SUAT ÖZÇAĞDAŞ (İstanbul) - Teşekkür ediyorum, sağ olun Sayın Başkanım.

Değerli hocalarım, hepiniz hoş geldiniz, çok teşekkür ediyorum.

Okul saldırıları, tabii, çok boyutlu bir konu. Bunun içerisinde çocuğun durumu var, ailenin durumu var, sosyoekonomik koşullar var, yasal çerçeve var. Siz de bugün bize -çok teşekkür ediyoruz- dijital boyutuyla ilgili önemli katkılar yaptınız.

Her üçünüze de tek bir soru soracağım, bu da şu: Yaşanan bütün bu süreçler sonuç itibarıyla bir dijital dünyada geçiyor ve bu dijital dünyada servis sağlayıcılar var, oyunları geliştirenler var; kaynağının üzerinde odaklanmamız gerektiğini düşünüyorum yani bu kaynaktan elde edilen süreçlerin sonundaki semptomlarla uğraşabiliriz, uğraşmalıyız, bunlarla ilgili de sistemler kurmalıyız ama kaynağında çözebileceğimiz işler nedir, ne gibi yükler verebiliriz bu servis sağlayıcılara, ne gibi sorumluluklar verebiliriz bu kaynaklara?

Teşekkür ederim.

BAŞKAN YUSUF BEYAZIT - Çok teşekkür ediyoruz. Gerçekten çok kısa ve anlamlı bir şey.

Emel Hanım, sizden başlayarak söz vereceğim hepinize hocalarım.

Buyurun.

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR TEKNİKLERİ VE İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ ANA BİLİM DALI BAŞKANI PROF. DR. EMEL ŞERİFE BAŞTÜRK - Sunumumda da kısaca değinmeye çalışmıştım. Zaten sorumluluğu tek tek bireylere, ebeveyne, öğretmene yükleyerek bunu çözemeyiz çünkü bunu üretenler ve bundan para kazananlar var. Özellikle YouTube Kids'ten söz etmiştim mesela, adı "Kids" olarak, "çocuk" olarak geçiyor ama çocuklar için güvenli bir platform değil.

Ben hukukçu değilim. Hani sayın vekilimiz dedi ya, biz somut öneri... Hani ben iletişim bilimciyim, söyledim, siz bunu siyasetçiler olarak buna evirebilirsiniz. Bence bununla ilgili yaptırıma ihtiyaç var. Mesela, ben Discord'a erişim engeline çok da itiraz edenlerden biri değildim çünkü gerçekten güvenli bir platform değildi. Gerekirse erişim engelleri getirilebilir ama doğru değerlendirilerek bence. Yani servis sağlayıcılarının belli yaptırımlara ihtiyaçları var.

Bu, teknolojik tasarım yoluyla güvenlik ilkesinden söz etti hocam mesela. İşte, oradaki yaş sınırlamaları, oyunlarda, bazılarında, işte, 7 yaş diyor, 11 yaş diyor ama aslında 11 yaş için çok da güvenli oyunlar değil. Bunlarla ilgili denetimlerin ve kontrollerin gerçekten gerekli olduğunu düşünüyorum. Eğer bir yerde kısıtlama yapılacaksa burada yapılmalı çünkü çocukların güvenliğinden taviz vererek birileri para kazanıyor burada.

BAŞKAN YUSUF BEYAZIT - Halil İbrahim Bey, Hocam buyurun.

GAZİ ÜNİVERSİTESİ GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR VE ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ EĞİTİMİ BÖLÜMÜ ÖĞRETİM ÜYESİ PROF. DR. HALİL İBRAHİM BÜLBÜL - Suat Bey, teşekkür ederiz.

Şimdi, gençlerin izlediği ya da gençlerin uğraştığı mecra ya da medya diyelim, film olabilir, eğitsel bir araç olabilir; bunlar tamamen arz talep meselesi üzerinden... Yani bir gencin ilgi duyması gerekiyor yani ister eğitim materyali olsun ister film olsun ister oyun olsun yani akranlarından duyarak, işte, ilgi çekiyor. Dolayısıyla, bizim, hani kaynak anlamında düşündüğümüzde bunu, işte, devlet ya da işte, ne bileyim, geleneksel yöntemlerle ya da bizim örf ve âdetlerimize, gençlerin gelişimine uygun dizilerin, işte, ne bileyim, materyallerin geliştirilmesinde, özel sektör genellikle bu işi yapıyor, yani para kazanmadığı bir şeyi yapmayacaktır. Dolayısıyla, bunlara hani devlet destek verebilir, işte, TRT yoluyla. Bu örnekler de var tabii ki yani ama bunlar hakikaten çok kalitesiz yayınlar yani bu, teşvik verilerek birilerine yaptırılan şeyler, baktığımızda, zararlı olanlardan daha çok zararlı yani bunun da sorgulanması gerekiyor. Bizim acaba amacımız gençleri korumak mı, yoksa hani para kazanmak mı? Bu tercihi iyi yapmamız gerekiyor.

