HASAN ÖZTÜRK (Bursa) - Sayın Hocam, teşekkür ederiz sunum için.

Şimdi, sunumunuza başladığımız iki nokta aslında sizin için de herhâlde en önemli nokta tespitini ben de yapmak istiyorum. Bir, ebeveynlerin aslında bu konuda sorumluluk alması. Böyle baktığımızda kendi kendimizi de sorgulamamız lazım. Sizin çocuğunuz var mı?

BAHÇEŞEHİR ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ DEKANI PROF. DR. YAVUZ SAMUR - 16 yaşında bir oğlum var.

HASAN ÖZTÜRK (Bursa) - 16 yaşında bir oğlunuz var.

BAHÇEŞEHİR ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ DEKANI PROF. DR. YAVUZ SAMUR - Şu an evde oyun oynuyor büyük ihtimalle.

HASAN ÖZTÜRK (Bursa) - Büyük ihtimalle oyun oynuyor.

Çünkü bugün anne-babaların o kadar çok yükü... Ve o kadar çok yoğun bir dünyanın içerisinde bunu kontrol etmek için belki dijital yeterliliğinin çok fazla olması lazım. Çok fazla o platformlarla entegre, kendi mobil telefonlarında uygulamalar onu izliyor ve takip ediyor olması lazım ki bunu hani sizin bile becerebileceğinizi şu anda açıkçası ben çok düşünemiyorum, kendim için de söylüyorum. Ben de bilgisayar mühendisiyim. Dolayısıyla, bu yöntem, evet, önemli ve değerli, genel anlamda ebeveynlerin eğitilmesi ama bir de gerçek var, ebeveyn gerçekten ne kadar ilgileniyor; bunu tespit etmek için söyledim.

Oyunlar aslında filmlerin zaten hayat bulmuş hâli. Bugün artık on-line oyun oynuyorlar, karşısındaki de, öldürdüğü de bir gerçek insan, kestiği de gerçek bir insan. Dolayısıyla, oyunlar, tabii ki, tamamen bu şiddeti doğuruyor olamaz, o çocukların yalnızlığı veya oyun oynayacak bu kadar çok zaman buluyor olmaları bizim onların hayatını yeterince dolduramadığımızın açık bir göstergesi, devlet olarak ve devleti yönetenler olarak en büyük eksikliğimiz bu diye bakmalıyız.

Diğer ikinci önceliğiniz içerik. Şimdi, bu içeriği kim kontrol ediyor? Bu içeriğin gerçekten 16 yaş, 13 yaş ve 18 yaş olduğuna kim karar veriyor ve bu içerik bir kere kontrol edildikten ve onaylandıktan sonra bir kez daha kontrol ediliyor mu? Bütün bunları doğru kontrol etmek için oyun platformlarının -hani tek noktadan çözümü kolaylaştırmak adına- çoğaltılması ya da oyun platformları üzerinden oyunların oynanması onların sorumluluğu ve onların devletlerle kendi ülkelerine göre özel yapacağı... Çünkü her ülkenin kendine göre bir modeli var. İşte, birçok ülke örnek hani, kötü bir örnek olabilir, belli ülkeler silah satarken belli ülkeler vatandaşlarına silah vermiyorlar, taşıma ruhsatı da vermiyorlar, kullanma ruhsatı da vermiyorlar. Toplumun ve ülkenin seviyesinin de bu konuda önemi var. Bu içerik denetimiyle ilgili dünyayı ve Türkiye'yi ne noktada buluyorsunuz kısmı ve bu noktada ne yapmak lazım? Yani asıl bu oyunları sürenler bu işten ellerini yıkayarak kolayca çıkamamalı. Asıl sorumluluk bunu yayanda.

