DEM PARTİ GRUBU ADINA SERHAT EREN (Diyarbakır) - Teşekkürler Sayın Başkan.

Değerli milletvekilleri, dün Aliağa'da yaşamını yitiren 18 işçimizin ailelerine başsağlığı ve sabır diliyorum. Yine, yaralı olan işçilerimize acil şifalar diliyorum.

Tabii, acımız da öfkemiz de büyük. Yani Allah aşkına, bu kaçıncı ölüm, kaçıncı felaket? Son on yılda 28 işçi yaşamını yitirmiş, hesap soran yok, hesap veren yok, tutuklanan tek kişi yok. Bari bu son patlamada soruşturmanın bir an önce tamamlanmasını, sorumluların bir an önce hukuk karşısında hesap vermesini bekliyoruz.

Değerli milletvekilleri, bugün Kızılay Kanunu'nun görüşmelerine devam ediyoruz. Kızılay tam da böyle zamanlarda insanların yardımına koşması gereken bir kurumdu; bir depremde, bir patlamada, bir felakette tutunacak dalımızdı ancak 6 Şubatta çadır satarak maalesef tutunacak dallarımızı kırdı.

Şimdi, teklife bakıyorum; Kızılayın şirketlerine ayrıcalık var, ihalesiz alımlar var, usulsüz devirler var; denetimsiz, hesap vermeyen bir kurum var. Oysa Kızılayın asıl sermayesi, halkın güveniydi. O güven Hatay'da, Maraş'ta, Diyarbakır'da enkaz altında kaldı. Aradan neredeyse dört yıl geçti. İnsanlar hâlâ o enkazların altında kendi kaybettiklerinin yaslarını tutuyor. Bu kanun teklifi, bırakın bu enkazı kaldırmayı, üzerine toprak atıyor.

Değerli milletvekilleri, barışın, demokrasinin ve toplumsal güvenin yeniden inşasını konuştuğumuz günlerden geçiyoruz. Ağustos ayında bu Meclisin onayladığı süreç yasası, silahların bırakılmasının teyit ve tespitini istiyor. Doğru, barışın yaşam bulması için, toplumsallaşması için kimi zaman tespite ihtiyaç olur, teyide ihtiyaç olur, güven olur, kararlılık olur ama teyit, tespit hiçbir zaman tek taraflı olmaz. Nasıl ki devletin bir teyidi, tespiti var ise halkımızın da bir tespiti var. Bugün de ben Diyarbakır halkının tespitini ve teyidini madde madde burada sizlerle paylaşmak istiyorum.

Birinci tespit, deprem ve barınma. Bakın, 6 Şubatta Diyarbakır'da 400'ü aşkın insan yaşamını yitirdi. Aradan dört yıl geçmesine rağmen hâlen o zarar gören evler, binalar ayakta. Sorduk "Bunları kim yıkacak?" İçişleri Bakanlığına sorduk, cevap vermediler; Cumhurbaşkanlığına sorduk, "Yetkimiz yok." dediler; sorduk Çevre ve Şehircilik Bakanlığına, Valiliği gösterdiler yani ortada 3 kurum var ama sıfır sorumlu. Şimdi, Bağlar Kaynartepe altı yıl önce riskli alan ilan edildi, bu altı aylık süre içerisinde kaç aileyle anlaşıldı, kaç kiracının ihtiyacı giderildi, kaç konut teslim edildi, bunu bilmiyoruz maalesef. Üstelik mahallede doğal gaz sorunu yaşanıyor, kış kapıya dayanmış. Buradaki insanlar nasıl ısınacaklarını düşünüyorlar. Bağlar'da yıkılmayı bekleyen bu binalar şu an uyuşturucu satıcılarının ana karargâhı hâline gelmiş durumda. Diyarbakır için, Bağlar için barınma hakkını güvenceye alan, yurttaşı borçlandırmayan, kiracıyı dışarıda bırakmayan bir kentsel dönüşüm projesi hazırlanmalıdır.