Şimdi, RTÜK'ten bahsettik, işte, denetleme üst kurulundan bahsettik. Yani bu süzgeçlerden geçirilip bunların gerçekten bir devlet politikası olarak üretilmesi gerekiyor. Bir örnek vermek istiyorum: Gazi Üniversitesinde rektör danışmanıydım ben geçen dönem. Rektörümüz dedi ki: "Hocam, yerli ürün kullanalım, WhatsApp'ı kullanmayalım senato grubu, yönetim kurulu gruplarında." Hani, bu, BİP diye bir şey vardı, hatırlarsanız, TÜRK TELEKOM'un geliştirdiği. Bütün grupları BİP'le yaptım. Dolayısıyla haberleşiyoruz ancak hiç kimse kullanmıyor. Yani WhatsApp'tan haberleşip geri BİP'e geliyor. Baktık yürümüyor çünkü insanlar herkesin bildiği şeye yöneliyor. Yani -eleştirel anlamda algılanmasın- devletin bütün resmî evrakları WhatsApp üzerinde şu anda. Hani WhatsApp ne kadar güvenli ya da Türk malı mı, yerli bir ürün mü? Hayır ama herkes bildiği bir yöntemi kullanıyor, yaygın bir yöntemi daha doğrusu, kullanıyor. Zararıyla ilgili kimse en ufak bir endişe kabul etmiyor. Dolayısıyla, hani bunun, işte, yaptırımı olmalı, bununla ilgili birtakım müeyyideler uygulanmalı. Değilse, hani kişinin tercihine bıraktığımız zaman bu mümkün değil ama önceden söylediğimiz gibi, işin ilgi çekmesi gerekiyor, gençlerin ilgisini çekebilmesi gerekiyor. İlgili çekilmeyen bir şeyi de zorla kabul etme şansınız yok.

Bir iki cümleyle de... "Erzurum Milletvekilimiz soru sormadı." dediniz ama soru sordu. Yani "Neden yabancı kaynak kullanıyorsunuz da yerli kaynak kullanmıyorsunuz?" dedi. Güzel bir tespit ama yerli de kullanıyoruz Sayın Vekilim.

MEHMET EMİN ÖZ (Erzurum) - Ya, az, biraz.

GAZİ ÜNİVERSİTESİ GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR VE ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ EĞİTİMİ BÖLÜMÜ ÖĞRETİM ÜYESİ PROF. DR. HALİL İBRAHİM BÜLBÜL - Evet, şöyle: Gelişmiş ülkelerde, konu dijital medya olunca onlar bu yolu bizden önce almışlar. Bütün örnekler orada. Hani bizde, bir de -hocam da bahsetti- veriye erişmek çok zor. Ondan da yeri gelmişken bahsedeyim. KVKK diye bir kurumumuz var. Maalesef, kurumlar arasında bizde veri paylaşmak çok zor yani veriye erişmek o kadar zor ki. Hâlbuki veri anonimleştirilip paylaşılabilir, bunda bir mahzur yok. Yani mesela hastaneye gidiyorsunuz, hastane verilerini almak istiyorsunuz, onunla ilgili bir çalışma yapacaksınız, kesinlikle paylaşmıyorlar. Yani herkes korkuyor. Oysa hani hasta ismi, adı, soyadı, kimliği gizlenip bunlar insanların kullanımına sunulabilir, Batı'da bunlar çok yaygın. Tabii, biz de Batı'daki veri setlerini kullanıp Türkiye'ye yorumlamaya çalışıyoruz, kulağımızı böyle göstermiş oluyoruz. Yani gerçek veri var burada, kullanamıyoruz. Tabii ki devlet de haklı. Babuna mıydı? Bir zamanlar Babuna olayları yaşandı. Hani temkinli davranmak durumundalar ama yani veri önemli bir şey. Hele hele günümüzde yani veri paradan daha değerli bir şey. Yani veriyle, şu anda, bugün yaşadığımız sorunları, veriyle ilerlemiş toplumlar, kullandığımız bu sosyal medya olsun, dijital medya olsun, hepsi, bizden önce veriyi biriktiren insanların ortaya koymuş olduğu platformları kullandığımız için bu hâldeyiz çünkü kontrol onlarda. Mahkeme kararıyla bile, biliyorsunuz, bu, herhangi bir suç teşkil eden verileri bile vermiyor size, alamıyorsunuz.

