ERHAN USTA (Samsun) - Teşekkür ederim.

3'üncü maddeyle ilgili, biraz aslında öğrenmek için yani uygulama nasıl oluyor, onu öğrenmek için soracağım. Şimdi, bir teknogirişim şirketi var, orada birisini istihdam ediyor, zaten çoğu zaman ücret vermek yerine hisse senedi veya pay veriliyor, zaten bu yeni olduğu için halka açık falan da değil. Bir: Bir defa, bu pay hangi değer üzerinden değerlendiriliyor, onu bilmemiz lazım. Burada vergi istisnası nasıl oluyor? Yani mesela şöyle mi deniliyor, 100 bin lira ücret atfediliyor ona, 100 bin lira ücret deniliyor ama onun yerine "Her ay sana 100 tane hisse." şeklinde mi oluyor? Yani bu gelir vergisinden bir avantaj sağlanıyor, o avantajın uygulaması nasıl, onu öğrenmek istiyorum.

Bir de bana bir miktar tuhaf gelen şey de şu: "Bu hissenin bir şekilde elden çıkarılması durumda, bu payların elden çıkarılması durumunda istisna edilen vergiyi kaç yıl durduğuna bağlı olarak gecikme faiziyle birlikte işverenden alırız." diyor. Şimdi, işçi, çalışan çıkıyor, niye işverenden alıyoruz? Bu, işverene bir destek olduğu için mi işverenden alıyoruz yoksa çalışanı bulamadığımız için mi işverenden alıyoruz? Buradaki uygulama nedir, nasıldır bir söyleyebilirseniz...

BAŞKAN MEHMET MUŞ - Evet, Gelir İdaresi, buyurun.

HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI GELİR İDARESİ BAŞKANI BEKİR BAYRAKDAR - Burada, tabii, çalışanları biraz daha şirkete bağlamak için yapılan bir yöntem bu. Bir maaş olacak, maaşı var, onun yanında da sınır koyduk yani asgari ücretin 2 katı kadar en fazla verebilir. O hisseyi veriyor, sattığı zaman gelir oluşuyor ya...

ERHAN USTA (Samsun) - Satış çoğu zaman da olmayabilir ama, o nasıl olacak?

HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI GELİR İDARESİ BAŞKANI BEKİR BAYRAKDAR - Satmasın istiyoruz zaten biz.

ERHAN USTA (Samsun) - Halka açık olmuyor bunların çoğu zaten.

HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI GELİR İDARESİ BAŞKANI BEKİR BAYRAKDAR - Yok, halka açık değil, çoğu "start-up" küçükler.

ERHAN USTA (Samsun) - Satılabiliyor mu bunlar?

HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI GELİR İDARESİ BAŞKANI BEKİR BAYRAKDAR - Tabii, el değiştirebilir. Ben çalışanım, bana yüzde 2 hissesini verdi şirketin mesela... Aslında yüzde 2 hisse payı veriyor, benim orada çalışmama devam etmemi istiyor, çıkmamı istemiyor ama ben diyorum ki... Hatta süre on iki seneydi, onları şimdi biraz daha kısaltıyoruz çünkü "Kanun çok işlev görmedi." dedi Sanayi Bakanlığı, altı yıla indiriyoruz. Demiştik ki: "On iki sene boyunca elinde tutarsan, ondan sonra satarsan vergi yok." Şimdi düşüyoruz süreyi.

ERHAN USTA (Samsun) - Ha, şöyle yapıyorsunuz siz o zaman: Normalde bir ücret var, bir de pay veriyor.

HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI GELİR İDARESİ BAŞKANI BEKİR BAYRAKDAR - Ortak ediyor yani ortak ediyor onu.

ERHAN USTA (Samsun) - Anladım.

Pay ile ücret mütenasip değilse yani şimdi asgari ücretin belli bir miktarına kadar olanını vergi dışı bırakıyorsunuz...

HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI GELİR İDARESİ BAŞKANI BEKİR BAYRAKDAR - Maaşı da tamamen böyle versin istemiyoruz tabii.

ERHAN USTA (Samsun) - Atıyorum, 10 bin lira oradan bir avantaj sağlıyor aylık ama bunun karşılığında verdiği çok çok küçük bir pay olabilir. Yani sadece o payı verdi diye birbirleriyle mütenasip olmayan, uyumlu olmayan bir şeyde de onu teşvik ediyor muyuz yine? Atıyorum, 1 milyon pay senedi çıkarıyor, ayda 1 tane veriyor; 1 tane verse bile yine onun ücretinden gelir vergisi almıyoruz.

HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI GELİR İDARESİ BAŞKANI BEKİR BAYRAKDAR - Almıyorum, elinde tutarsa sadece.

ERHAN USTA (Samsun) - Ama o zaman sonuçta bu, kanuna karşı hileye açık bir şey, kanunsuz değil belki ama yıllıkta, atıyorum, en azından binde 1'ini, binde 2'sini verecek şekilde... Oraya bağlamak ancak böyle olur yoksa on milyonda 1'ini her ay ben bir pay vereceğim diye ciddi bir gelir vergisi avantajı sağlıyorsak bu doğru bir şey değil yani birbirleriyle biraz mütenasip olması lazım.

CEVDET AKAY (Karabük) - Pay senetlerinin bir değeri oluyor, ücret gibi düşünüldüğü için yıllık brüt, atıyorum, 2 katında...

HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI GELİR İDARESİ BAŞKANI BEKİR BAYRAKDAR - Başkanım, uygulama, tasarımımız şöyle: Ücretten vergiyi alıyoruz asgari ücretteki istisna dışında ama pay olarak hisse senedi opsiyonu verilen şeyi rayiç bedeli üzerinden değerleyip o kadarlık kısımdan gelir vergisi almıyoruz, ücret üzerinden vergi almıyoruz. Ama bahsettiğimiz sürelerden önce elden çıkarırsa o zaman...

ERHAN USTA (Samsun) - O zaman faiziyle öder. O hissenin...

HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI GELİR İDARESİ BAŞKANI BEKİR BAYRAKDAR - O hisseye karşılık gelen değer, o da asgari ücretin 2 katını aşamaz diye tedbirler alıyoruz.

ERHAN USTA (Samsun) - Peki, rayiç belirlenebiliyor mu burada? Rayici nereden biliyoruz halka açık olmayan bir şirkette? Sanayi Bakanlığındaki arkadaşlar, bu satılabiliyor mu? Halka açıksa zaten satılır, problem yok da halka açık olmayanda rayiç bedel ne?

BAŞKAN MEHMET MUŞ - Sayın Balak, buyurun.

TİCARET BAKANLIĞI İÇ TİCARET GENEL MÜDÜR YARDIMCISI AHMET CAN BALAK - Sayın Başkanım, Sayın Vekilim; şöyle: Hissenin değeri aslında serbest piyasada belirleniyor. Sonuçta o işçi o şirkete katma değer sağlıyor çalıştıkça, şirketin payı da şirketin kazandığı değer doğrultusunda değer kazanmış oluyor. Bugün ben bir şirkete ortak oldum, 1 TL itibari değeri var diyelim, çalışarak katma değer yaratıyorum, iki gün sonra ben o hisseyi devretmek istediğim zaman gerçek değeri piyasa koşullarında belirleniyor şirketin kazandığı öz varlık tutarına oranla.

ERHAN USTA (Samsun) - Halka açık olmayan, borsaya kayıtlı olmayan bir şirkette de bu satış mümkün diyorsunuz.

TİCARET BAKANLIĞI İÇ TİCARET GENEL MÜDÜR YARDIMCISI AHMET CAN BALAK - Mümkündür.

Zaten hisse opsiyonu sonrasında çalışanın buradaki kazancı...

ERHAN USTA (Samsun) - Bu sürekli satılan bir şey değil arkadaşlar,

bu rayici nasıl belirleyeceksiniz? O şirkete birisi sermaye koyacaktır, bir yatırımcı gelecektir; tamam mı, alır bilançosuna bakar, cirosuna bakar, geleceğine bakar, bir fiyat biçer. Onun üzerinden örneğin "Yüzde 10'luk kısmını 1 milyar liraya alıyorum." diyebilir ama bu, ayrı bir olay. Bahsettiğimiz küçük bir hisse, her defasında bir değerleme yaptıracak hâliniz yok bir çalışan bir hissesini satıyor diye.

Benim bugün konuştuğum kişiler de bunu söyledi, "Bunun bir pazarı yok. Bu rayiç değer nasıl tespit ediliyor?" diye bize de şey yaptılar, o sorunun cevabını bulamadık. Benim bildiğim bir konu değil -işin doğrusu da- ben de size sormak istiyorum.

MUSTAFA KALAYCI (Konya) - Benim anladığım bilançodaki öz kaynaklar...

HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI GELİR İDARESİ BAŞKANI BEKİR BAYRAKDAR - Normalde yıl bittiği zaman patron çalışanlarına; yöneticiye yüzde 1 belki, diğerine yüzde 0,1 gibi senede bir kere değerlettirip o hisseleri verecek. Altı sene geçtikten sonra da adam eğer alan varsa satar, yoksa satmaz; kaç lira olduğu orada belli olur. Zaten kimse gidip de diğerinden daha düşük satmaz hissesini.