İkinci tespitimiz, toprağımız, meralarımız. Bakın, Sur'a bağlı Kervanpınar köyünde Kürtçe adı Arzoğli'de köyün merasına GES projesi kurulmak istendi, Valilik "ÇED Olumlu" kararı verdi, köylüler buna karşı dava açtı. Dava devam ederken bilirkişi raporu çıktı. Bilirkişi raporu dedi ki: "Ya, bu köyün hayvancılığına, sağlığına, kültürel mirasına aykırı bir projedir. Bu projenin hayata geçmemesi gerekiyor." ama buna rağmen iş makineleri jandarmaların eşliğinde köye girdi ve 15 köylü gözaltına alındı, aynı zamanda kendilerine işkence yapıldı. Buna karşı kadınlar on dört gün boyunca direniş çadırları kurdu. Günün sonunda mahkeme köylüyü de haklı buldu, bilirkişiyi de haklı buldu, yürütmeyi durdurma kararı verdi. Yani bu karar için kadınların on dört gün boyunca direniş çadırları kurması mı gerekiyordu? Yine, Kulp'un Ağaçlı köyünde bakın, aynı senaryo oynanıyor, köyün tek merası, hayvancılık için tek merası, aynı zamanda o bölgede hayvanların tek su kaynağı olan gölet ÇED raporunun dışında. Tabii, bunlar birer örnek yani Ağaçlı köyünde de yaşam alanlarını korumak için köylüler direniyor, direnişlerini selamlıyoruz ama bunlar sadece birer örnek.

Diyarbakır'da üç yılda ÇED sürecine giren maden projelerinin yüzde 85'i olumlu karar almış ya da ÇED kapsamı dışında bırakılmış, 90'lı yıllarda köylerini terk edenler bugün yaşam alanlarını terk etmeye zorlanıyorlar. Diyarbakır'da ekolojik yıkıma ve köyleri insansızlaştırmaya yol açan bütün projeler geri çekilene kadar mücadele edeceğiz.

Üçüncü tespit, sağlık. Diyarbakır Şehir Hastanesinin temeli 2021 yılında atıldı. 2023 yılında bitirileceği söylendi, sonra olmadı; "2025" denildi, "2025'in sonu" denildi, şimdi "2027" deniliyor ama hâlen bu hastane yapılmış değil. İlk ihale 1 milyar 90 milyona yapıldı, firma çekildi; ikinci ihale 3 milyar 920 milyona çıktı ama hâlen böyle bir hastane yok, hastane hâlen kapalı. Diyarbakır'da 1 hemşireye 547 hasta düşüyor -Ankara'da bu sayı 309- 57 uzman kadromuz hâlen eksik. Selahaddin Eyyubi Hastanesinde yağmur yağıyor, ameliyathaneyi su basıyor; hastanenin bilgi sistemi çöküyor, saatlerce bekleyen hastalarla sağlık emekçileri karşı karşıya getiriliyor. Diyarbakır halkı; hekimi, hemşiresi, ameliyathanesiyle nitelikli hizmet veren hastaneler istiyor.

Dördüncü tespit, eğitim. Diyarbakır'da yarım milyon öğrenci var, bakın, bazı mahallelerde 70 kişilik sınıflar var. Bir okulda norm fazlası öğretmen, başka bir okulda boş geçen dersler var. Temizlik, kırtasiye, onarım masrafları velinin cebinden çıkıyor. MESEM'lerde çocuklar ucuz iş gücü olarak atölyelere gönderiliyor. Servis ihalelerinde sorunlar yüzünden çocuklar okullarına, gündelik okullarına gidemiyorlar.

