MUSTAFA BİLİCİ (İzmir) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; görüşülmekte olan bu kanun teklifini arkadaşlarımızla birlikte incelediğimizde özellikle 1, 3, 4, 5 ve 7'nci maddelerin bu kanun teklifi metninden çıkarılmasını, geri çekilmesi gerektiğini ifade etmek istiyorum.

Tabii, önümüzdeki kanun teklifi içerdiği düzenlemelerin niteliği bakımından torba kanun niteliği teşkil etmektedir. Teklif incelendiğinde birbiriyle doğrudan bağlantısı bulunmayan çok sayıda düzenlemenin yine ve yeniden tek bir metin içerisinde bir araya getirildiğini görüyoruz. Vergi mevzuatına ilişkin hükümler ile sosyal güvenlik alanındaki düzenlemeler, enerji sektörüne ilişkin mali işlemler ile kamu taşınmazlarının özelleştirilmesine yönelik hükümler ve hatta askerlik sistemine ilişkin değişiklikler aynı teklif içerisinde sunulmaktadır. Ne yazık ki bu yaklaşım, yasama tekniği açısından ciddi sorunlar üretmekte ve hatalı usulde ısrar edilmeye devam edilmektedir.

Değerli arkadaşlar, teklifin ilk maddesinde, kripto varlık işlemlerinin kayıt altına alma ve vergilendirme hedeflenmesi söz konusudur. Hepimiz biliyoruz ki teknoloji temelli ekonomik ilişkiler artık klasik düzenlemelerin dışında, görünmez bir alan olarak faaliyet göstermektedir. Bu bağlamda, kamu otoritesinin bu alanı tamamen seyirci bırakması mümkün değildir ve vergi uygulamasıyla bir ölçüde görünürlük sağlamak, temel ve anlamlı bir hedef olarak değerlendirilebilir ancak vergi iradesinin varlığı tek başına yeterli değildir; önemli olan, bu iradenin hangi hukuki çerçeveyle ve hangi piyasa gerçekliği dikkate alınarak hayata geçirileceğidir. Mevcut madde metni, satış işlemleri yanında transfer işlemlerini de verginin kapsamına sokmaktadır. Kripto varlık piyasasında transfer her zaman kazanç doğuran bir işlem değildir; aynı kişinin kendi hesapları arasında yaptığı aktarımlar, varlıkları farklı platformlara taşımalar, saklama amaçlı hareketler veya teminat benzeri kullanımlar da transfer olarak değerlendirilebilmektedir. Dolayısıyla, bu kadar geniş bir kavramın alt ayrımları belirlenmeden vergiye tabi tutulması, gerçekte gelir yaratmayan işlemleri dahi vergi kapsamına sokma riskini beraberinde getirmektedir.

Bir başka kritik nokta ise transferlerde esas alınacak rayiç değer meselesidir. Kripto varlık fiyatları klasik piyasalardan farklıdır; aynı varlık farklı borsalarda farklı fiyatlardan işlem görebilir, fiyatlar dakikalar içerisinde ciddi değişiklikler görebilir, ulusal para birimine çevrim yöntemleri çeşitlilik arz edebilir. Kanunda hangi zaman dilimi, hangi platform ve hangi kanunun esas alınacağı net olarak belirtilmediğinden mükellef açısından öngörülebilirlik azalmakta, idare açısından ise eşit ve adil uygulama imkânı zayıflamaktadır. Bu durum, ilerleyen dönemde uyuşmazlıkların ve ihtilafların kaçınılmaz olacağını göstermektedir.

Değerli milletvekilleri, vergi oranı bugün düşük görünse de yüksek frekanslı işlemlerin yaygın olduğu kripto piyasasında küçük gibi görünen maliyetler bile birikimli olarak kullanıcılar üzerinde ciddi bir yük oluşturabilmektedir. Vergilemenin piyasa davranışını nasıl etkileyeceği, kullanıcıların Türkiye'de lisanslı kanallarda kalıp kalmayacağı veya başka ülke merkezli platformlara yönelip yönelmeyeceği bu düzenlemenin merkezinde yer alması gereken kritik analizlerdir. Ancak mevcut tasarıda bu davranışsal etkiler yeterince tartışılmamış ve göz ardı edilmiştir. Vergilendirme belirlilik ilkesi sadece kanunda bir oran yazılmasıyla sağlanmaz, oran değişikliği yetkisinin ölçülü, gerekçeli ve sınırları netleşmiş olarak belirtilmesi gerekmektedir. Aksi hâlde, bugün küçük görünen oran yarın piyasa yapısını baştan aşağı etkileyebilir ve kayıt altına alma hedefini tersine döndürebilir.

YENİ YOL Grubu olarak bizim önerimiz, satış ve transfer ayrımının netleştirilmesi, aynı kişiye ait teknik hareketlerin istisna edilmesi, değerleme esaslarının açıkça tanımlanması ve oran değişikliği yetkisinin daraltılması yönündedir diyor, Genel Kurulu saygıyla selamlıyorum. (YENİ YOL ve İYİ Parti sıralarından alkışlar)