METİN ERGUN (Muğla) - O zaman bütün maddelerle ilgili eleştirilerimizi sıralamaya çalışayım.

BAŞKAN FUAT OKTAY - Lütfen...

Yürütme boyutundaki arkadaşlarımız da notlarını tam alabilirlerse, size belki ara ara da -eğer çok yoğun olursa- söz verebilirim, yoksa tüm değerlendirmelerden sonra da söz verebilirim.

METİN ERGUN (Muğla) - Şimdi anlaşmanın 2'nci maddesinde Faz 2 projelerine ilişkin kapasite, saha ve tarife detaylarının daha sonra diplomatik notalarla belirleneceği düzenlenmiştir. Yani çok muğlak bir ifade ve "diplomatik notalarla" ben bunun standart dışı olduğu kanaatindeyim. Üstelik bir de Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimi dışında kalabilecek yeni mali yükümlülüklerin bu hususta doğması nasıl engellenecek bu maddede; bunu açıkçası çıkaramadım.

Yine, 4 ile 5'i birlikte değerlendirebiliriz. 4'üncü maddeyle Türkiye'nin stratejik enerji altyapısı uzun vadeli biçimde yabancı kontrollü yatırım alanlarına dönüştürülecek endişesi taşımaktayız. Suudi geliştirici şirkete uluslararası yatırım uyuşmazlıklarının çözüm merkezi ve uluslararası tahkim kapsamında çok güçlü yatırımcı korumaları sağlanırken Türkiye Cumhuriyeti'nin egemen düzenleme hakkını koruyacak hangi somut güvenceler öngörülmektedir? Bu, antlaşmada yok. Olası tahkim davalarında kamu zararına karşı nasıl bir koruma mekanizması vardır, bunu da göremedim açıkçası.

Yine -kısa kısa tutmaya çalışıyorum mümkün olduğunca- anlaşmanın 5'inci maddesinde yer alan ekonomik dengeyi koruma hükmü nedeniyle Türkiye'de ileride enerji, vergi, çevre veya kamu yararı gerekçesiyle yapacağı mevzuat değişikliklerinin yatırımcıya tazminat yükü doğurma ihtimali değerlendirilmemiş görülmektedir.

Bir diğer husus, uzun olduğu için kusuruma bakmayın böyle...

BAŞKAN FUAT OKTAY - Lütfen, estağfurullah.

METİN ERGUN (Muğla) - 7'nci maddede elektrik alım garantilerinin tamamen euro bazında belirlenmesi nedeniyle önümüzdeki otuz yıllık süreçte kur artışlarının EÜAŞ ve dolayısıyla Türk hazinesine oluşturacağı toplam maliyet hesabı yapıldı mı? Bunu soru olarak soruyorum, bunu göremediğimiz için soru olarak soruyorum.

Yine, 7'nci maddede al ya da öde sistemi kapsamında TEİAŞ kaynaklı iletim sorunları veya idari kararlar nedeniyle sisteme verilemeyen enerji işine dahi ödeme yapılacak olması kamu maliyesi açısından gerekli mi? Yani kamu maliyesi açısından neden gerekli görülmüştür bu madde? Açıkçası işin içinden çıkamadım, onu söyleyebilirim.

Yine, 8'inci maddede gördüğüm: 8'inci maddede, anlaşmada yerli ekipman ve yerli mühendis kullanımına ilişkin bağlayıcı oranlar yerine yalnızca "azami gayret" ifadesi kullanılmasının gerekçesi ne? Yani bu tip bir anlaşmada böyle bir gerekçe olabilir mi? Zorunlu yerli katkı oranı, yerli üretim kotası, teknoloji transfer şartı olmadan yerli sanayicimiz bu anlaşma kapsamındaki yatırımlardan ne kazanacak? Yani hiçbir şey kazanamayacak, gördüğümüz o.

Yine 8'inci maddede ve 1'inci maddeyle de bağlantılı; yabancı personel çalıştırılmasına geniş serbestî tanınırken Türk mühendis ve teknik personelinin korunmasına yönelik herhangi bir asgari kota veya öncelik mekanizması neden öngörülmemiş durumdadır?

Bir diğer madde 9'uncu madde: Arazi kullanım haklarının kırk dokuz yıla kadar uzanabilmesi dikkate alındığında, stratejik enerji sahalarında uzun vadeli yabancı şirket etkisinin millî güvenlik boyutu değerlendirilmiş midir bu anlaşma yapılırken?

Yine, 10'uncu madde: Proje şirketlerine tanınan KDV, ÖTV, gümrük vergisi, damga vergisi ve çeşitli harç muafiyetlerinin toplam maliyetinin kamu maliyesine ne olacağı hesaplanmış mıdır, maliyeti hesaplanmış mıdır?

Yerli yatırımcıya tanınmayan ayrıcalıklar yabancı yatırımcıya açıkçası neden verilmiştir? Bu şekilde çok aleni bir şekilde ve çok fütursuz bir şekilde neden verilmiştir?

Yine, bir diğeri 13'üncü madde: Burada benim cehaletime bağışlayın lütfen. Anlaşmanın yorum farklılığı hâlinde İngilizce metnin esas alınacağı belirtilmektedir. Bu tür, bu tarz anlaşmalarda bu standart bir şey midir, yoksa buna has mıdır? Yani bilmediğim için bunu soru olarak soruyorum.

Belki daha sonra tekrar söz alırız Başkanım.

Çok teşekkür ederim, sağ olun.