RAHMİ AŞKIN TÜRELİ (İzmir) - Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Meclisimizin gündeminde 2027 yılı bütçe görüşmeleri var, Plan ve Bütçe Komisyonunda devam ediyor.

Bir taraftan da bu fon soygunu konuşuyoruz. Aslında günlerdir konuşuyoruz bunu ve konuşmaya daha devam edeceğiz çünkü bu şekilde, iktidarın bu konuyu ele alış biçimiyle fon soygununa ilişkin gerçekçi bilgiye bu kamuoyunun, bırakın kamuoyunu Meclisin ulaşması mümkün değil. O yüzden -söyledik, defalardır söylüyoruz; bugün gene grup önerimiz de var- Mecliste bir araştırma komisyonu kurulmalı, iktidarıyla muhalefetiyle bu komisyon çalışmalı; bu konuyu en ince ayrıntısına kadar incelemeli, konuyla ilgili uzmanlar çağrılmalı; o dönemde görevde olan insanların hepsi çağrılmalı, onların ifadelerine başvurulmalı; başka türlü bu işi çözemeyiz. Biz bu konuyu gündeme getirmeye devam edeceğiz. İktidar sıralarına sesleniyorum: Bu konu Türkiye'nin en önemli konularından biridir, bu, Türkiye cumhuriyet tarihinin en büyük soygunlarından biridir. O yüzden sanılmasın ki zaman geçti, burada toplumsal baskı yatışacak, zaten bir kısım ödemeler de yapılıyor. Böyle olmaz, bu sorun böyle çözülmez; aklınızı başınıza alın.

Bakın, bütçenin en önemli dokümanlarından biri kaynak harcama dengesi, orada da tasarruf yatırım dengesi. Bu şu demek: Bir ülkenin büyümesi için tasarrufların yatırıma nasıl dönüşeceği, bunu belirleyen bir yapı. İki tane temel kanal var, bir, bankacılık kanalı, bankacılık sistemi; iki, sermaye piyasası. Sermaye piyasası Türkiye'de çok büyük iddialarla kuruldu. 1981 yılındaki, o dönem aynı zamanda banker krizinin olduğu dönem. Önce Sermaye Piyasası Kanunu çıktı 1981'de, 1982'de Sermaye Piyasası Kurulu kuruldu, 1985'te de o zamanki adıyla İstanbul Menkul Kıymetler Borsası kuruldu ve çok parlak kurumlardı bunlar. Zaman içinde sermaye piyasası gelişti, gerekli destekler de verildi. Sonra Merkezi Kayıt Kuruluşu, Takasbank, onunla beraber çalışan diğer kurumlar oldu ve bir bütünlük oluşturuldu orada. Şimdi biz bakıyoruz ki oraya -bu kadar büyük iddialarla çalışan- kırk beş yıl geçmiş üzerinden ortada müthiş bir başarısızlık, müthiş bir soygun, müdahale edilmeme, bilerek ya da isteyerek ya da bilmeyerek ihmalle bir durum var ortada. Şimdi, bir kere şunu söylüyoruz: Bu soygun aydınlatılmalı en ince ayrıntısına kadar, bir Meclis araştırması komisyonu kurulmalı, fonlarda büyük miktarda alım satım yapanların listesi açıklanmalı; herkes bunu bekliyor. Cumhurbaşkanının bunu bilmesi bir şey ifade etmiyor, bunu Türkiye Büyük Millet Meclisi de bilmeli, kamuoyu da bilmeli. Sermaye Piyasası ve ilgili kurumları, BDDK, Merkezi Kayıt Kuruluşu, Takasbank ve Borsa İstanbul; bunların bütün yöneticileri, başkanları, yönetim kurulu üyeleri, denetim kurulu üyeleri ve üst yönetimleri görevden alınmalı.

Şimdi, bugün sabah bir haber düştü; BDDK Başkanı Şahap Kavcıoğlu görevden affını istemiş. Öyle sadece Şahap Kavcıoğlu'nun görevden affını istemesiyle olmaz. Diğer taraftan, öyle bir ucube durum var ki sistemde istifa mekanizması bile yok, görevden af isteniyor. Bakın, bu Cumhurbaşkanlığı hükûmet sistemi, bugün ülkede yaşanan sorunların en büyük müsebbibidir. Sonuç itibarıyla bu sistemde her şey Cumhurbaşkanının iki dudağının arasında. Bırakın buradaki üst düzey yöneticileri, Cumhurbaşkanı eline bir kâğıt kalem alsa, dese ki "Cumhurbaşkanı Yardımcısı ve bakanları görevden aldım." Beş dakika sonra hiçbiri görevde değil. Böyle bir sistem olur mu? Türkiye Cumhuriyeti gibi bir geleneği olan, kurumsal yapısı olan bir ülkede böyle bir şey hiçbir şekilde kabul edilebilir değil.

Tabii, bu ne oldu? Bu olayın aydınlatılmasını hep beraber sağlayacağız, üzerinde durmaya devam edeceğiz; önemli bir konu bu, Türkiye için önemli bir konu. Geleceğimiz için, ekonomi için, ülke için önemli ama ne oldu? Bundan sonra ne olacak? Bir daha bu tip olayların ortaya çıkmasını nasıl engelleyebiliriz? Bakın, güven kayboldu, bundan sonra kimse sermaye piyasasına gitmez çünkü bankalarda devlet güvencesi var, burada devlet güvencesi yok; yastık altına gidecek paralar, dövize gidecek, altına gidecek. Yani böyle bir şey nasıl yaşandı? Aslında, dediğim gibi, bunun en ince ayrıntısına kadar araştırılması gerekiyor. Bu yüzden de önergelerimiz var, iktidardan da diğer muhalefet partilerinden de bu önergelere destek istiyoruz. Gelin, bir Meclis araştırma komisyonu kuralım, kimler suçluysa, kimler de değilse hepsi çıksın ortaya.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Buyurun, tamamlayın.

