| Komisyon Adı | : | DİLEKÇE KOMİSYONU İLE İNSAN HAKLARINI İNCELEME KOMİSYONU ÜYELERİNDEN KURULU KARMA KOMİSYONU |
| Konu | : | KDK 2025 Yıllık Raporu’na ilişkin görüşme |
| Dönemi | : | 28 |
| Yasama Yılı | : | 4 |
| Tarih | : | 10 .02.2026 |
GÜLİZAR BİÇER KARACA (Denizli) - Teşekkür ederim Sayın Başkan.
Komisyonlarımızın Saygıdeğer Başkanları, Karma Komisyonun üyesi sayın milletvekili arkadaşlarım, Sayın Kamu Denetçiliği Kurumu Başkanı ve katılımcılar; ben de öncelikle hepinizi saygıyla selamlayarak sözlerime başlamak isterim.
Öncelikle, tabii ki raporda emeği geçen tüm Kamu Denetçiliği Kurumu personeline, çalışanlarına, Sayın Başkan, şahsınız nezdinde de teşekkür ederek sözlerime devam edeceğim.
Hem bize gönderdiğiniz sunum yazısında hem de az önce buradaki açıklamanızda şunu söylediniz: "Kamu Denetçiliği Kurumu başvurulara kısa sürede nihai çözümler üreten, önemi giderek artan, etkin bir kurumdur." Ben baktım, etkin bir kurum, evet, bunun olması gerçekten kıymetli, keşke rakamlar da aynı şeyleri söyleyebilse ya da belki de bir çelişkidir, onu da ifade etmek isterim. Tavsiye kararlarına uyma oranlarına baktım. 2022 yılından bu yana tavsiye kararlarına uyma oranları çok ciddi şekilde, maalesef, gerilemekte. 2022 yılında tavsiye kararlarına uyma oranı yüzde 80,01; 2023 yılında yüzde 77,51; 2024 yılında yüzde 71,29; 2025 yılında ise yüzde 59,38. 2025 yılı gerçekten tavsiye kararlarına uyma oranı bakımından tabloyu inanılmaz kötüleştiren bir orana sahip. Eğer kurum gerçekten nihai çözümler üreten, önemli ve etkin bir kurum ise bu tavsiye kararlarına uyma oranlarının giderek düşmesini nasıl açıklayacağız?
Yine, hem Sayın Tanal hem de Sayın Suiçmez ifade etti; 422 idare "uymayacağı" şeklinde bir yanıt vermiş sizlere, bu 422 idare hangi konu başlıklarında karara uymayacağını ifade etti? Kümülatif rakamlar dışında, ayrıştırılmış, detaylı rakamlar var mıdır? Bunu da bizimle, Komisyonla paylaşır mısınız? Yine, 422 karar içerisinde hangi kamu idareleri, hangi bakanlıklar ve hangi ilgili bakan yardımcıları Kamu Denetçiliği Kurumu gibi önemli bir kurumun ve üstelik de Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanına bağlı olarak çalışan ve aslında, bir nevi de Meclis adına bu sorumluluğu yerine getiren bir kurumun kararlarını uymayacaklarını ifade etmişlerdir? Bunu neden önemsiyoruz? Uyulmayan 422 kararın dağılımında Adalet Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, yerel yönetimler, Millî Eğitim Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu sırasıyla... Orana göre sıralamıştım. Bu tablo çok önemli kurumları ifade ediyor Sayın Suiçmez'in belirttiği gibi, böylesi bir kurumun tavsiye kararlarına bu derece önemli bakanlıkların uymama gerekçeleri de gerçekten merak konusudur, detaylı olarak bilgilendirirseniz gerekçeleriyle seviniriz.
Yine, 2025 yılı içerisinde 21.837 başvuru yapılmış, bu başvuruların kabul edilebilir kısmı 4.191 yani sadece yüzde 20 civarında bir oran kabul edilebilir hâle gelmiş. Vatandaşların başvurularının kabul edilebilirlik oranının bu kadar düşük olmasının gerekçesi nedir? Acaba Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurulardan kaynaklı eksikliklerden mi, başvuru konularından mı ya da Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuru yol, yöntem, şekilleri ya da hangi konularda başvurulacağına ilişkin vatandaş yeterince bilgilendirilmiyor mu? Ben böyle olduğunu düşünmüyorum çünkü yaptığınız il ziyaretlerine ve gezilere, bilgilendirme toplantılarına, çalışma toplantılarına baktığımız zaman da gerçekten bütün Türkiye'yi neredeyse dolaşıyorsunuz. Bu kadar geniş bir seyahat ve raporlandırma çalışmaları yürütür iken vatandaşın bu konuyu bilmemesi ya da yasaya uygun başvuru yapamamış olmasının gerekçesini ben çok tahmin edemiyorum, bunu da açıklarsanız çok da mutlu oluruz.
Yine, kadına yönelik şiddetle ilgili bir çalışmanız var, ön şeyinizi de inceledik. Kadına yönelik şiddetle ilgili yapılan çalışmalarınızda İstanbul Sözleşmesi'nden hiç bahsedilmemiş olması dikkat çekici, hem şahsım adına hem de milletvekili arkadaşlarımız adına diye düşünüyorum.
Yine, kurumunuzun çok ciddi bir bütçesi de var aslında, bu bütçenin daha çok uzman barındırılması, daha çok kamu denetçiliği uzmanlarının istihdam edilmesi noktasında değerlendirilmesi oranları nedir? Bu konuda da bilgi almak isterim.
Yine, çocuk hakları konusunda bir çalışmanız var ama bu çalışmada da MESEM protokolü çerçevesinde çalışırken öldürülen çocuklara ilişkin idareye yapılan başvuru var mıdır? Bu başvuruya ilişkin kararlarınız, tavsiye kararlarınız var mıdır ya da bu başvurular üzerine yapılan bir incelemeniz devam etmekte midir? Yine, çocuk işçiliği konusunda bu şekilde başvuru ve bu konuda yapılan çalışmalarınız var mıdır?
Yine, cezaevindeki çocuklara ilişkin bir rapor hazırlandığı bilgisi var, bu raporun şu anki aşaması nedir? Bu raporun ne zaman tamamlanması öngörülmektedir? Bunu da ifade ederseniz sevinirim.
Bir çocuk hakları strateji belgesi hazırlandığından bahsedildi ve gerçekten çocuk hakları alanında da önemli bir adım olduğunu da ifade etmek isterim. Bu konuda da katılım süreçlerine çocukların katılımı ve bu süreçlere ilişkin çocukların katılım hakkını gözeten bir çalışma bu strateji belgesinde olacak mıdır? Çünkü Birleşmiş Milletlere 12'nci maddesi uyarınca da böyle bir katılım hakkı önemlidir. Bunu da değerlendireceksiniz diye düşünüyorum.
Tekrar teşekkür ediyorum.