YENİ YOL GRUBU ADINA MEHMET EMİN EKMEN (Mersin) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bütçenin bu gününde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı üzerine görüşlerimizi arz edeceğim.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının bütçesine baktığımızda önceki yıllara göre azalan bir bütçe payı var. Bu daralan bütçenin doğru yerlerde hakkaniyetle kullanılmasını bekliyoruz. Bu bağlamda, Mersin, Batman, Siirt, Diyarbakır ve Hakkâri'yle ilgili birtakım kronik sorunlara dikkat çekerek düşük bütçede buralara öncelik verilmesine az sonra değineceğim.

"İnternet çağındayız." diyoruz ama Batman'dan bir videoyu YouTube'a yüklemek için bazen yedi sekiz saat zaman geçirmeniz gerekiyor. BTK verilerine göre 637 bin kilometre olan toplam döşenmiş fiber kablonun Türkiye'nin toplam ihtiyacına göre ne kadar az ve yetersiz olduğunu siz de iyi takdir edersiniz.

Yine, GSM ve internet operatörlerinin cirolarından kesilerek oluşturulan Evrensel Hizmet Fonu'nun kırsal bölgelere ve kâr getirmeyen yerlere ne kadar doğru olarak kanalize edildiği bir muammadır. Bu fonun amacına ne kadar uyumlu kullanıldığı, ne kadarının genel bütçe açığını kapatmak için hazineye aktarıldığı ise tam bir bilinmezliktir, bu konuda Genel Kurulumuzun ve milletimizin aydınlatılması gerekir.

Bir diğer vahim konu yap-işlet-devret projeleridir. Biz Genel Başkanımız Sayın Ali Babacan'ın da ifadesiyle bu modeli doğru buluyoruz ama bu modelin hem projelendirme hem finansman hem de uygulamada ciddi bir şekilde sorunlu olduğunu görüyoruz. Karayolları Genel Müdürlüğüne ayrılan bu aslan payı içerisinde 2019 yılında otoyol ve köprüler için sadece 5,1 milyar lira garanti ödeme yapılmışken 2019'da arkadaşlar, bu yıl bu miktar 101 milyar liraya ulaşmıştır. Bu yıl kadına, gençliğe, hukuka, çiftçiye ayrılan paradan daha fazlası garanti ödemeli yatırımlara girecektir. Yine, bunun 2028 yılında 150 milyara ulaşması ve üç yıl içerisinde sadece 370 milyar lira olarak görünmesi ciddi bir sorundur. "Cari transferler kalemi" adı altında gözüken bu dev ödemeler vatandaşın vergilerinden karşılanmakta; sosyal politika, eğitim, sağlık gibi kalemlere bütçe aktarımı yerine maalesef bütçemiz bu kalemlerde tüketilmektedir. Köprülerden havaalanlarına, limanlardan Kanal İstanbul'a kadar birçok yerde gördüğümüz garanti ödemeli bu projelerde bir başka sorun da şudur: Bu projelerin tamamının hukuk süreçleri tahkim mahkemeleri olarak Londra'ya bağlanmıştır. Biz daha geçen hafta burada oto galericilerden ve emlakçılardan yıllık ek ödenek aldık. Fakat merak ediyorum Sayın Bakanım, biz bütçeye para ayırırken bu yıl 101 milyar lira ödeyeceğimiz bu projelerin Türk müteahhitlerinden herhangi biri masaya davet edilerek bu proje içerisinde belli bir alacağından feragat edilmesi teklif edilmiş midir? Bütçemizin ana kaynağı buralara harcanıyorken bizim oto galericilerden, efendim, emlakçılardan alacağımız ödenekle bu kapatılmaz. Çağırın bu müteahhitleri masaya, hem projeyi hem finansmanı... Bunlar dünyada devletlerden en çok ihale alan müteahhitler olarak bilinen müteahhitlerdir. Acaba bu aklınıza mı gelmiyor, buna cesaret mi etmiyorsunuz, yoksa müteahhitlerin buradan elde ettiği gelirlerin kâr dağılımına mı dokunamıyorsunuz? Bütün bu konuları dikkate aldığımızda, bu garanti ödemeli müteahhitlerin kendi alacaklarından feragat etmesi noktasında hiç olmazsa siyasi bir taleple karşılaşmaları gerektiği açıktır. Ulaştırma Bakanlığı, daha doğrusu ulaştırma projeleri AK PARTİ'nin övündüğü en önemli kalemlerden biri. Bu övünce esas olacak çok önemli örnekler de var, tebrik ediyoruz, takdir ediyoruz ama bunların 7 bölge 81 ilde aynı şekilde dağılımını iddia etmek mümkün değildir.

