LATİF SELVİ (Konya) - Sayın Hocam teşekkür ederiz.

Sunumunuzu dinledik, önemli noktalara değindiniz. Ben o bilgisayar öğretmenliğiyle ilgili konuda kısaca bir hatırlatma yapayım. Şimdi, bilgisayar öğretmenliği okullarımızda henüz bilgisayar sınıflarının yeni oluşturulduğu ve bilgisayar öğrenimi döneminde en fazla öğretmen alımı bilgisayar öğretmeni olan arkadaşlar alındı. Şimdi, bilişim teknolojileri öğretmeni olarak arkadaşlar görev yapıyorlar. Biraz önce Suat Bey'in önerdiği, sizin de onayladığınız, görev yapıyorlar esasında... Yani okulda bilgisayar kullanımında hem derslerin işlenişinde hem de bilgisayarın kullanımı hususunda bu arkadaşlar görev yapıyorlar. Aynı zamanda, bilgisayar bölümü olan meslek liselerinde de bu arkadaşlar meslek öğretmeni olarak da görev yapıyorlar. Tabii, bu alan gelişen bir alan, o gelişmelere göre de ihtiyaç analizleri yapılarak istihdamı mümkün, şu anda bu arkadaşlar bu görevi ifa ediyorlar.

Kıymetli hocam, ben tek başına oyunların şiddeti oluşturmayacağıyla ilgili ifadenizi aşağı yukarı alanla ilgili çalışanlardan benzer şeyleri hep dinledik, bu önemli ama bir hatırlatmada bulundunuz: "Oyunlar pratik üretiyor." dediniz. Demek ki bir eğilim var ve bu eğilim yönetilmesi gereken bir eğilim. Bu pratik üretme, bazen kendi doğallığı içerisinde çocuk bile farkına varmadan o şiddetin veya şiddete benzer veya başka olumsuzlukları davranış olarak kazanabiliyor. Bu konuda yalnızca yasaklamaların veya bir üst belirleyici tarafından sınırlandırıcı, bazen de icbar edici -ailesi de dâhil olmak üzere- yaklaşım sorunu çözer mi? Bu konuda beğenilen içeriklerin üretilmesi ve tanıtılması da gerekiyor. Bunu soruyorum yani yalnız başına hem yönlendirme hem de yasaklamayla yapacağımız şey problemi çözer mi? Birinci sorum bu. İkinci soru da, şimdi, bunların internet üzerinden veya işte içerikleri çocuklarla buluşturan mekanizmalar algoritmayı da belirliyorlar, çocukları da etkileyecek yönlendirmeler yapıyorlar. Şimdi, bunlar yalnız başına bizim ülkemizde gerçekleşen bir uygulama yapmıyorlar, bütün dünyaya yapıyorlar ve çocukların artık dil sorununun da büyük oranda kolayca çözüldüğünü değerlendirdiğimizde, başka yerlerdeki yayınlanan şeylerden biz onları nasıl koruyabiliriz? Çünkü çocuk dil meselesini de hallettikten sonra içeriye kolayca erişebiliyor, hatta yasaklanmış oyunların bile birtakım düzenlemelerle... Mesele siber güvenlik birimini de dinledik, pek çok oyuna müdahale ettiklerini, yasaklanmasını sağladıklarını ifade ettiler ama onların da yaklaşımı şu: Bu yalnız başına yeterli bir iş değil çünkü içerik sağlayıcılar bu hususta son derece profesyonel bir şekilde bütün dünyaya bunu sağlıyor. Hatta şöyle bir yaklaşımları da oldu: "Pasifik'in hem doğusu hem de batısı üretiyor, dünyanın diğer tarafı tüketiyor neredeyse." Buna nasıl bir çözüm üretebiliriz?

PROF. DR. YAVUZ SAMUR - Çok teşekkür ediyorum Vekilim.

İkisini birden cevaplamaya çalışayım.

BAŞKAN YUSUF BEYAZIT - Buyurun.

PROF. DR. YAVUZ SAMUR - Şimdi, çok güzel bir örnek olduğu için yine Roblox örneğini vereceğim. Şimdi, Türkiye'deki tüm ebeveynlere sorsak, desek ki: "Ya, çocuğunuz Roblox oynuyor muydu? "Evet." "Evet." diyenlere sorsak ve desek ki: "Roblox kapatıldığı için mutlu musunuz, memnun musunuz?" Velilerin çok büyük bir çoğunluğu, yüzde 90'ından fazlası "Evet, mutluyuz, memnunuz." diyecektir ki diyorlar yani "Oh, iyi ki kapandı ya." diye. Şimdi, yasaklamak bir çözüm değil, katılıyorum. Ben de çok yasakçı birisi değilim aslında ama eğer orada bir problem varsa ve o problem git gide büyüyorsa ve orada problem sayısı gerçekten çoksa, o zaman evet yani bunu ben kökten kapatayım ve oradaki sorunu ortadan kaldırayım bakış açısı söz konusu olabilir çocuk söz konusuysa. Bakın -altını çizerek söylüyorum, parantez içine alıyorum, tırnak içine alıyorum, her şeyi yapıyorum- çocuk söz konusuysa dizide de filmde de oyunda da "web" sitesinde de her şeyde ben oyunun kapatılması ve ortadan kaldırılması konusunda hemfikirim çünkü çocuk orada söz konusu.