Yine, Vekilimiz Hasan Bey BTK'den bahsetti. BTK'de, bu, bahsettiğimiz birçok şeyler yapılıyor aslında -yarın gittiğinizde de bilgi edinirsiniz muhtemelen- yani BTK'de hocamın bahsettiği kurul görevlerini yapan bütün birimler var yani BTK görevini yapıyor aslında ve ayrıca bir şey kurmak yerine BTK'deki yapıyı güçlendirmek, teşkilatlandırmak daha akılcı diye düşünüyorum.

Teşekkür ediyorum.

BAŞKAN YUSUF BEYAZIT - Biz teşekkür ediyoruz Hocam.

Hocam, siz önce oyunu gösterin, ondan sonrasında da sizinle kapatalım inşallah toplantımızı.

Buyurun.

KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ EĞİTİMİN FELSEFİ, SOSYAL VE TARİHÎ TEMELLERİ ANA BİLİM DALI ÖĞRETİM ÜYESİ PROF. DR. SELMAN TUNAY KAMER - Şöyle bir oyun var, buna normal girebiliyorsunuz ama sevindim, Meclisin internet altyapısıyla giremiyoruz, kendi internetimi bağlayıp girdim, bu da güzel bir şey en azından.

Şimdi, böyle bir oyun, göstereceğim ben size, şu an bir fragmanı oluyor, sonra oynayalım.

(Prof. Dr. Selman Tunay Kamer tarafından bilgisayar oyunu oynanmasına başlandı)

KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ EĞİTİMİN FELSEFİ, SOSYAL VE TARİHÎ TEMELLERİ ANA BİLİM DALI ÖĞRETİM ÜYESİ PROF. DR. SELMAN TUNAY KAMER - Şimdi, bir öğretmen ile öğrencisi konuşuyor, öğrenci buradan herhangi bir materyal seçip öğretmenin kafasına vuruyor. Ne seçelim? Örneğin, çanta, çantaya tıklıyorum.

(Prof. Dr. Selman Tunay Kamer tarafından bilgisayar oyunu oynanmasına devam edildi)

KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ EĞİTİMİN FELSEFİ, SOSYAL VE TARİHÎ TEMELLERİ ANA BİLİM DALI ÖĞRETİM ÜYESİ PROF. DR. SELMAN TUNAY KAMER - Öğretmene bir çakmak almış.

(Prof. Dr. Selman Tunay Kamer tarafından bilgisayar oyunu oynanmasına devam edildi)

KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ EĞİTİMİN FELSEFİ, SOSYAL VE TARİHÎ TEMELLERİ ANA BİLİM DALI ÖĞRETİM ÜYESİ PROF. DR. SELMAN TUNAY KAMER - Birinci aşamayı geçtik.

İkinci aşama...

BERİTAN GÜNEŞ ALTIN (Mardin) - Aşama aşama bir de öyle mi?

KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ EĞİTİMİN FELSEFİ, SOSYAL VE TARİHÎ TEMELLERİ ANA BİLİM DALI ÖĞRETİM ÜYESİ PROF. DR. SELMAN TUNAY KAMER - Bir sürü gidiyor yani buradan herhangi bir materyal söylerseniz tıklarım üstüne.

Şöyle, kavanoza tıklıyorum bu sefer.

(Prof. Dr. Selman Tunay Kamer tarafından bilgisayar oyunu oynanmasına devam edildi)

KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ EĞİTİMİN FELSEFİ, SOSYAL VE TARİHÎ TEMELLERİ ANA BİLİM DALI ÖĞRETİM ÜYESİ PROF. DR. SELMAN TUNAY KAMER - Bu ilerleyen aşamalarda o istediğiniz sandalyeyle farklı, diğeriyle farklı; bunun birçok versiyonu da var çocuklar için.

BERİTAN GÜNEŞ ALTIN (Mardin) - Korkunç gerçekten.

HASAN ARSLAN (Afyonkarahisar) - Türkiye'de böyle şeyler olmamalı.

