BAŞKAN FUAT OKTAY - Dışişleri Komisyonumuzun çok değerli üyeleri, Değerli Bakan Yardımcılarımız, kamu kurumlarının saygıdeğer temsilcileri, basın ve medyamızın değerli temsilcileri, değerli katılımcılar; Dışişleri Komisyonunun 28'inci Yasama Dönemi 22'nci toplantısını açıyorum.

Toplantı yetersayımız vardır, görüşmelere başlıyoruz.

BAŞKAN FUAT OKTAY - Yine her zaman olduğu gibi ben kısa bir değerlendirmeyle bugünkü toplantıyı da açmak istiyorum hem de bir önceki toplantıdan beri ki yaptığımız faaliyetleri de bu vesileyle yine sizlerle paylaşmak istiyorum.

Değerli Komisyon üyelerimiz, İsrail ve ABD'nin İran'a saldırmasıyla başlayan savaş ne yazık ki bugün yetmiş dördüncü gününe girmekte her ne kadar son bir aydır teorik ve kırılgan bir ateşkes sağlanmış ve İran'la ABD arasında iletişim Pakistan üzerinden sürdürülmeye çalışılsa da çalışma ortamının son bulduğunu söylemek mümkün değil. Körfez'deki durum maalesef bölgesel ve küresel düzeyde ciddi sonuçlar doğurdu ve doğurmaya da devam etmekte. Bunlardan bazılarına değinecek olursak birincisi, mevcut aşamada Hürmüz Boğazı'nda serbest seyrüseferin yapılamamasıdır ki bu da başta enerji arz güvenliği olmak üzere aslında tedarik zincirini de birçok alanı da ciddi derecede etkilemiş düzeyde, sadece bölgesel düzeyde değil küresel düzeyde de. Türkiye'nin yaklaşımı bölgede savaş öncesi Boğaz'da, özellikle Hürmüz Boğazı'nda savaş öncesi uygulamaya geri dönülmesidir. İkincisi, ikinci sonuç; savaş İsrail'in savaş olmasına rağmen başta bölge ülkeleri olmak üzere bedelini tüm dünya ödemektedir, dolayısıyla asıl bedeli İsrail ödemelidir diye düşünüyoruz ve bunun için de aslında uluslararası toplum da, uluslararası kuruluşlar da gereğini yapmalıdır. Üçüncü sonuç, bölge ülkeleri güvenlik stratejilerini gözden geçirmeye başlamaktadırlar. Yine dost ve kardeş bölge ülkelerinin güvenlik mimarisi ve savunma kabiliyetlerinin geliştirilmesine Türkiye olarak katkı sağlamaya çalışmaktayız, aslında buna Avrupa da dâhildir. Dördüncüsü de, bölgesel gerilimin kardeş ülkeler arasında bir çatışmaya dönüşme riskinin mevcut olmasıdır ki bunun engellenmesi için de Türkiye olarak yoğun çaba sarf etmekteyiz. Temennimiz: Bu savaşın bir an önce sona erdirilmesidir. İmzalanacak nihai barış anlaşmasının bölgenin barış, istikrar ve refahına hizmet ederek bugünkünden daha sağlam bir altyapı oluşturması büyük önem taşımaktadır. Bu doğrultuda dost ülkelerle birlikte yoğun diplomatik çabalarımızı sürdürüyoruz.

Değerli arkadaşlar, İran'da bu gelişmeler devam ederken İsrail'in Lübnan'a yönelik işgali sürmektedir. İsrail ile Lübnan Hükûmeti arasında geçici bir ateşkes sağlanmış olmasına rağmen her zaman olduğu gibi İsrail Lübnan'a yönelik saldırılarını devam ettirmekte ve Lübnan'da kalıcı bir işgali hedeflemektedir. Buna ilaveten İsrail'in Kudüs ve Batı Şeria'daki saldırganlığı ve işgal eylemleri devam etmektedir. Bunu, son Ürdün ziyaretimizde Kudüs ve Batı Şeria sınırlarında çok daha derinden hissettiğimizi de Komisyon üyelerimiz olarak bir kez daha buradan ifade etmek isterim. Keza, İsrail'in Gazze'de yol açtığı insanlık dışı dramda maalesef sürmektedir. İran'daki savaş ve Lübnan saldırıları dolayısıyla Gazze ve Batı Şeria'daki durum ikinci plana düşmemelidir. İsrail'in sürdürmekte olduğu tüm Filistinlileri topraklarından ederek tek bir İsrail devletinin kurulması fikrine şiddetle karşı çıkılmalıdır. İsrail'in; Filistin, Lübnan, Suriye ve İran başta olmak üzere bölge ülkelerine yönelik saldırıları ve işgal girişimleri hiçbir şekilde kabul edilemez. İsrail'in başta kendi halkının güvenliği ve geleceği için bu saldırılardan ve işgal girişimlerinden ve yayılmacı politikasından vazgeçmesi elzemdir.