CEVDET AKAY (Karabük) - Başkanım, bir fikrimi söyleyeyim.

BAŞKAN MEHMET MUŞ - Buyurun.

CEVDET AKAY (Karabük) - Şimdi, bu pay senetleri çıktığı zaman sermaye miktarı belli, yüzde 2'sine tekabül eden kısım kadar çıkıyor. Şimdi, burada bir, iki koşul... Nama yazılı mı verilecek, hamiline yazılı mı? Bunlar devirde önem arz edecek hız açısından. Buradaki değerleme de şöyle olacak bence: Şimdi, şirket faaliyetlerine devam ederken bir finansman, kâr birikiyor, değil mi? Yıl sonunda bir yeniden değerleme yapıyor, yeniden değerlemeyi öz kaynağa ilave ediyor; öz kaynak ve birikmiş kârlarla birlikte sermaye tutarı artıyor. O zaman, yüzde 2'yi ona göre vereceksiniz, aradaki değer budur yani borsaya açık olmayan bir şirkette değerlemeyi ancak böyle yaparsınız.

HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI GELİR İDARESİ BAŞKANI BEKİR BAYRAKDAR - O nominal Sayın Vekilim.

CEVDET AKAY (Karabük) - Yok, olmaz yani, başka türlü bulamazsınız, çok zor.

ERHAN USTA (Samsun) - Cevdet Bey, elbette ki değerlemenin nasıl yapıldığını biliyoruz ama bu değerleme sürekli yapılan bir şey değil ve maliyetli bir iş.

CEVDET AKAY (Karabük) - İşte, böyle yaparsınız, defter üzerinden böyle olur.

ERHAN USTA (Samsun) - O şekilde yapayım deseniz bir şirketten en az birkaç milyon lira isterler. Yani, sürekli yapılan bir iş olmadığı için diyorum, hani sürekli alınıp satılan bir şey olsa rayici tespit etmekte zaten sıkıntı yok ama sürekli alınıp satılan bir şey olmadığı için... Zaten küçük firmalar bunlar. Orada neyi esas alıyorsunuz, uygulama nasıl yapılıyor; ben onu öğrenmek için sordum.

BAŞKAN MEHMET MUŞ - Sayın Balak, sizde var mı bir şey? Kim bu sorulara cevap verecek?

HAZİNE VE MALİYE BAKAN YARDIMCISI İSMAİL İLHAN HATİPOĞLU - Sanayi Bakanlığı...

BAŞKAN MEHMET MUŞ - Sanayi Bakanlığı mı? Türk Ticaret Kanunu'nu Ticaret Bakanlığı yürütüyor sanıyordum.

HAZİNE VE MALİYE BAKAN YARDIMCISI İSMAİL İLHAN HATİPOĞLU - Kriterler Sanayi Bakanlığınca belirleniyor.

BAŞKAN MEHMET MUŞ - Tamam da Türk Ticaret Kanunu'na göre hareket etmeyecek mi bunlar?

HAZİNE VE MALİYE BAKAN YARDIMCISI İSMAİL İLHAN HATİPOĞLU - Evet.

BAŞKAN MEHMET MUŞ - Türk Ticaret Kanunu'nu da Ticaret Bakanlığı biliyor, ben doğru kişiye sordum soruyu da siz farklı kurumla ilişkilendirmişsiniz.

ERHAN USTA (Samsun) - Bakalım, onun doğru kişi olup olmadığını şimdi anlayacağız.

BAŞKAN MEHMET MUŞ - Değerli milletvekilleri, şirketlerle alakalı hisse devri Türk Ticaret Kanunu'na göre yapılır; Ticaret Bakanlığı yürütür, Sanayi Bakanlığı değil. Onun için Ticaret Bakanlığına söz verdik ama Sanayi Bakanlığı ısrarla söz istiyor.

ERHAN USTA (Samsun) - Sizin dediğiniz doğru Sayın Başkan. Bu kanunu teşvik eden yer Sanayi Bakanlığı olduğu için ama uygulamayı yapanın Ticaret Bakanlığı olması lazım.

BAŞKAN MEHMET MUŞ - Bakalım, belki Sanayi Bakanlığı Türk Ticaret Kanunu'nu daha iyi biliyordur.

Buyurun.

SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI MİLLİ TEKNOLOJİ VE YAPAY ZEKÂ GENEL MÜDÜR YARDIMCISI VEKİLİ DAMLA TURAN - Estağfurullah Sayın Başkanım.