RAHMİ AŞKIN TÜRELİ (İzmir) - Diğer taraftan, bölüşüm ilişkileri son derece bozuldu bu ülkede. 2021 Eylülde faiz sebep, enflasyon sonuç teziyle başlayan, ülkeyi ciddi anlamda krize sokan, ondan sonra da seçim sonrası, Haziran 2023'te rasyonel politikalar diye devam eden dezenflasyon politikası bugün ülkedeki bölüşüm ilişkilerini altüst etti. İşçinin, memurun, emeklinin durumu ortada. Şimdi, gene yıl sonu geliyor, emekli önümüzdeki yıl ne alacak, işçi, memur, onları konuşacağız.

Ben bir konuya daha değineceğim, yaklaşık üç hafta sonra gündemine girecek Türkiye'nin, asgari ücret. Bakın, asgari ücret konusu önemli, aralık ayında çünkü toplanacak. Bu alan ülkedeki en problemli alanlardan biri. Bir: Türkiye dünyada asgari ücretle çalışanların en yüksek orana sahip olduğu ülkelerden biri. Asgari ücret ve civarında çalışanların oranı yüzde 50'ler seviyesinde, diğer ülkelerde ABD, OECD'de bu oran yüzde 4, yüzde 5.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Lütfen tamamlayınız.

RAHMİ AŞKIN TÜRELİ (İzmir) - İki: Türkiye Avrupa Birliği ülkeleri içinde en düşük ücrete sahip ülkelerden biri.

Üç: Uygulanan yanlış politikalar sonucunda asgari ücret ile ortalama ücretler arasındaki fark kapanıyor. Adeta ortalama ücret asgari ücrete yaklaşıyor. Şöyle söyleyeyim: Bir de asgari ücret sadece asgari ücretle çalışanları etkilemiyor. İşsizlik yardımları asgari ücrete göre belirleniyor. Genel sağlık sigortası primi belli bir gelir düzeyi altında olanlarla ilgili olarak yine asgari ücrete göre belirleniyor. Diğer taraftan, asgari ücret neydi? 28.075 liraydı, söyledik, "Bu kadar yüksek enflasyonun olduğu yerde asgari ücreti en azından 2 kere belirleyin." diye söyledik, "Temmuzda belirlensin." ama ne yazık ki belirlenmedi. Şimdi ekim de bakıyorum açlık sınırı 38.024 lira, 10 bin lira geçmiş asgari ücreti. Bekar bir çalışanın aylık yaşama maliyeti 49.0124 lira, bekar bir kişi için, 20 bin lira geçmiş ve enflasyona göre yapılan hesaplarda asgari ücret enflasyona göre eriyerek 22 bin liraya inmiş.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Sayın Türeli, mikrofonu son kez açıyorum.

Lütfen tamamlayın.

RAHMİ AŞKIN TÜRELİ (İzmir) - Asgari ücret tespitinde de ciddi sorunlar var. Çünkü Asgari Ücret Tespit Komisyonunun yaptığı hesaplamalarda bir işçinin geçimi için gerekli tutar belirleniyor oysa bütün ülkelerde asgari ücretle çalışanın ailesiyle birlikte insan onuruna yaraşır bir yaşam sürmesi hedeflenmiş. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Beyannamesi böyle diyor, Avrupa Konseyine üye ülkelerin imzaladığı Avrupa Sosyal Şartı, Uluslararası Çalışma Örgütü, hepsi aynı şeyi söylüyor. Bu anlamda yapılması gerekenler var. Bir: Asgari Ücret Tespit Komisyonunun yapısı değiştirilmeli, bu 5+5+5; 5 Hükûmet, 5 işveren, 5 işçi temsilcisi. Zaten Hükûmet temsilcisi ile işveren bir araya geldi mi işçi temsilcisinin hiçbir önemi kalmıyor, hiçbir sözü olmuyor.

İki: Asgari ücret belirlenirken asgari ücretle çalışanın ailesiyle birlikte geçimi hedefleniyor.

Üç: Asgari ücret için ayrı bir enflasyon hesabı yapılmalı çünkü asgari ücretlinin geliri düşük ve en çok hayatında -ne kullandığı- barınma, gıda, ulaşım masrafları var.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

RAHMİ AŞKIN TÜRELİ (İzmir) - Tamamlayacağım Sayın Başkan eğer verirseniz bir dakika daha.

İstirham ediyorum.

BAŞKAN - Buyurun.

RAHMİ AŞKIN TÜRELİ (İzmir) - Dört: Asgari ücret insanca yaşanacak bir düzeye çıkarılmalı, reel ücretlerdeki gerileme telafi edilmeli ve esas olması gereken aslında çalışma hayatında grevli, toplu sözleşmeli sendikalaşma hakkı tanınmalı yani bu sayede asgari ücretlinin yaşam düzeyi de yükselmeli.

Türkiye'nin ihtiyacı, uluslararası çalışma örgütünün normlarına uygun, sendikalaşan, kayıt dışının olmadığı bir çalışma yaşamıdır diyorum.

Teşekkür ediyor, saygılar sunuyorum.