CHP GRUBU ADINA ALİYE COŞAR (Antalya) - Sayın Başkan değerli milletvekilleri; Genel Kurulu saygıyla selamlıyorum.

Bütçe bir ülkenin yönetim şeklini gösterir.

SIRRI SAKİK (Ağrı) - Cesurlar hareketiyiz, öyle cesurluk mesurluk, kırk yıldır mücadele ediyoruz...

YÜKSEL SELÇUK TÜRKOĞLU (Bursa) - Cesuruz, cesuruz.

BAŞKAN - Hatibi dinleyelim lütfen.

ALİYE COŞAR (Devamla) - Bütçenin oluşmasında en önemli kalem halkın vergileridir. Ancak bu bütçede ne vergi veren vatandaşın ne de onların ödediği vergilerin karşılığı var. Yirmi üç yıldır hazırladığınız bütçe de rakamlar değişti, bakanlar değişti ama bir şey değişmedi, zengine daha çok servet, vatandaşa yokluğu ve yoksulluğu reva görmeniz. Bütçedeki rakamlardan önce yirmi üç yıllık AKP iktidarının zirve rakamlarından bahsedeceğim: 2025 İnsan Hakları Özgürlük Endeksi'nde Türkiye 164 ülke içinde 130'uncu, 2025 Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi'nde Türkiye 180 ülke içinde 159'uncu sırada, 2025 Dünya Adalet Projesi Hukukun Üstünlüğü Endeksi'nde 142 ülke içinde 118'inci, Küresel Cinsiyet Eşitsizliği Raporu'na göre Türkiye, 2024'te 146 ülke arasında 127'nci. 38 OECD ülkesi arasında yargıya güven sıralamasında 36'ncı sıradayız; AİHM'e başvuruda 1'inci sıradayız. OECD ve Avrupa ülkeleri arasında yüksek enflasyonda 1'inciyiz; gıda enflasyonunda OECD ülkeleri arasında açık ara zirvedeyiz. OECD ülkeleri arasında kadına şiddette yüzde 32'yle 1'inciyiz, çocuk yoksulluğunda yüzde 22,4'le 2'nciyiz. (CHP sıralarından alkışlar) DİSK-AR'a göre geniş tanımlı işsizlikte Türkiye, yüzde 32'yle AB'nin 3 katı. Gerçekler ortada, evet, bunlar sizin eseriniz, sizin başarınız; ülkeyi yönetemediğiniz gibi bütçeyi de yönetemiyorsunuz. (CHP sıralarından alkışlar) Halk bu beceriksizliğinizi seçimde sizi 2'nci yaparak cezalandırdı. Sayın bakanlar, siz hâlâ anlamadınız. Bu başarısızlıklar karşısında bir istifa dahi yok. Meclisi işlevsiz hâle getiren başkanlık sisteminin sonuçları yokluk, yoksulluk, adaletsizlik, liyakatsizliktir. İktidarınızda çocuklar gıdaya erişemiyor, mimarı olduğunuz ekonomik krizde çocuk işçiliği artıyor. Bu yıl 85 çocuk işçi iş cinayetlerinde öldü, son iki yılda MESEM'de ucuz işçi olarak çalışan 17 çocuk hayatını kaybetti. Okul çağında çalışmak zorunda kalan çocuklar eğitimden ve hayattan koparılıyor. Bu ölümleri protesto eden gençler tutuklandı, sorumlu olan Millî Eğitim Bakanı hâlâ görevinde.

Değerli milletvekilleri, Türkiye'de kadınların iş gücüne katılım oranı sadece yüzde 36, kadınların yüzde 40'ı kayıt dışı ve sosyal güvencesiz çalışıyor. Dilovası'nda bir fabrikada güvencesiz çalıştırılan kadın ve çocuklar İŞKUR binasının 50 metre yanındaki fabrikada öldüler. Hem kadınların hayatı hem de kadın emeği yok sayılıyor. Adı "aile" olan Bakanlığın 2026 yılı bütçesinin yüzde 1,26'sı kadının güçlenmesine ayrılmış, her yıl kadının güçlenmesi için ayrılan pay düşüyor. Gençler umutsuz, işsiz, yuva kuramıyor; evlenen de çocuk yapmıyor, doğum oranı yüzde 1,48'e düşmüş, artık bu durum sizi de rahatsız etti "Aile Yılı" ilan ettiniz. Siz bu ülkenin geleceğini de yok ediyorsunuz. (CHP sıralarından alkışlar)

Bütçede bu ülkenin vatandaşından daha fazla faiz lobisinin söz hakkı var. Vergiyi yoksula yüklediniz, vatandaş vergiye çalışıyor, vergilerimiz de faize.