Ben, bugün 10 Aralık Dünya İnsan Hakları Günü vesilesiyle de size Mersinli hemşehrilerimin bütçeden alamadığı hakkını, gecikmiş olan ulaştırma altyapılarının onlar için doğurduğu maliyet ve sizin üzerinizde doğan haklarını ifade edeceğim. Emin olun, belki bugün söylemlerimiz bir sonuç doğurmuyor, siyaseten bunu ciddiye almıyorsunuz fakat bu ifade ettiğimiz ihmal veya kasıt yoluyla Mersin ve benzeri yerlerde ortaya çıkan ihmalde her bir vatandaşın huzuruilahide sizden bu hakkını talep edeceğini bildirmek istiyorum. Hiç olmazsa ilahi hesap gününü düşünerek bu hakkaniyeti, bu dengeyi, bu adaletin hesabını ve bu adaleti gözetmenizi bekliyoruz.

Sayın Bakanım, daha önce ifade ettim, Plan ve Bütçe Başkanımız da sizden yazılı cevap vermenizi istedi. Akdeniz Sahil Yolu yirmi yıldır bitirilmedi, aynı dönemde 14.400 metrelik Ovit Tüneli'ni, 14.500 metrelik Zigana Tüneli'ni, Marmaray'ı, Osmangazi'yi, üçüncü köprüyü yaptınız ama Türkiye'nin en büyük kuzey-güney aksı olan Akdeniz Sahil Yolu hâlâ bazı kalemlerde yüzde 31'de ve bu yıl raporunuzda bir kelimeyle birlikte bahsi geçmiyor. "Sorulara cevap vereceğiz." dediniz, gelen cevaplar da yine Akdeniz Sahil Yolu yok; bu konuda lütfen bilgilendiriniz.

Ana konteyner limanı... Şimdi, ana konteyner limanında bir karar verin; bunu Adana'ya mı yapacaksınız, Erzin'e mi yapacaksınız, Hatay'a mı yapacaksınız? Doğu Akdeniz'de ve Çukurova'da bir tane ana konteyner limanı yeter, Adana ile Mersinli siyasetçileri yarıştırmayın diyorum. Hâlâ programlarda Türkiye'nin toplam ihracatı 15 milyon TEU iken neredeyse 100 milyon TEU'yu bulan liman projeleri var. Bir karar verin, devletsiniz Sayın Bakanım, "Biz bunu -bize göre Mersin'de yapın ama- Adana'da, Mersin'de, Erzin'de ya da İskenderun'da yapacağız." deyin. Şimdi, bana cevap gelmiş, ana konteyner limanına cevap; Mersin Limanı'nı genişletme projesini anlatıyor. Eğer bu arkadaşlar ana konteyner limanını ve benim ne kastettiğimi anlamamışlarsa eyvah; benim ne dediğimi anlamışlarsa, bu lakayıt cevabı yazmayı tercih etmişlerse 2 kere eyvah Sayın Bakanım. Yani hiç olmazsa şu bütçe görüşmeleri içerisinde milletvekillerinden gelen, tamamen teknik, tamamen haklı olduğuna inandığımız cevaplara daha ağırbaşlı, daha yerinde cevaplar bekleme hakkımızı ifade ediyorum. Aynı şey Yenice Lojistik Köyü içerisi için de geçerli.

