DEM PARTİ GRUBU ADINA SEMRA ÇAĞLAR GÖKALP (Bitlis) - Teşekkürler Sayın Başkan.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Cumhuriyet Halk Partisinin grup önerisi üzerine partim adına söz almış bulunuyorum.

Yurttaşların vize başvurularında yaşadığı derin kriz artık bireysel şikâyetlerin ötesine geçmiş, sistematik bir hak ihlali, yapısal bir eşitsizlik ve ciddi bir kamusal denetim sorunu hâline gelmiştir. Dolayısıyla, karşımızda duran tablo yalnızca idari bir aksaklık değil, çok boyutlu bir politik sorundur. Meselenin özünü doğru koymak zorundayız. Bugün yaşanan vize krizi teknik bir sorun olmanın çok ötesindedir. Yıllardır bu coğrafyada derinleşen savaş ve baskı ortamı, hukuksuzluklar ve güvencesizlikler yalnızca mültecileri değil, yurttaşları da daha güvenli ve özgür bir yaşam arayışına yöneltmiştir. Bu gerçeklik karşısında Avrupa ülkeleri ise insan haklarını esas alan bir yaklaşım sergilemek yerine bu hareketliliği bir risk olarak tanımlamış ve giderek daha sert, daha kapalı ve daha dışlayıcı vize politikalarına yönelmiştir. Bugün ağırlaştırılan vize koşulları, uzayan bekleme süreleri ve artan ret oranları bu güvenlikçi yaklaşımın doğrudan sonucudur. Yani mesele yalnızca randevu bulamamak değildir. Mesele yurttaşların potansiyel bir tehdit olarak kodlanmasıdır ancak burada altını çizmemiz gereken bir başka gerçeklik daha vardır. İçeride üretilen hukuksuzluklar dışarıda başka hukuksuzlukları tetiklemektedir. Kendi yurttaşlarına adil davranmayan, temel hak ve özgürlükleri güvence altına almayan bir yönetim anlayışı yurttaşlarını uluslararası alanda da savunmasız bırakmaktadır. Bu nedenle, bugün karşı karşıya olduğumuz tabloyu içerideki ve dışarıdaki politik tercihlerden bağımsız değerlendiremeyiz.

Sayın milletvekilleri, tarafımıza iletilen ve basına da yansıyan son örneklerde görüyoruz ki yurttaşlar vize başvurusu yapabilmek için aylarca randevu beklemektedir. Daha da vahimi, bu randevuların bir kısmının bot yazılımlar aracılığıyla toplandığı ve yüksek bedeller karşılığında el değiştirdiği yönündeki güçlü iddialardır. Böylece, kamuya açık olması gereken bir sistem fiilen karaborsa düzenine dönüşmüş durumdadır. Bu noktada, yurttaşlar çaresizlik içinde yüzlerce euro ödeyerek aracıların kapısına yönelmekte kimi zaman da açık dolandırıcılık vakalarının mağduru olmaktadırlar. Bu tablo ne teknik bir aksaklıkla ne de bireysel hatalarla açıklanabilir; denetim eksikliğinin, şeffaflık yetersizliğinin ve kamusal sorumluluğun yerine getirilmemesinin sonucudur.

Değerli milletvekilleri, seyahat özgürlüğü ayrıcalık değil, evrensel bir haktır ancak bugün bu hak gelir düzeyi ve erişim imkânlarına göre şekillenen bir ayrıcalığa dönüşmüş durumdadır. Özellikle gençler, öğrenciler, akademisyenler ve emekçiler bu engeller nedeniyle geleceğe dair planlarını ertelemek zorunda kalmaktadır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Tamamlayın.

SEMRA ÇAĞLAR GÖKALP (Devamla) - Bir an evvel vize başvuru ve randevu sistemleri şeffaflaştırılmalı, aracı kurumlar sıkı bir biçimde denetlenmeli, dijital açıklar kapatılmalı ve eşit erişim güvence altına alınmalıdır ama temelde gençleri, akademisyenleri, doktorları siyasal, sosyal veya ekonomik nedenlerle bu ülkeden göç etmek zorunda bırakan atmosferi değiştirmeliyiz. Bunun da yolu kalıcı ve onurlu bir barışı amasız fakatsız sağlamaktan ve gerçek demokrasiyi tesis etmekten geçer diyor, Genel Kurulu saygıyla selamlıyorum.(DEM PARTİ sıralarından alkışlar)