DEM PARTİ GRUBU ADINA MEHMET RÜŞTÜ TİRYAKİ (Batman) - Çok teşekkür ediyorum Sayın Başkan.

2023 yılında yapılan EYT düzenlemesi sonrasında ortaya çıkan emeklilik sistemindeki eşitsizliklerin giderilmesi; eşit, adil bir kademeli geçiş için bir Meclis araştırması açılması konusunda önergemiz var. O önergeyle ilgili olarak partimizin görüşlerini sizlerle paylaşmaya çalışacağım. Öncelikle hepinizi sevgi ve saygıyla selamlıyorum.

Türkiye'de emekliler tam yirmi yedi yıldır büyük bir sorun yaşıyor ve bu yirmi yedi yılın uzunca bir bölümünde, yirmi dört yılında Adalet ve Kalkınma Partisi bu ülkeyi yönetti. Sorun, 1999'da 4447 sayılı Yasa'yla başladı. Bir gecede Türkiye Büyük Millet Meclisinde kabul edilen bir kanunla, yirmi yıl, yirmi beş yıl çalıştıktan sonra emekli olabilecek kişiler kırk yıl, kırk beş yıl çalışmak zorunda bırakıldı.

Şimdi, Adalet ve Kalkınma Partisini ilgilendiren kısmı şu: Bir yasa değişikliği oldu, yine çalışanlardan emeklilik primi alınmaya devam edildi ve oransal olarak emekli olanların sayısı düştü yirmi bir yıl boyunca. Yani 2002'den 2026'ya kadar, hatta yirmi dört yıl boyunca bu düzenleme içerisinde siz yine prim almaya devam ettiniz, emekli olanların oranları düştüğü hâlde siz bunu düzeltmek yerine emeklilerin koşullarını çok daha kötü bir duruma getirdiniz. Ben size birazdan bunun ayrıntılarını anlatacağım ama şunu söyleyeyim: Sizin döneminizde, emin olun, sizin döneminizde yani bu yirmi dört yıllık süre içerisinde çalışanlar, işçiler, emekçiler, çiftçiler, emekliler yoksulluk sınırının altında, hatta dilim varmıyor ama emekliler açlık sınırının altında yaşamak zorunda bırakıldılar ve bunu siz yaptınız. Biraz önce de söyledim, yirmi bir yılı iyi değerlendiremediniz, yirmi bir yıl boyunca emeklilik yaşı yükseltildiği hâlde, siz, bu konuda emeklilerin yaşam koşullarını düzeltmek yerine daha kötüye götürdünüz. 2023 yılında, emeklilerin direnişi sonucunda EYT'lilerin koşullarını düzeltmek için bir yasal düzenleme yaptığınız ama siz de tıpkı 4447'de olduğu gibi dediniz ki: "8 Eylül 1999'dan önce göreve başlamış olan kadınlar yirmi yılda, erkekler yirmi beş yıl çalışmış ise emekli olabilirler." Peki, 8 Eylül ve sonrasında çalışanlar sadece bir gün farkla on yedi yıl, on sekiz yıl, yirmi yıl daha fazla çalışmak zorunda kalacaklar yani 2023 yılında palyatif bir çözüm getirdiniz ama o da çözüm olmadı, aynı sorun kalıcı biçimde devam ediyor. Şimdi, emekli sistemiyle ilgili büyük büyük laflar ediliyor ama ben size gerçeği söyleyeyim: Emekliler bu ülke için yük değildir. Emeklilik sistemi bilinçli olarak kötüye götürülmektedir ve Avrupa ortalamasının çok çok ötesinde iyi olmamız gerekirken çok daha gerisindeyiz. Bakın, ben size birkaç tane örnek vereyim. Türkiye'de ortalama emekli aylığı 2023'te asgari ücretin yüzde 36 üzerindeydi, yüzde 36, şimdi yüzde 22 altında. Bu ne demek? Her bir emeklinin cebinden fiilen emekli aylığının yüzde 42'sinin çalınması demek yani asgari ücretin yüzde 36 üstünde maaş alan emekliler sizin döneminizde asgari ücretin yüzde 22 altında ortalama ücret alıyorlar. 2002'de ortalama emekli aylığı kişi başına gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 46,4'ü iken sizin döneminizde bu yüzde 29'a gerilemiş. 2009-2024 arasında Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılan bütçe transferlerini önemli oranda düşürmüşsünüz. Ortalama emekli aylığı -biraz önce de söyledim- asgari ücretin yüzde 22'sinin altında. Türkiye'de çalışan nüfusun emeklilere oranı 1,75'tir yani her 175 çalışanın karşısında 100 emekli var; Avrupa'da bu oran 1,5 yani her 150 çalışan için 100 emekli var. Bizde emeklilerin çalışanlara oranı çok daha yüksek değil, Avrupa'nın çok daha altındayız; bizim emekli oranımız daha yüksek değil.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

MEHMET RÜŞTÜ TİRYAKİ (Devamla) - Tamamlıyorum Başkanım.

BAŞKAN - Buyurun, devam edin.

MEHMET RÜŞTÜ TİRYAKİ (Devamla) - Prim ödeyenlerin sayısının emeklilere oranı daha yüksek olduğu hâlde eğer emeklilere bunu yaşatıyorsanız gerçekten bu sadece kötü yönettiğinizi gösterir. Bakın, emekli olanların yüzde 65'i şu anda ya çalışıyor ya da iş arıyor. Sizden önce de 2002 öncesinde de emeklilerin yüzde 30'u, 35'i iş arıyordu veya çalışıyordu ama sizin döneminizde yüzde 65'e çıkmış durumda. 71 yaşında emekli olan bir kişi inşaatta çalışırken o inşaattan düşüp ölüyorsa bunun sorumlusu siyasi iktidardır ve hesap vermelidir diyorum.

Genel Kurulu saygıyla selamlıyorum. (DEM PARTİ sıralarından alkışlar)