Oyunlara genel olarak, çocukların genel olarak ilgilerine baktığınızda -onu da soracağım- "18 yaş üstü." dediniz. Bugün oyun platformlarında oyun oynayanların yaş istatistiğine bakıldığında ya da böyle bir bilgi var mı? Türkiye'de hangi yaş ortalamaları bu oyunları oynuyor? 18 yaşın üstündeki insanlar oyun oynamaya ne zaman, ne kadar vakit buluyor? Ama en çok oynanan oyunlara baktığımızda çoğunun 18 yaş olduğu gibi bir sonuç var. Dolayısıyla, bunlara bakıldığında hani iki öncelik benim için de aslında doğru öncelikler olduğunu ifade edeyim. Sosyal medya denetiminde de yaş denetiminde sonuçta bugün neyin suç, neyin suç olmadığına devlet karar veriyor, devleti yönetenler karar veriyor ama bugün kimine göre suç, kimine göre suç olmuyor. Yani iktidarı eleştirmek suç değil, muhalefete küfretmek suç; böyle bir nokta var. Bu doğrultuda da, evet, çocukları, biliyorsunuz hani, VPN'le veya işte, anne-babalarının kimlikleriyle, farklı ülkelerden farklı internet ortamlarına girerek bunu baypas etme yeteneklerinin çok küçük yaşta da olduğunu, geliştiğini biliyoruz. Dolayısıyla bunu kökünden çözmek, aslında, hem ülkenin içindeki adalet mekanizmalarını ve kontrol mekanizmalarını siyaset üstü bir noktaya taşımak gerekliliğidir ama ben özellikle -sosyal medya için de geçerli bu- sonuçta o içeriği artık yapay zekâ gelişti, çocuğunun eğilimini, hangi araçları kullandığı, o oyunun içinde nasıl davrandığını bile aslında o çocuğun psikolojisini anlayabilmek için kullanabilecek bir noktaya doğru dijital dünya evriliyor. Bu dünyanın dışına çıkma şansımız yok, buralara sınırları koyma şansımız da dünya koymayı becermeden yapma şansımız yok. Hani bu doğrultularla, bu içerik sürecini nasıl daha iyi yönetebiliriz? Diye diye bir sorum olsun.

BAŞKAN YUSUF BEYAZIT - Yavuz Hocam, hadi çok kısa bir şekilde cevaplandırın çünkü diğer sunumlara geçelim hemen lütfen.

Buyurun.

ALİ ÖZTUNÇ (Kahramanmaraş) - Hasan Ağabey, düzelt yalnız. İktidarı eleştirmek suç, muhalefete küfretmek suç değil, tersini söyledin. O yüzden bunu...

HASAN ÖZTÜRK (Bursa) - Bunu düzeltiyorum o zaman.

ALİ ÖZTUNÇ (Kahramanmaraş) - Yani CHP Vekili bunu söylediği an olmaz.

İSA MESİH ŞAHİN (İstanbul) - Konu uzamasın diye cevap vermiyoruz.

BAŞKAN YUSUF BEYAZIT - Hocam, çok kısa bir şekilde cevaplandırın...

BAHÇEŞEHİR ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ DEKANI PROF. DR. YAVUZ SAMUR - "Common Sense Media" diye bir örnek vermiştim az önce Vekilim. Comman Sense Media'ya girerseniz şöyle bir şey görürsünüz: Toplumun bu oyunları, filmleri, dizileri, uygulamaları da puanladığını ve derecelendirdiğini görürsünüz. Yani orada şöyle bir bölüm vardır: Ebeveynler bu oyuna kaç yaş üstü diyor, çocuklar bu oyuna kaç yaş üstü diyor. Yani aslında toplum da...

HASAN ÖZTÜRK (Bursa) - Katılımcı bir site mi bu? Yani ciddi anlamda geri besleme geliyor mu yani?

BAHÇEŞEHİR ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ DEKANI PROF. DR. YAVUZ SAMUR - Evet, katılımcı bir şekilde yaklaşıyor.

Evet, dolayısıyla oradan da beslenerek bir platform oluşturulabilir. Yani illa her şeyi devlet eliyle yapmak zorunda değiliz çünkü ebeveynler de zaten çocuklar için nelerin yanlış, nelerin doğru olduğunu az çok biliyorlar ve bunları dile getiriyorlar. İçinde, işte, şöyle bir küfür geçiyor, böyle bir yerde şu şekilde korkutuyor gibi izleyip baktıkları için bu aslında toplumun da biraz katılımcı olmasına destek olacak bir şeydir.

Son olarak şunu söyleyeyim, bitireyim: Yani nelerin yapılabileceğini anlayabilmeniz için söyleyeceğim, bu son söylediğimi. Biz bir cihaz geliştirdik, şu kadar bir cihaz ve bu cihazla biz şunu yapabiliyoruz: Bu cihazı modeme bağlıyoruz, modeme bağladığınız zaman bu cihazı, bu cihazı uzaktan yönetebiliyorsunuz ve o cihazda çocuk hangi YouTuber'ları izleyemesin, Roblox'ta hangi oyunları oynayamasın, işte, Apple Store'a girdiği zaman, Google Play Store'a girdiği zaman hangi oyunları indiremesin, Steam'e girdiği zaman hangi oyunları bilgisayarına indiremesine varana kadar şu kadarlık bir cihazla biz bunu yapabiliyorsak ve bence devletin bunu çok daha rahat yapabileceğini düşünüyorum ben, diyeyim, bitireyim.