Diyarbakır'da, bakın, 7.421 kişi Kürtçe seçmeli ders için başvuruda bulunmuş ama tüm Türkiye'de Kürtçe seçmeli ders veren öğretmen sayısı 153. Kurmanci için 27 kadro açılmış ama bu yetmiyor. Çocuklarımız ana dilinde eğitim almak istiyor fakat devlet görmezden geliyor. Ana dil eşit yurttaşlığın ilk sınavı ancak devlet her yıl bu sınavdan kalıyor. Devlet bu sınavı ne zaman geçecek?

Beşinci tespit, kentimizin surları. UNESCO Dünya Mirası Komitesi Suriçi'ndeki yıkımın durdurulmasını istedi ve Türkiye'den 1 Aralığa kadar rapor bekliyor. Kararda, alanın Tehlike Altındaki Dünya Mirası Listesi'ne alınabileceği yazıyor. Bakın, yirmi gün sonra Türkiye uluslararası kapsamda bir rapor sunacak. O rapor hazır mı? Hazırsa Meclise sunuldu mu? Maalesef yok. Kayyım döneminde surların restorasyonu için 107 milyonluk ihale yapıldı. İki yıl içerisinde bitirileceği söylendi, üzerinden dört yıl geçmiş olmasına rağmen hâlâ surların onarımı bitmiş değil. Bakın, iki yılda UNESCO bazen bizden rapor istiyor, Diyarbakır halkı ise rapordan önce hesap, vaatlerden önce ise icraat bekliyor. Bu surlar daha kaç yıl kaderine terk edilecek?

Altıncı tespit, elektrik. Bakın, Diyarbakır'ın köylerinde bir abonenin borcu yüzünden bütün köy cezalandırılıyor, karanlıkta bırakılıyor, köylünün faturasına sürekli ceza ekleniyor. Bakın, Silvan Malabadi beldesinde yirmi gün elektrik yoktu, okullar dört gün boyunca kapalıydı. Bismil'de bugün yirmi üç köyde elektrik kesintisi oldu. Ya, kapıya kış dayanmış, hâlen TEDAŞ elektrik kesiyor. TEDAŞ'ın temel derdi elektriği kesmek, insanları karanlıkta mı bırakmak, yoksa insanların elektrik ihtiyacını karşılamak mıdır?

Değerli milletvekilleri, şimdi, bir de Diyarbakır'ın bütün Türkiye'ye uzanan meseleleri var: Demokrasi, adalet, özgürlükler. Gazeteciler haberleri nedeniyle gözaltına alınıyor, tutuklanıyor. Kayyumlar görevlerine devam ediyor. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararları hâlen uygulanmıyor. Kumpas davalarıyla tutsak edilen arkadaşlarımız hâlen özgürlüklerine kavuşmuyor. Cezaevlerinde işkence, ölümler hâlen devam ediyor. Yine Kürtçe mektuplar hâlâ "Anlaşılmayan bir dil." gerekçesiyle teslim edilmiyor. İşte bizim ve halkımızın bir kısım tespitleri bunlar. Halkımız barışın, demokrasinin, eşit yurttaşlığın karşılığının teyit ve tespitini kendi yaşamında ne zaman görecek? Köyünde, mahallesinde, okulunda, hastanesinde ne zaman hissedecek?

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

SERHAT EREN (Devamla) - Sayın Başkan...

BAŞKAN - Tamamlayın lütfen.

SERHAT EREN (Devamla) - Son olarak, bir yanda 6 Şubat depreminde ihtiyaç sahiplerine çadır ulaştırması gerekenler onları sattı. Diğer yanda, çadırlarda köyü için, merası için direnen Arzoğli köylüleri var. Bir yanda imtiyaz, ayrıcalık, ayrımcılık, peşkeş; diğer yanda toprak, emek, gelecek var. Biz, o kadınların, o köylülerin toprağına ve geleceğine sahip çıkan halkımızın kurduğu çadırlardayız.

Hepinizi saygıyla selamlıyorum. (DEM PARTİ sıralarından alkışlar)