradan bir kez daha dile getiriyoruz.

Teşekkür ederim.