Aslında, bu uygulamadaki amacımız her çalışana pay devri vermek değil de aslında, teknoloji girişimlerinde kilit personel olan personeli baştan teşvik etmek için... Özellikle erken dönemde finansmana ihtiyaç duyan girişimin bir de bunu ücret olarak kilit personele vermesinden ziyade, projenin başarılı olabilmesi için kilit personeli elinde tutma amacı... Zaten bu şirketler genellikle hisse devirlerini de girişim sermayesi yatırımları aracılığıyla yapıyorlar. Dolayısıyla, bir kilit personel altı yıl boyunca elinde bu hisseyi tutabildiği zaman, bir girişim sermayesi fonu şirketin belirli bir değeri üzerinden bu hisseleri satın almak istediğinde de elinden bu şekilde çıkarabilir. Aslında, amacımız bütün çalışanlara bunu ücret olarak vermek değil, teknoloji girişimlerinin erken aşamada kilit personellerini daha elinde tutup başarıya ulaşması imkânını artırmak.

ERHAN USTA (Samsun) - Amacını anladık, uygulamayı anlamadık.

SADULLAH KISACIK (Adana) - Kelepir fiyattan veriyor Başkanım.

BAŞKAN MEHMET MUŞ - Anlaşıldı mı mesele?

ERHAN USTA (Samsun) - Anlayamadık, amacını biliyoruz zaten meselenin.

BAŞKAN MEHMET MUŞ - Sanayi Bakanlığı ısrarla söz istediniz, buyurun.

SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI MİLLİ TEKNOLOJİ VE YAPAY ZEKÂ GENEL MÜDÜR YARDIMCISI VEKİLİ DAMLA TURAN - Uygulamadan ziyade aslında amacı anlatabilmek için...

ERHAN USTA (Samsun) - Amacı biliyoruz, amaçla ilgili bir sorun yok.

BAŞKAN MEHMET MUŞ - Demek ki ben doğru kişiye sormuşum.

Sayın Balak, buyurun, uygulamayı da bir anlatın bize.

TİCARET BAKANLIĞI İÇ TİCARET GENEL MÜDÜR YARDIMCISI AHMET CAN BALAK - Başkanım, Sayın Vekilim; şöyle: Aslında, burada amaç farklı ama TTK'deki genel pay devri mantığıyla da uygulamasıyla da hemen hemen paralel bir düzenleme var. Ben çalışan olarak şirketin alım opsiyonumu kullanarak payını alıyorum, aslında itibari değeri üzerinden bir tutar veriyorum ve o şirketin payının değer kazanması sonrasında satım bedeli ile aradaki fark da benim gelirim olmuş oluyor. Şimdi, dolayısıyla, burada siz normalde, bu kapsamda olmasa bile halka kapalı mevcut şirketlerdeki pay devirlerinde pay alım satım değeri nasıl belirleniyorsa uygulamada -ki alacaklı zaten o şirkete ilişkin bir araştırma yapıyor, bir değerleme yapıyor kendince, şirketin öz varlığı, bilançosu vesaire noktasında- ona göre o fiyatı alıcı ve satıcı kendi arasında belirliyor. Yani burada da o fiyatın belirlenmesi noktasında farklı bir durum söz konusu olmayacak, genel pay alım satım sözleşmelerindeki fiyat belirlemesi haricinde.

BAŞKAN MEHMET MUŞ - Sayın Balak, teşekkür ediyorum.

Değerli milletvekilleri, kifayetimüzakere...

3'üncü maddeyi oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... 3'üncü madde kabul edilmiştir.

ERHAN USTA (Samsun) - Sayın Başkan, şey kısmı var bir de, niye bunun erken satılması durumunda o vergiyi işverenden alıyorsunuz? Vergi istisnası varsa avantaj net ücreti artar, değil mi? Bu çalışanadır. Çalışan çıkıyor, benim kontrolümde de değil; niye işverenden istiyoruz vergiyi?

BAŞKAN MEHMET MUŞ - Buyurun Sayın Bayrakdar.

HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI GELİR İDARESİ BAŞKANI BEKİR BAYRAKDAR - Ücretlerden stopaj yapma sorumluluğu işverende olduğu için... 94'üncü maddeye yazılmış bu.

ERHAN USTA (Samsun) - Stopajını yapmış ama sen "Stopajını yapma." demişsin, teşvik vermişsin; sonradan almış başını gitmiş, ben ne yapayım işveren olarak?

HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI GELİR İDARESİ BAŞKANI BEKİR BAYRAKDAR - İşverenin sorumluluğunda olan bir şey, teşvik verildiği için, orada bir eksiklik olunca işveren muhatap.