Değerli Komisyon üyeleri, Suriye'deki gelişmeler de ülkemiz ve bölgemiz açısından önemini korumaktadır. Bu gelişmeleri yakından takibe devam ediyoruz. Temennimiz: İstikrarın muhafaza edilmesi, Suriye'nin güvenliği, toprak bütünlüğü, egemenliği, hızla yeniden inşası, huzuru ve refahıdır.

Tabii, ülkemizin kuzeyinde Rusya-Ukrayna savaşı da kısa süreli ateşkeslere rağmen maalesef hâlen devam etmektedir. Barış görüşmeleri veya temasları devam ediyor gibi görünse de son ateşkesin 11 Mayıs 2026'da son bulmasıyla birlikte sahada çatışmalar yeniden yoğunlaşmış durumda. Türkiye olarak barışın teminine yönelik her türlü diplomatik çabaya destek vermeyi sürdürüyoruz.

Değerli Komisyon üyelerimiz, değerli katılımcılar; böylesi zorlu bir ortamda ülkemiz güvenli liman olmaya devam etmekte, özellikle arayışı devam eden yeni uluslararası sistem için de bir kutupbaşı olarak kendisini ortaya koymaktadır. Ülkemizde büyük başarıyla gerçekleştirilen Parlamentolar Arası Birlik ve Antalya Diplomasi Forumu gibi geniş kapsamlı uluslararası toplantılara yüksek katılım ve ilgi bunun yansımasıdır. Avrupa'nın güvenlik mimarisi ve NATO'nun geleceği açısından kritik bir toplantıyı teşkil edecek NATO Zirvesi de önümüzdeki dönemde Türkiye'nin ev sahipliğinde gerçekleştirilecektir. Yine, benzer şekilde, İklim Değişikliğiyle Mücadele Zirvesi COP31 de bu sene yine bizim ev sahipliğimizde yapılacaktır.

Değerli Komisyon üyeleri, Komisyonumuzun 1 Nisan 2026 tarihli son toplantısından bu yana geçen süre içerisinde gerçekleştirdiğimiz parlamenter diplomasi faaliyetlerine gelince; 24-28 Nisan tarihlerinde Ürdün Temsilciler Meclisi Dışişleri Komisyonu Başkanı Sayın Heysem ez-Ziyadin'in davetine icabetle Ürdün'e resmî bir ziyaret gerçekleştirdik. Bölgemizde önemli gelişmelerin yaşandığı bu dönemde Ürdünlü muhataplarımızla yaptığımız görüşmeler son derece verimli ve faydalı geçmiştir. Ürdün'ü uzun yıllar sonrasında ilk defa ziyaret eden Dışişleri Komisyonu heyeti olarak da büyük bir misafirperverlikle karşılandığımızı buradan ifade ediyor ve bir kez daha teşekkürlerimizi buradan Ürdün'e iletmek istiyorum. Bu ziyaretimiz kapsamında Ürdün Parlamentosunun iki kanadı olan Temsilciler Meclisi ve Senatonun Dışişleri Komisyonu Başkanları ve üyeleriyle düzenlediğimiz toplantılara ilaveten Ürdün Türkiye Dostluk Grubu temsilcileri, Ürdün Dışişleri Bakanı ve Temsilciler Meclisi Başkanıyla da çok verimli görüşmeler yaptık. Dışişleri Bakanı Sayın Ayman Safadi tarafından verilen çalışma yemeğinde Türkiye, Suriye Ürdün, üçlü iş birliği imkânlarıyla Lübnan ve İran'daki gelişmeler ve muhtemel barış düzenlemelerini detaylı değerlendirme fırsatı bulduk. Muhataplarımızla Ürdün ve Türkiye ilişkilerinin daha da geliştirilmesi ve bölgesel sahiplenme konusunda fikir birliği içerisinde olduğumuzu müşahede ettik. Bu kapsamda, bölgesel sınamalar karşısında Hicaz Demiryolunun yeniden canlandırılması da dâhil olmak üzere bağlantısallık, enerji ve turizm gibi alanlarda ikili ve çok taraflı iş birliği imkânlarını değerlendirdik. Ziyaret vesilesiyle Amman'daki beyin felçli çocukların tedavi gördüğü Şimeysani Engelli Çocukların Rehabilitasyon Merkezinde TİKA tarafından renöve edilen sınıfların açılışını da yaptık. Ben bu vesileyle TİKA'ya da sadece Ürdün'de değil, tüm dünyada yaptığı faaliyetlerden dolayı, başarılı faaliyetlerden dolayı, burada, şahsım ve Komisyonum adına bir kez daha teşekkür etmek istiyorum; gittiğimiz her yerde göğsümüzü kabartıyor tüm bu yumuşak güç kurumlarımız. Ayrıca, Amman'daki Petra Üniversitesinde öğrenci ve akademisyenlerle bir program çerçevesinde buluştuk, söyleşi yapma fırsatı bulduk. Hükûmetler düzeyinde çok iyi ilişkiler içerisinde olduğumuz Ürdün'le parlamenter diplomasi alanındaki ilişkilerimizi de daha ileriye götürmekte kararlıyız. 29 Nisan tarihinde Arnavutluk Parlamentosu Avrupa ve Dışişleri Komisyonunu Meclisimizde ağırladık. Komisyon Başkanı Igli Hasani ve beraberindeki heyetle gerçekleştirdiğimiz toplantıda ikili, uluslararası ve bölgesel konuları değerlendirme fırsatı bulduk. Bu toplantıda, Balkan ülkeleri parlamentoları dışişleri komisyonlarını bir araya getirecek bir platformun oluşturulması için birlikte çalışmaya karar verdik. Zaten benzer bir mekanizma dışişleri bakanları düzeyinde mevcut. Dolayısıyla, yine, ya benzer bir mekanizmayı veya kapsamı da daha genişleterek dışişleri komisyonları nezdinde böyle bir platformu oluşturmaya karar verdik ve şu anda çalışıyoruz Arnavutluk Dışişleri Komisyonuyla birlikte bunun üzerine.

