CHP GRUBU ADINA KAYIHAN PALA (Bursa) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Bildiğiniz gibi, tütünün her türü ölümcüldür. Son zamanlarda, ülkemizde elektronik sigara, ısıtılmış tütün ürünleri ve benzerlerinin yasallaştırılmasına dönük bir çerçeve küresel tütün şirketleri tarafından karşımıza çıkarılmış bulunmaktadır. Oysa, tütün ürünlerine baktığımızda, nargile de dâhil, 250'si zehirli olmak üzere, 7 binden fazla içlerinde çoğu kanserojen olan maddenin bulunduğunu ve bunları tüketenlerin eğer sigarayı ömür boyu tüketiyorlarsa ömürlerinden en az on yıl kaybettiklerini bilimsel araştırmalar ortaya koyuyor. Adalet ve Kalkınma Partisi iktidara geldikten sonra, 2012 yılına kadar tütüne karşı çok güçlü ve iyi bir program sergiledi ve bu program sonucunda Dünya Sağlık Örgütünün "MPOWER" diye kısaltılan ölçütlerinin tamamını yerine getirerek 2013 yılında dünyada bu ölçütleri yerine getiren ilk ülke oldu ve Dünya Sağlık Örgütü tarafından pek çok ödülle ödüllendirildi, Sigarayla Mücadele Ödülü başta olmak üzere. Gerçekten, bu halk sağlığı açısından çok önemli ve erken ölümlerin önlenmesi, hastalıkların önlenmesi açısından çok önemli bir girişimdi ancak ne olduysa, 2012 yılından sonra o güne kadar çok güçlü bir şekilde sürdürülen bu politikaların zayıflamaya başladığını görüyoruz. Öyle ki 2016 yılında yapılan Küresel Yetişkin Tütün Araştırması sonuçları Türkiye'de 2012 ile 2016 yılları arasında hem erkeklerde hem de kadınlarda sigara içme oranının çok ciddi biçimde yükseldiğini ortaya koydu. 2022 yılında bu oran yüzde 28,3'e kadar yükseldi. 2025 yılında Sağlık Bakanlığı tarafından yayınlanan verilere baktığımızda da maalesef her iki cinsiyette sigara içme oranı yüzde 34,8 gibi OECD ülkeleri arasında en yüksek orana çıktı. Bu oran yüzde 46,1 olarak erkeklerde, yüzde 23,6 olarak da kadınlarda gerçekleştirildi. Tekrar ediyorum, bu Sağlık Bakanlığı araştırmasının sonuçlarıdır. Ülkemizde her on erkekten 4'ünün sigara içmeye başladığı, geçmiş yıllardaki iyi performansın yıllar içerisinde giderek ortadan kalktığı bir dönemselliği maalesef yaşıyoruz.

Ülkemizde yapılan araştırmalar, Sağlık Bakanlığı verileri de Türkiye'de ölümlere ve hastalık yüküne en yüksek oranda etki eden ikinci etmenin tütün kullanımı olduğunu çok net gösteriyor. Örneğin, soluk borusu, bronş ve akciğer kanserleri söz konusu olduğunda bu kanserlerin yüzde 64'ünün sigara içmeye bağlı olduğu ortaya konmuş; kalp hastalıklarında erken ölümlerin nedeni yüzde 16 ve kronik tıkayıcı akciğer hastalığında bu oran yüzde 38.

Tütün özellikle gençlerde ve kadınlarda son yıllarda giderek daha fazla ülkemizde kullanılmaya başlandı ve maalesef Küresel Tütün Endüstrisi Müdahale Endeksi tarafından Türkiye, tütün endüstrisinin etkisinin en yüksek olduğu ülkelerden biri olarak son yıllarda kayıtlara geçiyor. 2012'ye kadar tütüne karşı çok güçlü bir mücadele verilmiş bir ülkede, şimdi tütün endüstrisinin bu kadar yüksek çıkması ve son haftalarda elektronik sigaranın, ısıtılmış tütün ürünlerinin yasallaştırılmaya çalışılması asla kabul edilemez çünkü böyle olursa eğer bir yandan bu "yeni kuşak" olarak adlandırılan yeni tütün ürünleri, az önce söylediğimiz kanserlerdeki yüksek oranlar gibi oranların ek olarak daha yüksek biçimde karşımıza çıkmasına yol açacak.

Değerli milletvekilleri, tütün çok ciddi bir halk sağlığı sorunudur. Bu bilindiği hâlde, mevcut uygulamalar bir yandan yürütülürken bir yandan da bu "yeni nesil" diye adlandırılan tütün ürünlerinin, elektronik sigaranın, ısıtılmış tütün ürünlerinin tekrar yasallaştırılmaya çalışılması girişimlerine hep birlikte karşı durmalıyız. Eğer buna karşı durmazsak gençlerin bağımlılığının artması ve tütün endüstrisiyle uğraşan şirketlerin piyasadaki güçlerinin daha yüksek bir şekilde karşımıza çıkması söz konusu olabilir. Burada Türkiye Büyük Millet Meclisine çok büyük bir sorumluluk düşmektedir. Eğer biz gerçekten bu ülkede yaşayan gençlerin, çocukların sağlığını önemsiyorsak bunun önüne geçecek bir düzenlemeyi mutlaka hayata geçirmeliyiz.

BAŞKAN - Lütfen tamamlayın.

KAYIHAN PALA (Devamla) - Önerimiz Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında nikotin bağımlılığı sorununu geniş çapta, tüm yönleriyle inceleyecek bir komisyonun kurulması ve bugüne kadar, 2011'den sonra değişen politikaların masaya konarak tekrar geçmiş günlerde olduğu gibi, Türkiye'nin tütüne karşı mücadelede Dünya Sağlık Örgütü ülkeleri arasında lider bir ülke konumuna yeniden dönmesidir. Türkiye'nin bu alanda yasal ve denetleyici adımlara ve tütün ürünü kullanımını azaltmaya yönelik yeni bir stratejik çerçeveye ihtiyacı var. Bu nedenle Meclis araştırma komisyonu kurulmasını öneriyoruz ve gençler başta olmak üzere bütün yurttaşları tütünden koruyarak halk sağlığına yapacağınız katkı için, bu önergeye "evet" oyu vererek yapacağınız katkı için şimdiden hepinize teşekkür ediyoruz.

Yüce Meclisi saygıyla selamlarım. (CHP sıralarından alkışlar)