Değerli milletvekilleri, üzerinde söz aldığım 2026 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi'nin 11'inci maddesi; hazine garantili imkânlar, dış borcun ikraz limiti, borç üstlenim taahhütleri ve borçlanmaya ilişkin işlemlerle ilgilidir. Bu ülkenin geleceğini doğrudan ilgilendiren çok önemli bir tercihtir. Hazine garantileri ve borçlanma araçları doğru ve şeffaf kullanılmıyor. Aynı tablo dış borçlanma ve borç üstlenim taahhütlerinde de görülmektedir. Bunlar bütçe disiplinini zedelemektedir. Bu çerçevede kur korumalı mevduata değinmek istiyorum. Resmî verilere göre 2022-2025 döneminde KKM'nin kamuya maliyeti 1 trilyon 470 milyar Türk lirası, bugünkü kurla 62 milyar doları aşmıştır. Birileri zengin oldu, bedelini vatandaş ödedi. (CHP sıralarından alkışlar) Kamu-özel iş birliği projeleri için 2017-2025 yılları arasında firmalara 581,7 milyar Türk lirası ödeme yapılmıştır. Önümüzdeki yıl bütçeden 238 milyar Türk lirası daha ayrılması öngörülmektedir. Tamamı döviz üzerinden verilen bu garantiler özel sektör için kazanç, kamu için ise kalıcı bir mali yük oluşturmuştur. Bu yükün sorumluluğu da vergiler ve zamlarla halkın sırtına bindirilmiştir ama yandaş şirketlere milyarlarca lira dağıttınız ve dağıtacaksınız. Bu halkın 5'li çete kadar değeri yok mu? Tüm bunlar yapılırken adaleti yok saydınız, kalkınmayı yanlış anladınız; fakirden alıp zengine vermeyi adalet, kendinizi zenginleştirmeyi de kalkınma sandınız.

Değerli milletvekilleri, 31 Martta sandıkta kaybedenler 19 Mart yargı darbesiyle siyaseti dizayn ediyor. Tahammülsüz bir iktidarsınız. Temel hak ve hürriyetler bakımından geriye giden en ufak muhalif sese tahammül edemeyen bir sistemde adil bir bütçeden bahsedemeyiz. Yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı, hukukun üstünlüğü, Anayasa ve AHİM kararlarının yok sayıldığı bir sistemde bütçe hakkı gibi adalet de yok sayılıyor. Cumhurbaşkanı adayımız Ekrem İmamoğlu başta olmak üzere, birçok belediye başkanımız gizli tanık mı yoksa gizli tanıdık mı demeliyiz, onların iddiaları yüzünden aylardır tutuklu. (CHP sıralarından alkışlar) Sandık iradesi gasbedildiği için demokratik protesto hakkını kullanan gençleri, "tweet" atan vatandaşları, konuşan, yazan gazetecileri tutukladınız. Partimizi kayyumla tehdit ettiniz, belediyelere ve muhalif kanallara kayyum atadınız. Tüm bunlar yaşanırken borsa ve piyasalar yerle bir oldu. Adaleti yıkarken zaten kötü olan ekonomiyi de enkaza çevirdiniz. Hukuk devleti ilkesini, adil yargılanma hakkını, lekelenmeme hakkını, masumiyet karinesini ve kuvvetler ayrılığı ilkesini hiçe saydınız. Antalya Büyükşehir Belediye Başkanımız Muhittin Böcek, Beylikdüzü Belediye Başkanımız Murat Çalık; hasta belediye başkanlarımız, halâ tutuklu yargılıyorsunuz, süreci işkenceye dönüştürüyorsunuz. Muhittin Böcek'in kullandığı ilaç sayısı daha da arttı, sağlık sorunları daha da arttı. Tutukluluk bir tedbir olmaktan çıktı, cezanın kendisine dönüştü. Anladık, adaletiniz yok ama vicdanınız da yok. (CHP sıralarından alkışlar) Kaçma şüphesi olmayanlar tutuklu, ilk fırsatta kaçacaklar ise dışarıda yargı kolları olmuş. Bütçesi faize ve yandaşıa çalışan iktidarın hukuku da ancak böyle olur. Dayattığınız başkanlık sistemiyle birlikte tüm kurumları daha da çökerttiniz.

Değerli milletvekilleri, yargıdan ekonomiye, eğitimden sağlığa, tarımdan sanayiye sistem çökmüş, çöken sistemde bu bütçeden ne çıkar? Çıksa, çıksa yandaşlara ve faize pay çıkar. Bu bütçede emekli yok, asgari ücretli yok, emekçi yok, üniversiteli gençler yok, kadınlar yok, çocuklar yok, atanamayan öğretmen yok, barınma sorunu yok, Antalya'daki üretici yok, turizm işçisi yok. Sabah zamla uyanan, akşam eksilerek yatan milyonlarca insanlarız. İçinde halkın olmadığı bu bütçeyi reddediyoruz, bir avuç yandaş için hazırlanan bu bütçeyi reddediyoruz. (CHP sıralarından alkışlar)

Değerli milletvekilleri, bu düzen değişecek, ilk seçimde değişecek. Demokrasi, adalet, insanca yaşam Cumhuriyet Halk Partisi iktidarında olacak. Biz buradayız, bu düzen değişecek, emeğin hakkı verilsin diye insan onuruna yakışır bir yaşam için buradayız. (CHP sıralarından alkışlar)