Şöyle bir senaryo düşünelim hep beraber: Bir çocuğumuz var, bu çocuk eve gitti, PlayStation'ınını açtı, PlayStation'ında menü geldi, yeni bir oyun indirmek istiyor, oyunların arasında gezindi, bir tane oyunu seçti, oyunu indirebilmek için kimlik bilgilerini önceden girmişti, oyunun üzerine tıkladı "Ben bu oyunu indirmek istiyorum." dedi. Oyun dedi ki: "Sen 9 yaşındasın, bu oyun 12 yaş üstü bir oyun." ya da "18 yaş üstü bir oyun." dedi. "Olsun, ben yine de indirmek istiyorum." dedi. Öyle bir sistem yaptığımızı varsayalım. İndirdi ve dedi ki sistem okula, veliye: "Bu çocuk bu oyunu indirdi ve oynuyor." Sonra çocuk oynamaya başladı oyunu, kimseyi dinlemiyor, oynayacak çünkü çocuklar dinlemezler, sınırları aşmak isterler. Bizim sistemimizin de böyle bir şey olduğunu düşünelim yani istese de indirebiliyor gibi bir sistem yaptığımızı düşünelim başlangıçta. Bir saat oynadı, iki saat oynadı, beş saat oynadı, on saat oynadı, artık oyunlar da bir kişinin bir oyunda ne kadar zaman geçirdiğini de takip ediyor, kaçıncı seviyede olduğunu biliyor, kaç puan topladığını biliyor, her şeyi biliyor sistem. Ben bu sistemi devlet olarak yine takip edebilirim çünkü hepsi benim internetimde yapılan işler ve bunların hepsi çok basit bir araçla raporlanabilecek şeyler yani "Şuraya bilgi gitsin. BTK'ye bunun bilgisi gitsin." diye koşullara bağlanabilecek şeyler ve sistem psikolojik danışmana, rehber öğretmene uyarı verdi, dedi ki: "Bu çocuk bu oyunu altmış saattir oynuyor." Psikolojik danışman, rehber öğretmen baktı "Evet, böyle bir uyarı var." Bunların hepsine e-devlete girerek baktığını varsayıyorum şu anda. Baktı, bu çocukla ilgili uyarı geldi. Çocuğu çağırdı, veliyi çağırdı. Çocukla görüştü ayrı, velilerle görüştü ayrı ve dedi ki: "Burada bir sıkıntı var, bunu halledelim." Önleyici tarafta çok rahat yapabileceğiniz bir çalışmadır, çok rahat yaparız yani bu çalışmayı. Şu anda sosyal medyada yapacağımız şey de bu. Çocuk kimlik kartını okutacak ve sosyal medyaya giriş yapabilecek ya da yapamayacak. Aynı şeyi bankacılıkta yapıyoruz. Dolayısıyla, bu tarz sistemlerin uygulamaya konulmasıyla birlikte -yasaklama sorusuna cevaben söylüyorum Vekilim- aslında birçok şeyi ortadan kaldırmış olacağız, sorunu ortadan kaldırmış olacağız.

BAŞKAN YUSUF BEYAZIT - Kendiliğinden düzelmeye başlayacak çünkü bazı şeyler.

PROF. DR. YAVUZ SAMUR - Çocuğun zaten ilk sorduğu soru şu bu arada... Ben şimdi seminere gidiyorum, çocuklara diyorum ki: "Sosyal medyada artık böyle bir şey olacak, kimliğinizi okutacaksınız ve o şekilde girebileceksiniz." Çocukların bana ilk sorduğu soru şu: "Hocam, şimdi o kimliği okutacağız ya, annemi koysam oraya, babamı koysam, onu okutsam yani o gösterse?" Burada da yine iş dönüp dolaşıp nereye gidiyor? Velilere gidiyor, ebeveynlere gidiyor. Ebeveynin ona izin vermemesi gerekiyor yani ebeveyn buna da izin verecekse yapmayalım zaten ama o yüzden de ebeveynleri bilinçlendirmemiz lazım.