BAŞKAN YUSUF BEYAZIT - Bunları seyrediyorlar yani çocuklar?

KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ EĞİTİMİN FELSEFİ, SOSYAL VE TARİHÎ TEMELLERİ ANA BİLİM DALI ÖĞRETİM ÜYESİ PROF. DR. SELMAN TUNAY KAMER - Şu an serbest yani Türkiye'de açık; en azından dile getirelim, kayda girsin diye bunu söylemek istedim.

Suat Bey'in sorusuna da... Yapay zekâyla ilgili filtreleme sistemleriyle aslında birçok içeriğin çocuğun karşısına çıkması engellenebilir, burada platformlar biraz topu taca atıyorlar. Neden atıyorlar? Çünkü ne kadar çok seyredilirse o kadar çok reklam geliri alacaklar. Dolayısıyla, çocuğun üstün yararı, çocuğun gelişimi onların umurunda değil, ne kadar çok orada kalınırsa o kadar para kazanılacak. Dolayısıyla, ne deniyor? "Ebeveyn kontrol panelleri açıyoruz biz." diyor, ebeveynlerin üzerine atıyor. Şimdi, ben burada özellikle ailenin ve ebeveynlerin üstüne belki topu çok attım tüm sorumluluk onlardaymış gibi, ben hâlâ onlarda olduğunu düşünüyorum ama burada platformlar topu taca atıp, onlara sorumluluk atıp, ebeveynler de ilgilenmiyorsa çocuk istenmeyen birçok içerikle karşılaşıyor.

Burada bir de şu var: Biz genelde saate takılıyoruz, elbette oyunlar veya platformlar için saat de önemli, ne kadar saat kullanacağı ama önemli olan içerik. İçeriğin kontrol edilmesiyle ilgili dijital denetleme kurulunun... Yani BTK'yi ben de biliyorum, Başkan Bey'le de görüşürüz, birçok projesinde çalıştım. Şunu söylemek istiyorum: Denetleme kurulup daha aktif kararlar alması gerekiyor yani savcılık kararı alınıyor, BTK'ye gönderiliyor, BTK herhangi bir para cezasının verilmesi ya da bant daraltması ya da o platformun kısıtlanmasıyla ilgili durumları... Yani uygulayıcı birim BTK, karar mercisi ya da aktif olarak olayı çözecek ya da içeriği kaldıracak mecra onlar değil. Savcılık ne yapıyor? Platforma, Instagram'ın, Meta'nın Türkiye temsilcisine gönderiyor, "Bu içerik çocukların kişisel gelişimi..." veya "Tunay Kamer'e itibar suikastı gerçekleşiyor, bu içeriğin kaldırılmasını istiyorum." diyor, öyle kaldırıyorlar. Bu bir süreç alıyor yani unutulma hakkınız var, elbette sosyal medyada birçok veri siliniyor ama kimler dijital arşiv alıyor bunu bilmiyoruz yani yirmi gün, bir ay, on yıl sonra tekrar o veriler çıkabiliyor.

BERİTAN GÜNEŞ ALTIN (Mardin) - Bu kaç kere indirilmiş görebiliyor muyuz?

KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ EĞİTİMİN FELSEFİ, SOSYAL VE TARİHÎ TEMELLERİ ANA BİLİM DALI ÖĞRETİM ÜYESİ PROF. DR. SELMAN TUNAY KAMER - Bu indirilmiyor, internet üzerinden, internete bağlanarak oynayabiliyorsun, bunun birçok versiyonu var. Hatta hocam özellikle dikkat çekiyor, YouTube çok çok önemli, Avustralya'da 15 yaş sosyal medya kısıtlaması getirilirken YouTube'un ayrı tutulması... Çünkü eğitim platformu olduğu Avustralya tarafından yasalaştı ama bizim ülkemizde YouTube da eklendi. Şu an YouTube'un bunu gerçekleştirip gerçekleştirmeyeceğini bilmiyorum ama -altı ay süre tanındı bildiğim kadarıyla- YouTube'da da ciddi anlamda problemler var yani Hocam sürekli bunu vurguluyor. O da topu taca atıyor, güya "Çocuklara uygun içerik." diyor, ne alıyor? Kaç dakikaysa örneğin, baştan beşinci dakikadan bir görseli alıyor, sondan bir görseli alıyor, eğer herhangi bir olumsuz içerik yoksa "Çocuklara uygun." deyip veriyor ama diğer kısımlarını bilmiyoruz.