ZÜLKÜF UÇAR (Van) - Sayın Başkan, çok kısa bir ekleme yapacağım.

Sayın Arslan da söyledi, değerli hocalarım da söyledi; bütün kaygılarınızı anlıyoruz, bu maddedeki düzenleme amacını gayet iyi anladık ama bizim de kaygımız, buradaki bütün partilerin, bizlerin kaygısı da en temel hakkın, anayasal hakkın tehlike altına alınmış olması, güvence altına alınmış olan bir hakkın keyfî bir şekilde engellenmeye çalışılması. Yani açıkça söylüyoruz; eğer gerçekten amacınız bu değilse o zaman bu kanunun, bu düzenlemenin devamına burada özgürlük haklarının, anayasal güvence altına alınmış olan hakların tehlike altında olmadığına dair bir ekleme yapalım; buna dair niyetin, kastın olmadığını açıkça yazalım; bu kadar basit. Çünkü biz, 2911'den kaynaklı keyfiyetin nasıl uygulandığını çok çok iyi biliyoruz; 2911'den dolayı Anayasa’nın toplantı ve gösteri yürüyüşlerine ilişkin düzenlemesinden kaynaklı nasıl bir keyfî uygulamanın valilikler, İçişleri Bakanlığı, kaymakamlıklar tarafından uygulandığını çok iyi biliyoruz. Yargılamaya giden bütün dosyaların nasıl beraatle sonuçlandığını, beraatle sonuçlanmayanların tamamının da Anayasa Mahkemesinden ihlal kararıyla döndüğünü hepimiz biliyoruz. Dolayısıyla burada bir keyfiyet var ve oradaki o keyfiyet buraya sirayet edecek, buna müsaade etmeyelim diyoruz. Gerçekten burada niyetiniz sadece söylediğiniz kapsamda ise; sadece söylediğiniz, belirttiğiniz eylemler kapsamında ise, bir özgürlük hakkını ihlal etme niyeti yoksa o zaman bunu açıkça yazmaya da engel bir durum yok, ilave yapılabilir. Bence bunu tartışmak, konuşmak lazım; sizin de bunu gündeminize almanız gerekiyor.

BAŞKAN CÜNEYT YÜKSEL - Ama hukuken yani teknik açıdan da doğru değil aslında böyle koyması çünkü...

DİLAN KUNT AYAN (Şanlıurfa) - Doğru, haklısınız, hukuk tekniği açısından belki bu kadar kategorize edemeyiz.

BAŞKAN CÜNEYT YÜKSEL - Yani anayasal koruma altında olan bir şeyi oraya koymanın bir anlamı yok ki zaten var o yani.

DİLAN KUNT AYAN (Şanlıurfa) - Yönetmeliğe ekleyebiliriz.

ZÜLKÜF UÇAR (Van) - Bizim önergemizde direkt anayasal...

BAŞKAN CÜNEYT YÜKSEL - O zaman bütün maddelerin altında böyle bir şey koymak gerekiyor.

ZÜLKÜF UÇAR (Van) - İşte tam da onu söylüyorum. Bizim önergemizde anayasal bir güvenceden bahsetmiyoruz; direkt, sadece bu toplantı ve gösteri yürüyüşü ya da o noktadaki özgürlükleri engelleme noktasında bir şeyin olmadığı eklensin diyoruz. Evet, anayasal bir hakkın burada belirtilmesine gerek yok ama bunu detaylandırmakta fayda var.

BAŞKAN CÜNEYT YÜKSEL - Bakan Yardımcımız bir açıklama yapsın.

ADALET BAKAN YARDIMCISI NİYAZİ ACAR - Sayın Başkanım, teşekkür ediyorum.

Ben sayın vekillerimizin ifade ettikleri meseledeki endişelerini anlıyorum fakat şöyle metne baktığımız vakit, hemen oradan, metinden okuyayım: "Cebir veya tehdit kullanarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla..." Şimdi, "cebir veya tehdit"in çıkarılmış olmasından başlayalım müsaade ederseniz. Şimdi, ben size eylem arz edeyim: Trafikte gidiyorsunuz, bir başka araç geldi, önünüze kırdı. Şimdi, bugünkü uygulamada Yargıtay bu eylemi bir tipiklik anlamında suç olarak görmüyor. Ne yapmak gerekiyor? İlgilinin aracından çıkması yani önünü kesen kişinin aracından çıkması, önü kesilen araca doğru yürümesi, işte orada birtakım eylemleri, cebir ve şiddet dediğimiz eylemleri uygulaması, camını kırması, işte açmaya çalışması; zaten içerideki de kameraya aldığı için her şey ispatlanmış oluyor.

