BERİTAN GÜNEŞ ALTIN (Mardin) - Teşekkür ediyorum Sayın Başkan.

Gelen herkesi saygıyla selamlıyorum. Hepiniz hoş geldiniz.

Sanıyorum Başkan aynı zamanda buraya gelen bakanlıklar ilerleyen süreçlerde paydaşı da olacaklar yürütülen süreçlerinin her birinden öneri istiyoruz. Bu önerilerin her biri bir değişikliğe, bir katkıya dönüşecek. Eğer bugün buradalarsa demek ki paydaşlar. Tabii, bu paydaşların içerisinde başka bakanlıkları da görmek istediğimizi ifade edeyim ama bugün burada olanları da değerli, kıymetli bulduğumuzun altını çizelim. Yani paydaş yapmayı beklediğimiz, ortaklık kurmayı beklediğimiz bakanlıklar buradalar. Ben bir kısmını dinleyemedim ama bütün sunumlara baktım çünkü aynı zamanda çok önemli ve bence burayı da ilgilendiren bir yasa tasarısı geçiyor. Suça Sürüklenen Çocuklar Komisyonu olarak kamuoyunda bilinen ve kanunla ihtilaflı hâle gelen çocukların durumlarını, toplum güvenliğini nasıl sağlayacağımızı, çocuk güvenliğini, çocuk korumayı nasıl sağlayacağımızı bir arada tartıştığımız bir yasa geliyor ve ben buradaki tartışmaların da buranın yol haritasının da oraya sunulması gerektiğini düşünüyorum açıkçası çünkü bu Komisyon da o Komisyon kadar bağlantılı bir aynı amaç için çalışan Komisyonlar. Dolayısıyla bakanlıkları dinlenmeyi çok isterdim fakat oradaydım.

Şimdi, paydaş olarak gördüğümüz bakanlıkların buraya öneri açısından hazırlıklarının az olmasını ben de eleştiriyorum çünkü eğer paydaş olacaksak ve Türkiye'nin herkesin canını acıtan bu olaya dair bir çare arıyorsak bugün burada ben de önerilerle buranın daha güçlü geçmesini beklerdim açıkçası. Çünkü bir yandan yasama yapılıyor, oradan buraya geldik ve yapılan binaların bizler için şu aşamada çok bir önemi yok. Bu soruna ilişkin spesifik ve çözüm odaklı önerilerin olmasını beklerdik. Bu arada, sunumların ortak noktası olarak da genellikle dijital ortamlara yoğunlaşıldığını gördüm. Mesela, Sağlık Bakanlığının sunumunun başlığı öyle. Çocukların dijital ortamlarda karşılaştıkları riskler. Diyanette yine çocukları dijital ortamlarda koruyan riskler gibi böyle dijital mecralar üzerinden gidiyor ama bu Komisyonun kuruluş amacı yapıp edecekleri sadece dijital mecralarla sınırlı değil. Dolayısıyla, bizim daha geniş bir perspektife ihtiyacımız var, daha geniş önerilere ihtiyacımız var çünkü dijitalleşme bu meselede rolünü inkâr eden bir yerde değiliz ama bize göre şiddet toplumsal hayatta olanın dijitale yansımasıdır. Yani toplumda çocukların yaşadığı habitusta var olan şiddet, var olan istismarın oraya, dijital mecralara yansımış hâliyle karşılaşıyoruz. Dolayısıyla, bizim reel hayatta, gerçek hayatta, çocukların bulunduğu ortamda değişiklik yapmaya ihtiyacımız, orayı düzenlemeye, çocuklar odaklı çalışmalar yapmaya ihtiyacımız var.

Şimdi, ben Adalet Komisyonuyla başlayayım. Aslında önerileri güçlü bakanlıklardan biriydi Adalet Komisyonu, dinleme şansım da oldu. Bir soru sormak istiyorum: Neden SİR raporunu sadece 15 yaşla sınırladınız? Çocukluk 0-18 yaş biliyorsunuz. Sizi 0-15 yaşa SİR'i zorunlu kılınma önerisindeki motivasyonunuz ne? Çarpıcıdır ki aynı öneri şu an hemen alt katta Suça Sürüklenen Çocuklar Komisyonunda da var. Suça Sürüklenen Çocuklar Komisyonu da 0-15 yaşa zorunlu SİR getirilmesini düzenliyor ama 15-18 yaşı düzenlemiyor. Orada da aynı soruyu sordum: Çocukluk yaşı 18'den 15'e düştü, haberimiz mi yok? Niye 15-18 yaş aralığındaki çocuklara farklı bir muamelede bulunuyoruz? Oraya da SİR gerekiyor. SİR bütün çocuklar için gerekli. Bunu 15 yaşla sınırlamanın sebebini sormak istiyorum, merak ediyorum ve ben öneri olarak da Komisyon eğer bunu öneri olarak yazacaksa SİR raporunu 0-18 yaş olması gerektiğini düşünüyorum. Yukarıda da benzer öneride bulunduk.