8 Mayıs tarihinde Komisyon üyemiz Sayın Asuman Erdoğan Ankara ziyareti kapsamında IKBY Dış İlişkiler Bölümü Başkanı Safin Dizayi'yle Meclisimizde bir görüşme gerçekleştirdiler ve yine hem bölgesel hem de ikili boyuttaki bazı ilişkilerde, konularda detaylı değerlendirme fırsatı buldular. 11 Mayısta Türkiye Büyük Millet Meclisini ziyaret eden Cezayir Türkiye Dostluk Grubuyla görüştük. Cezayir'le gelişen ikili ilişkilerimizi tüm boyutlarıyla ele aldık ve Kuzey Afrika, Orta Doğu, Sahel, Afrika Boynuzu bölgelerindeki gelişmeleri değerlendirdik. Bunlara ilaveten, ayrıca, dün Japonya'nın Ankara Büyükelçisini kabul ederek ikili ve çok taraflı ilişkilerin geliştirilmesi konularında da istişarelerde bulunduk.

Değerli Komisyon üyeleri, bugünkü toplantıda müzakere edilmesi öngörülen 5 teklif dışında esas komisyon olarak Komisyonumuzda bekleyen teklif sayısı 23'tür. Öte yandan, Komisyonumuzda kabul edilen ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu gündeminde yer alan teklif sayısı 117'dir. 28'inci Yasama Döneminin başlangıcından bugüne kadar 70 uygun bulma kanun teklifi Genel Kurulda görüşülerek kanunlaştırılmıştır. Komisyon toplantımızın hayırlara vesile olmasını diliyor, medya mensuplarına katılımlarından dolayı teşekkür ediyorum.

Müsaadenizle şimdi gündemimize geçiyorum.

BAŞKAN FUAT OKTAY - Bugünkü gündemimizin 2'nci sırasında uygun bulma kanun teklifleri kapsamında toplam 5 teklifin görüşülmesi yer almaktadır. Gündem bilgisi ve teklif metinleri 08/05/2026 Cuma günü "tbmm" uzantılı e-posta adreslerinize gönderilmiş ve elden dağıtılmıştır.

Uygun bulma kanun tekliflerinin 1'inci sırasında İstanbul Milletvekili Sayın Numan Kurtulmuş'un (2/1634) esas numaralı Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti ile Ekvator Ginesi Cumhuriyeti Hükûmeti Arasında Savunma İş Birliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi bulunmaktadır. Bahse konu teklif 27'nci Yasama Döneminde görüşülmediğinden kadük kalmıştır. İstanbul Milletvekili Sayın Kurtulmuş tarafından 03/10/2023 tarihinde yenilenen teklif 04/10/2023 tarihinde esas komisyon olarak Dışişleri Komisyonuna, tali komisyon olarak Millî Savunma Komisyonuna havale edilmiştir.

Teklifin tümü üzerinde görüşmelere geçmeden ben bir hoş geldiniz demek istiyorum. Komisyonumuzda üye olmayan arkadaşlarımız var değil mi bugün? Hoş geldiniz. Sizleri Komisyonumuzda ağırlamaktan da memnun olduk. Hoş geldiniz tekrar.

NAMIK TAN (İstanbul) - Sayın Başkan...

BAŞKAN FUAT OKTAY - Buyurun lütfen.

NAMIK TAN (İstanbul) - Görüşme düzeni ve kanun teklifleri hakkında söz istiyorum.

BAŞKAN FUAT OKTAY - Buyurun lütfen.