DİLAN KUNT AYAN (Şanlıurfa) - Buna iknayız Sayın Bakanım, cebir kısmına iknayız.

ADALET BAKAN YARDIMCISI NİYAZİ ACAR - Şimdi, şöyle Sayın Vekilim: Yani bu noktada bu ifadenin oradan çıkarılması, buradaki "ya da" kelimesini -oradan geleceğim- "cebir veya tehdit kullanarak ya da hukuka aykırı bir davranış" meselesini Yargıtayımız bugün "ve" olarak algılıyor "cebir veya tehdit kullanarak ve hukuka aykırı bir eylem..." diye. Dolayısıyla cebir ve tehdit kullanmadan geldi, önünüzü kesti. Aslolan burada seyahat özgürlüğüdür, o da bir anayasal haktır. Trafiğin akışı noktasında araç sayısını, yolları düşündüğünüz vakit trafik şu anda çok önemli yani insan hayatında, gün içinde hakikaten vazgeçilemez birçok saatini alan, hepimizin içinde bulunduğu bir ortam. Bu ortamın engellenmemesi gerektiği konusunda hemfikiriz. Önünüzü kesmiş olması yetmiyor mu? Önünüzü kesmesi aslında sizin engellenmeniz anlamında, trafik akışında sizin önünüzün kesilmesinin suç oluşturması gerektiği düşüncesiyle yapılan bir şey bu. Tekrar aracından çıkarak sizin aracınıza yürümesi, malınıza, canınıza zarar vermesi; bunlar ilave eylemler (4)'üncü fıkra kapsamında.

TURAN TAŞKIN ÖZER (İstanbul) - Ama biraz önce hocam dedi ki: "Önünü kesti, devam etti, gönüllü vazgeçti."

ADALET BAKAN YARDIMCISI NİYAZİ ACAR - O eskiden "faal nedamet" şimdi "gönüllü vazgeçme" dediğimiz olay Sayın Vekilim, haklısınız. Ya, orada bu niyetle girdi, baktı, dedi ki "Neme lazım." hemen yürüdü. Bu tartışılabilir ama "faal nedamet" dediğimiz yani burada o andaki eylemine kadar bir suç teşkil etmemişse zaten burada suç ve ceza olmayacaktır.

Şimdi, ben özellikle Zülküf Bey'in sözü üzerinden meseleye biraz eğilmek istiyorum. Önergenizi de müsaadenizle, hani okunacak belki ama sizin ifadelerinizden gitmeye çalışıyorum.

ZÜLKÜF UÇAR (Van) - Tabii, tabii.

ADALET BAKAN YARDIMCISI NİYAZİ ACAR - Bu madde hükümleriyle, barışçıl toplantı ve gösteri yürüyüşleri sırasında geçici olarak trafik akışının etkilenmesi hâllerini ve eylem kapsamında trafiğin akışının durdurulması hâllerini kapsamayacağına ilişkin ve bunun suç oluşturmayacağına ilişkin bir metin yazmaya çalıştınız. Şimdi, zaten "hukuka aykırılık" unsuru metinde var. Eğer 2911 sayılı Kanun kapsamında ilgili birimlerden, ilgili merciden izin alınmışsa burada zaten hukuka uygunluk sebebi var. Bu noktada zaten o izni veren irade -yani valilik makamı için söyleyelim- bu noktada diyelim ki Kızılay'da bir gösteri ya da toplantı yapacaksınız, etraftaki yolları zaten kapatır. Şimdi, izin almaksızın böyle bir fiilî toplanma söz konusu olmuşsa zaten "Burada hukuka uygunluk var." diyebilir miyiz? Hukuka aykırılık şartı burada olmuş olmaz mı? Sesli de düşünmeye çalışıyorum.

İSMAİL ATAKAN ÜNVER (Karaman) - Demokratik bir hak kullanımı var Sayın Bakan Yardımcısı.

NEVROZ UYSAL ASLAN (Şırnak) - Şu an her türlü eylemimiz "İzin alınmadı." diye engellenen bir ortamda, en küçük bir anons "2911'e ihlal" dediği ortamda...

ADALET BAKAN YARDIMCISI NİYAZİ ACAR - Düzeltelim. İzin ve bildirim meselesinden gidelim. Bildirimde bulunmadığınız bir eylem bakımından hukuka uygunluk şartı oluşmamıştır ancak...

TURAN TAŞKIN ÖZER (İstanbul) - Önceden izin almaksızın...

ADALET BAKAN YARDIMCISI NİYAZİ ACAR - Bildirimden... Düzeltiyorum Sayın Vekilim "izin" demeyeyim, doğru söylüyorsunuz.