Şimdi, bununla ilgili çocuk adalet merkezi (ÇAM)'ların yaygınlaştırılmasından bahsettiniz. Aslında çok güzel bir uygulamadan bahsettiniz. Suça sürüklenen çocuklar için uyguladığınız pilot çalışmalardan bahsettiniz. Bunlardan biri Afyon'da olmuş. Afyon'daki bir İŞ-KUR üzerinden sanırım bir kooperatifle iletişime geçilmiş ve suça sürüklenen çocuğun bir daha suç işlemediği gözlemlenmiş. Bu çok iyi bir model. Bu Komisyonda konuşulan bu modelin ben Suça Sürüklenen Komisyon olarak Adalet Komisyonunda konuşulan bugünkü kanun teklifine de referans vereceğim çünkü demek oluyor ki çocuklar için bireyselleştirilmiş iyileşme planları hazırlarsak çocukların tekrar suç işlemesinin önüne geçeriz. Ceza artırımı değil, çocuklar için profesyonelleşmiş, bireyselleşmiş iyileştirme programlarına ihtiyacımız var. Bence Komisyona öneri olarak da özellikle okullarda rehberlik öğretmenlerinin olursa okul psikologlarının, okul sosyal hizmet uzmanlarının da sıklıkla rehberlik servisine gelen öğrenciler için bireyselleştirilmiş iyileştirme programları, düzenleyebilecek kapasiteye, iş gücüne ve zamana sahip olmasının konunun çözümü için önemli bir yatırım olacağını, önemli bir adım olacağını düşünüyorum. Çünkü çocukların onlar için oluşturulacak bireyselleştirilmiş zeminlere ihtiyaçları var. Yani çocukları bizim keşfetmemiz, çocukları anlamamız dinlememiz, onlara uygun çözüm modelleri sunmamız gerekiyor. Ne yazık ki buraları yürütmekte zorlanıyoruz çünkü gördüğünüz gibi çocuktan bahsederken çocuğun bağlı olduğu bir sürü bakanlıktan konuşuyoruz. Tek kalemden çocuğu bütünlükle ele alan bir yaklaşımdan uzağız. Bunun sonuçları olduğunu düşünüyorum. Umuyorum bu Komisyon raporunda da bir ihtisas komisyonu olarak kendine yer bulacak, çocuklar için çocukları bütünsel olarak ele alacak bir tam zamanlı ihtisas komisyonu. Bunun icracısı olarak da ilerleyen zamanlarda bir çocuk bakanlığının kurulması önerilerimizi dile getirelim.

Yani kurumlara yaptığım eleştirinin benzerini kendim yapmayacağım. Sormak istediğim başka sorular var, Diyanete ÇEDES'le ilgili sormak istediğim sorular var, manevi danışmanlıkla ilgili sormak istediğim sorular var ama bugün buranın konusu olmadığı için yazılı olarak kendilerine ileteceğim; umuyorum cevabını alacağım. Sadece bir şeyi soracağım affınıza sığınarak: Aileye yönelik proje ve seminer eğitim programları yapıyorsunuz, rakamlar var -Evliliğe İlk Adım, sayfa 12'de- bu bir yıllık veri mi beş yıllık veri mi?

DİYANET İŞLERİ BAŞKAN YARDIMCISI HÜSEYİN HAZIRLAR - Bir yıllık.

BERİTAN GÜNEŞ ALTIN (Mardin) - Bir yıllık veri; bir yıllık veriler olması önemli, bizler onu anlarız.

Son olarak da şunu söyleyeyim: Ulaştırma Bakanlığının 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunmama, 15 yaşını doldurmuş çocuklara ayrıştırılmış hizmet sunma, ebeveyn kontrolü gibi bazı kontrol mekanizmaları var, inşa mekanizmaları var. Yani biz yeni dünya düzeninde çocukların dijital mecralardan koparılmasının ya da buna dair getirilecek yasaklayıcı bir anlayışın çözüm üretmeyeceğini düşünüyoruz çünkü biz bugün bir platformu engellersek -şu anda isim söylemek istemiyorum raporlar okunuyor ama- başka yollarla çocuklar zaten oraya tekrar girebiliyorlar. Dolayısıyla bu meselenin esas çözümünün çocuklara dijital okuryazarlık, ailelere dijital okuryazarlık, bilinçli ebeveynlik, çocuk ve ailemin daha fazla vakit geçirebileceği, o suç saatlerinin bakanlıklarla düzenlenmesi, Çevre ve Ulaştırma Bakanlığı tarafından çocuğun evden, ekran başından kalkıp kent hakkıyla daha çok parka, daha çok oyuna erişebileceği mekânların inşa edilmesinden geçtiğinin dolayısıyla bu Komisyonun raporunda yasaklayıcı bir dijitalleşme odağının yer almaması gerektiğini, buna karşılık çocuğa daha geniş yelpazeli seçenekler sunan ve çocuğu bu sayede dijital bağımlılıktan ve ekran süresini azaltmaya giden daha kapsayıcı, çocuk dostu tedbirlerin alınması gerektiğini bir kez daha ifade etmek istiyorum.

Teşekkür ediyorum Sayın Başkan dinlediğiniz için.