Sayın Bakanım, konular çok, birkaç konuya da Batman-Diyarbakır-Siirt yolu için değineyim. Yirmi iki yılın sonunda Diyarbakır'dan Siirt'e gittiğinizde yekpare ve yüksek standartlı bir yol yok, sadece Kıra Dağı'nda Sayın Bakanım -bakın, burada bir rapor var- bir yılda 114 tane kaza olmuş ve burası 1.800 metrelik bir tünelle geçilebilir. Araştırdım, Karayollarının hiçbir projesinde böyle bir tünel yok. Ya, 14.400 metre tünel yapmışız, Maraş-Göksun arasında toplam 16.600 metre tüneller yapmışız. Buraya da rica edelim, bir tünelle burayı geçmenin maliyeti... Geçen yıl bir anne 4 evladıyla birlikte öldü. Kıra Dağı'nın tünelle geçişi noktasında bir çalışma yaptırmanızı, Siirt-Diyarbakır yolunun tamamını yekpare olarak ele almanızı istiyoruz. Gercüş-Ayrancı tüneli de yatırım programına girdi, bu yıl buraya bütçe ayırmanızı rica ediyoruz. Hakkâri'den gelen bir talep var. Derecik ilçesi ile Örencik köyü ve Derecik ilçe merkezi arasındaki yol 90'lardan kalma Sayın Bakanım. Burada hiçbir iyileştirme yok. Üstelik bu, aynı zamanda bir sınır kapısına hizmet ediyor, buranın lütfen ilerletilmesini istiyorum.

Şimdi, biz diyoruz ki Türk Hava Yolları ile Ajetin bilet hesaplama sisteminde bir sorun var. Uçaklar doldukça fiyat artıyor. Boş uçakta ucuza gidiyorsunuz, dolu uçakta pahalı gidiyorsunuz. Hâlbuki boş uçakta pahalı, dolu uçakta ucuz gitmeniz lazım. Niye? Ortalama yolcu başına para. Şimdi, bana gelen cevap diyor ki: "Sistem bu." Ya, biz zaten sistemi eleştiriyoruz Sayın Bakanım. (YENİ YOL sıralarından alkışlar) Biz sistemi eleştirdiğimizde bize "Sistem bu." diye cevap veremezsiniz. Bize, bunun vatandaş lehine, yolcu lehine nasıl düzenlenebileceği konusunda bir şeyler söyleyebilirsiniz.

Ticaret Bakanımız bu yıl Mersin'e emek verdi, teşekkür ediyoruz. Mersin Ekonomi Zirvesi gerçekleşti. Bunun hemen ardından biz Kültür Yolu Festivali'ne alındık, bunun bir çıktısı gibi görüyoruz, teşekkür ediyoruz. Bunun ardından Mersin Büyükşehir Belediyesinin, Sayın Vahap Seçer'in bazı talepleri Yatırım Başkanlığında karşılandı, teşekkür ediyoruz ama Sayın Bakanım, şunu arz etmek isterim; Bakan Yardımcımız Volkan Bey'in de ciddi emeği oldu: Bununla ilgili aksiyon komiteleri kurulmadı ve Mersin Ticaret Zirvesi bu bütçede model olacak bir işti, biz bu bütçede çıktılarını görmüyoruz. Sizden istirham ediyoruz, az önce de ifade ettim, bütçelerde daralma var; başta Akdeniz Sahil Yolu olmak üzere, Yenice Lojistik Köyü olmak üzere veyahut da Batman-Diyarbakır-Siirt yolu olmak üzere, bu yıl bütçe yapılırken Mersin Ticaret Zirvesi'nin çıktılarına uygun bir dağılım noktasında sizden inisiyatif bekliyoruz. Yine, Mersinli hemşehrilerimiz Servet Özkaya Bey'le görüştüm son durumu, sizden şunu da rica ediyorlar: "Sayın Cevdet Yılmaz Başkanlığındaki Ekonomi Koordinasyon Kurulu toplantılarından biri Mersin'de yapılsın." Türkiye'nin en çok vergi ödeyen 6'ncı iliyiz ama yatırımlarda neredeyse 20'nci sıralarda bile yer bulamıyoruz.

Teşekkür ediyor, saygılar sunuyorum. (YENİ YOL sıralarından alkışlar)