NEVROZ UYSAL ASLAN (Şırnak) - Ama işte, o bildirimin dayanağı olan bir yasa var, Anayasa var; hangisi, hangisi?

ADALET BAKAN YARDIMCISI NİYAZİ ACAR - Bildirimde bulunmamanız durumunda. Şöyle: Bildirimde bulunmanız durumunda hukuka uygunluk şartı gerçekleşmiştir. Dolayısıyla, zaten bu bildirimi alan birim o ilgili tedbirleri de alacaktır ama bildirimde bulunmaksızın fiilî bir toplantı hâlinde... Bunu konuşalım. Sizin buradaki muradınız "barışçıl toplantı, gösteriden" kastımız bildirimde bulunmadan bir gösteri yapmış olması.

DİLAN KUNT AYAN (Şanlıurfa) - Evet, aynen öyle.

ZÜLKÜF UÇAR (Van) - Anayasa’nın 30'uncu maddesinin toplantı ve gösteri yürüyüşlerinin izinsiz yapılabileceğine dair en temel güvence altına alınmış olan hakkından bahsediyor.

ADALET BAKAN YARDIMCISI NİYAZİ ACAR - Sayın Vekilim, ama seyahat özgürlüğü de anayasal bir özgürlük.

ZÜLKÜF UÇAR (Van) - Şimdi, seyahat özgürlüğünü... Şöyle: Kasıtlı olarak bir engellemeden söz etmiyoruz, kastettiğimiz şudur: Şimdi, toplantı ve gösteri yürüyüşünü bildirim yapma zorunluluğu da yok bize göre, 2911'in getirdiği bir düzenleme ama...

MUSTAFA ARSLAN (Tokat) - Bunu Genel Kurulda değerlendirelim.

ZÜLKÜF UÇAR (Van) - ...anayasal temel hakkın ortaya koyduğu bir durumda... Şimdi, siz o hakkı kullanıyorsunuz, bir yürüyüş esnasındasınız, birkaç dakikalığına yol kapanmak zorunda kaldı, o zaman keyfîlikle karşı karşıya kalıntı işte.

ADALET BAKAN YARDIMCISI NİYAZİ ACAR - Burada suç kastı zaten tartışılacaktır.

ORHAN KIRCALI (Samsun) - Kasta bakmak lazım.

ADALET BAKAN YARDIMCISI NİYAZİ ACAR - Zaten suç kasıtla işlenebilen bir suçtur.

ZÜLKÜF UÇAR (Van) - Sayın Bakan Yardımcısı, siz daha önce Mevzuat Daire Başkanlığı yaptınız sanırım, şu anki Mevzuat Daire Başkanımız da burada. Şimdi, Anayasa Mahkemesinin bugüne kadar toplantı ve gösteri yürüyüşlerine ilişkin olarak mahkemelerin vermiş olduğu sayısız ceza kararlarına ya da engellemelere karşı vermiş olduğu dünya kadar ihlal kararı var, sebebi de oradaki o keyfî uygulamalar.

ADALET BAKAN YARDIMCISI NİYAZİ ACAR - İşte, keyfî uygulamayı kabul...

ZÜLKÜF UÇAR (Van) - İşte bu düzenleme de bu keyfî uygulamayı destekleyen, onu artıran, ona güç veren bir düzenleme. Bütün oradaki o manevi kastı ortadan kaldırıyor. Buradaki "hukuka aykırı" kavramı belirsiz. "Hukuka aykırı" kavramını belirsiz olarak bıraktığınız zaman iradeye müthiş bir güç bırakıyorsunuz. İşte, o gücü... Ya "hukuka aykırının" ne olduğunu açık açık yazacağız -demin Sayın Arslan'ın ya da hocamın söylediği gibi- işte, bu eylem, bu eylem ya da dönüp dolaşıp ikinci paragrafına "Bu hakları -önergemizde söylediğimiz gibi- ihlal etmeyecek şekilde yapılır." denir.

MUSTAFA ARSLAN (Tokat) - Biz bunları Genel Kurulda değerlendirelim.

ZÜLKÜF UÇAR (Van) - Yani başka yolu yok ama bu şekilde kalırsa keyfîyete açık. İdarenin Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu'nu bile, anayasal hakkı bile keyfî bir şekilde engellediği bir noktada o zaman bu düzenlemeye ihtiyaç var.

MUSTAFA ARSLAN (Tokat) - Genel Kurulda değerlendirelim.

ÖMER FETHİ GÜRER (Niğde) - Karar vericinin yorumuna açık, herkes kafasına göre...

DİLAN KUNT AYAN (Şanlıurfa) - Zaten dert de o ya.

