İYİ PARTİ GRUBU ADINA ŞENOL SUNAT (Manisa) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum.

Bir kentin ekonomisini on yıllar boyunca tek bir sektöre bağımlı hâle getirirseniz o sektör çözülmeye başladığında yalnızca fabrikalar kapanmaz kentler de çökmeye başlar. Bugün Türkiye'nin kömür kentleri tam da böyle tarihî bir eşiktedir. Yıllarca Soma'yı, Elbistan'ı, Zonguldak'ı büyüten kömür ekonomisi bugün o kentleri sessiz ve derinden bir çözülmenin içine sürüklemektedir. Bu kentlerde kömür üretimi düşüyor, istihdam azalıyor, kamu ve özel sektör yatırımları geriliyor, kent ekonomileri daha kırılgan hâle geliyor. Dünyada ise enerji sistemi değişiyor sayın milletvekilleri. Güneş ve rüzgâr enerjileri ucuzluyor. Yeni piyasa regülasyonları, iklim politikaları, çevre ve sağlık standartlarıyla değişen enerji piyasaları kömürün rekabet gücünü aşındırıyor. Biz bu küresel değişimleri durduramayız ancak bu değişimin ağır bedelini kömür kentlerine ve o kentlerde yaşayan yurttaşlarımıza ödetmek zorunda da değiliz. O nedenle, şimdiden, kömür üretiminin yapıldığı kentlerin geleceğini konuşmalıyız.

Değerli milletvekilleri, Türkiye'de bir kömür kentinde plansız ekonomik çözülmenin, bir şehri kendi kaderine bırakmanın faturasının ne kadar ağır olabileceğini Karaman Ermenek'te gördük. 28 Ekim 2014'te maden kazası sonrası Ermenek'te kömür ocakları kapandı, nakliyeciler kamyonlarını sattı, dükkânlar kapandı, geçim zorlaştı, maden işçileri başka sektörlerde tutunamadı, işsiz ve aşsız kalan Ermenekliler göç ettiler. Ulusal bir politika olmadığı için kalıcı çözümler yaratılamadı.

Değerli milletvekilleri, Manisa Soma da bugün aynı süreci çok daha sert bir biçimde yaşamaktadır. Soma-B Termik Santrali son bir yılın dokuzuncu ayında üretimi durdurdu. İcradan satışa çıkan santralin akıbeti artık belirsiz. Soma A Termik Santrali özelleştirildi, yeniden elektrik üreteceği ise meçhul; sadece arazileri alındı, aralık ayında Dereköy Lavvar Tesisi kapandı, işletilmek için hâlâ ihale edilmeyi bekliyor. Özel sektör peş peşe işçi çıkarıyor, 9 Temmuzda Yeni Anadolu Madencilik 1.361 madenciyi işten çıkaracak. Sadece son altı ayda Soma'dan 3.500 aile göç etti. Değerli milletvekilleri, dün Ermenek, bugün Soma, yarın Zonguldak, Elbistan, Tavşanlı, Milas; kömür sektöründe son on beş yılda istihdam yüzde 33 azalırken işletme sayısı yüzde 46 düştü. 2011-2024 yılları arasında kömür kentlerinin ulusal yatırımdan aldıkları pay yüzde 12'den yüzde 4'lere geriledi yani sektör daralıyor; kömür kentleri ise onları ayakta tutacak kamu yatırımlarından da mahrum bırakılıyor. Biz, kriz çıktıktan sonra rapor yazan değil, kriz büyümeden devlet aklıyla çözüm üreten bir Meclis olmak zorundayız. Bu kentlerde sosyoekonomik dönüşüm zaten başladı, asıl mesele, bu dönüşümün planlı mı yoksa kontrolsüz mi yaşanacağıdır. Adil dönüşüm bu kentler için artık acil bir ihtiyaçtır. Adil geçiş hakkını bütün bu tür illerimizde, bölgelerimizde kullanmak zorundayız. O neden, istihdamı koruyacak, ekonomiyi çeşitlendirilecek, sosyal korumayı sağlayacak, sanayi teşviklerini ve beşerî sermayeyi güçlendirecek; özetle kömür kentlerini geleceğe hazırlayacak bir yol haritasına ihtiyaç vardır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Buyurun, devam edin.

ŞENOL SUNAT (Devamla) - Bu yıl Birleşmiş Milletler 31'inci İklim Zirvesi Antalya'da yapılacak, sayın milletvekilleri, böyle bir zirve öncesinde Mecliste adil dönüşüm araştırma komisyonunun kurulması Türkiye'nin iklim diplomasisine de katkı sağlayacaktır. İnşallah idrak etmişsinizdir diyor, Yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum. (İYİ Parti ve YENİ YOL sıralarından alkışlar)