TURAN TAŞKIN ÖZER (İstanbul) - Hocam anlattı, çok güzel kanaatleri var ama bir mahkeme hâkiminin aynı kanaatte olacağını bilemeyiz yani.

ADALET BAKAN YARDIMCISI NİYAZİ ACAR - İşte, Sayın Vekilim, burada normun kendisi doğru mu diye ben bakıyorum, uygulama sorunları olabilir ama normun kendisinde bir yanlışlık göremiyorum...

TURAN TAŞKIN ÖZER (İstanbul) - Trafikteki aracın önünü kesmeyse tamam.

ADALET BAKAN YARDIMCISI NİYAZİ ACAR - ...ama arzu ederseniz arada çalışalım, bir Genel Kurula kadar üzerinden geçelim ama hani benim şahsi kanaatim, tabii, bu Komisyonumuzun, heyetin takdiridir. Normun yazılışıyla ilgili olarak oluşturulan suç konusunda bir problem olmadığını düşünüyorum ama konuşalım, tartışalım, Genel Kurula kadar üzerinden geçelim.

TURAN TAŞKIN ÖZER (İstanbul) - Bu şekilde geçirmeyelim bunu.

DİLAN KUNT AYAN (Şanlıurfa) - Hocam, siz bir şey mi ekleyecektiniz?

ZÜLKÜF UÇAR (Van) - Şöyle yapsak...

DİLAN KUNT AYAN (Şanlıurfa) - Başkanım, hocamız bir şey diyecek galiba. Bence eklesin Zülküf Başkanım.

ZÜLKÜF UÇAR (Van) - Hocam eklesin de... Ben sadece çok kısa bir öneride bulunayım Hocam, çok özür dilerim.

Genel Kurula bırakmak yerine bu madde daha önce de geldi onuncu yargı paketinde, tekrar geri çekildi.

MUSTAFA ARSLAN (Tokat) - Genel Kurulda çekildi zaten Komisyonda....

ZÜLKÜF UÇAR (Van) - Burada yani gerçekten sizin niyet ortada, geri çekilip on ikinci yargı paketine birlikte, yeniden düzenlenip getirilebilir yani illaki buradan geçsin de Genel Kurulda beklemek zorunda değil.

ADALET BAKAN YARDIMCISI NİYAZİ ACAR - Sayın Vekilim, tabii, Komisyonunuz bu konuda gündemine hâkimdir ancak son zamanlarda siz de ekranlarda görüyorsunuz çok arttı yani sokakta görünür oldu. "Arttı" demeyelim, belki "görünür oldu" demek lazım.

ZÜLKÜF UÇAR (Van) - O zaman biz de bunu düzelteceğiz. Eğer geri çekme ihtimali yoksa bunu düzelteceğiz.

ADALET BAKAN YARDIMCISI NİYAZİ ACAR - Dolayısıyla, bunu Genel Kurula kadar çalışalım.

ZÜLKÜF UÇAR (Van) - Hemfikiriz, destekleriz o kısmı ama bizim kaygılarımızın da giderilmesi lazım. Mesele bu.

DİLAN KUNT AYAN (Şanlıurfa) - Başkanım, sanki hocamız bir şey söyleyecekti.

MUSTAFA ARSLAN (Tokat) - Kifayetimüzakere Başkanım.

DOÇ. DR. SELMAN DURSUN - Şimdi, aslında siz de söylediniz yani bu bahsettiğiniz toplantı ve gösteri yürüyüşünde bulunma hakkı bir hak olarak düzenlenir hem Anayasa'da hem de ilgili kanunda. Ceza Kanunu'nda aslında -26'ncı madde- "Hakkını kullanan kimseye ceza verilmez." diye bir hukuka uygunluk nedeni var. Hukuka uygunluk nedenlerini suç tiplerinde tek tek saymıyoruz genelde malum yani meşru savunma olmaksızın bir insanı öldüren, hakkını, emrin ifası olmaksızın tek tek sayılmıyor. Tabii, bazı suç tiplerinde, özellikle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesindeki öngörülebilirlik tartışması bağlamında 301'de var, bazı suç tiplerinde özel dikkat çekme amacıyla mesela 301 bağlamında eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz. Aslında hakkın kullanılması bağlamında elbette yani eleştiri hakkını kullanıyorsa tabii ki suç oluşturmaz ama belirlilik olması açısından ya da öngörülebilirliğe ilişkin özel dikkat çekme açısından bu tip örnekler de yok değil. Bu suçta da gerçekten toplantı ve gösteri yürüyüşüyle ilgili kötü bir uygulama varsa, bu istatistiksel olarak ortaya konulabiliyorsa konulabilir ama dediğim gibi genel hükümler bağlamında ihtiyaç yok ama çok önemli diyorsanız 301 bağlamında...