| Komisyon Adı | : | İNSAN HAKLARINI İNCELEME KOMİSYONU |
| Konu | : | |
| Dönemi | : | 28 |
| Yasama Yılı | : | 4 |
| Tarih | : | 22 .01.2026 |
MUSTAFA SEZGİN TANRIKULU (Diyarbakır) - Sayın Başkan, değerli Bakanım ve bürokratlar; ben de teşekkür ediyorum öncelikle tabii, buraya gelip bilgi verme ve sorulara karşılık verme nezaketini gösterdiğiniz için.
Sayın Bakan, tabii ki yani temel yaklaşımlar konusunda farklı görüşlerdeyiz, bu doğal zaten, o farklı yaklaşımları da burada giderecek değiliz. Yani afet olmadan önce riskleri azaltan kamusal sorumluluk, bilimsel ve şeffaf planlama, insan yaşamını merkeze alan kent politikası, sosyal devlet ve barınma hakkı bakımından güvenli konuta erişimin temel hak olması, yerel yönetimlerin merkeze alınması ve güçlendirilmesi ve planlama konusunda yetki paylaşımı, katılımcı ve hesap verilir yönetim konularında aynı düşünmüyoruz yani yaklaşım farklılıklarımız var ancak bunlar tabii bu masanın da konusu değil ama şunu belirtmeliyim ki biz daha çok yerinden yönetim esaslarıyla yönetimin daha adil, daha doğru, daha yurttaşa yakın olduğunu düşünüyoruz ama Adalet ve Kalkınma Partisi daha çok merkezden planlama yapan, yerel yönetimleri ve yerinden yönetimi, yerelin sivil dinamiklerini daha çok dışlayan bir yaklaşım içerisinde. Bunlar siyasal yaklaşım farklılıkları esas itibarıyla partilerimiz arasında ve iktidarınız arasında, bunlar tabii buradan giderilmez. Ben Diyarbakır Milletvekiliyim, Diyarbakır da depremden etkilendi. 414 yurttaşımız yaşamını yitirdi, 26 bina yıkıldı, 64 binanın acil yıkılması tespit edilmişti, 4.612 bina ağır hasar görmüştü, 3.428 bina orta, 45.246 bina da az hasarlıydı. Bu 4.612 ağır hasarlı binanın önemli bir kısmı henüz yani yıkılmadı ve herhangi bir planlama da yapılmadı yani benim kendi kişisel gözlemim ve aldığım bilgiler öyle. 6 Şubat nedeniyle bir kez daha büyükşehir belediyesinden ve diğer birimlerden bilgi almaya çalıştım yani beni yanıltan başka bir bilgi gelmedi bu 4.612 bina konusunda. Orta hasarlı binalar konusunda da esaslı bir çalışmanın bugün itibarıyla yapıldığı konusunda herhangi bir bilgi yok bu noktalarda. Ayrıca, 750 bin TL hibe ve 750 bin TL faizsiz kredi desteği Diyarbakır ve diğer iller bakımından 30 Ağustos 2025 tarihi itibarıyla sona erdi. Zamanında başvuru yapmayan yurttaşlarımız var ve o dönüşümü gerçekleştirmeyen yurttaşlarımız var, bu sürenin uzatılması lazım ve miktarın da güncellenmesi lazım bunun gerçek anlamda bir şeye dönüşmesi açısından.
(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)
BAŞKAN DERYA YANIK - Buyurun.
MUSTAFA SEZGİN TANRIKULU (Diyarbakır) - Diyarbakır'daki hasarlı binaların büyük bölümü yani yüzde 90'ı Diyarbakır'ın, Bağlar ilçesinin 5 Nisan, Şeyh Şamil ve Mevlana Halit Mahallelerinde. Bu mahalleler esas itibarıyla 90'lı yıllardaki yoğun göç nedeniyle oluşturulmuş mahalleydi, ilçeydi aynı zamanda, Bağlar ilçesi. Dolayısıyla burada bir kentsel dönüşümün yerel yönetimle birlikte yeniden planlanması lazım. Yani yerel yönetimin bunu planlaması mümkün değil. Bu 3 mahallenin çok acilen planlanması gerekiyor hem deprem riski bakımından hem de kentsel dönüşüm bakımından. Bu zamana kadar da yani işte sekiz yıllık bir kayyum yönetimi vardı Diyarbakır'da, iki yıldır sonuçta seçilmiş belediye başkanları var, bu on yıllık süre bana göre bir kayıp oldu ancak Diyarbakır yine bir deprem bölgesi, bunların hızla planlanması lazım. Bu planlama konusunda da şeffaf bir bilginin kamuoyuyla paylaşıldığı konusunda bir fikrimiz yok bunları ifade etmeliyim.
Ayrıca, bana her gün Diyarbakır milletvekili olarak yani Oğlaklı'da yapılan ve teslim edilen konutlarla ilgili olarak yaygın şikâyetler geliyor gerçekten. Ben bunu yerelde kendim çözmeye çalışıyorum, ilgili birimlere ulaşmaya çalışıyorum ama teslim edilen konutlarda su yani DİSKİ'yle ortak yapılması lazım nasıl yapılacaksa, doğal gaz, elektrik ve teslim edilen konutlardaki aksaklıklar konusunda, yönetimden kaynaklı, temizlikten kaynaklı büyük sorunlar var, her gün de bana bunlar aktarılıyor. Okul konusunda büyük sorun vardı eğitim yılı başında, bunu Millî Eğitim Müdürüyle ve Valilikle görüşerek kısmen giderdik ama 7 okul planlamış, henüz birisi faaliyette. Ayrıca, sosyal donatılar, fırın ve diğer ihtiyaçlar konusunda da nüfusa yetecek bir planlama henüz yapılmış değil. Oğlaklı konutları bakımından da bu planlamanın ve bu ihtiyaçların hızla giderilmesi lazım.
Son olarak, benim de çok yakından bildiğim bir okul var, Cemil Özgür İlkokulu, o depremde büyük hasar gördü ve üniversitenin yerleşkesi içerisinde, Millî Eğitime bağlı, hâlen konteynerde eğitim görüyorlar ki Diyarbakır'da sadece bir okul ağır hasar görmüş ve boşaltıldı. Bunun bu zamana kadar planlanmamış olması, yeniden yapılmaması yani oraya da yapılması lazım o okulun çünkü lojmanlar ve başka ihtiyaçlar var aynı zamanda orada. O konuda herhangi bir planlama şimdiye kadar yapılmadı. Cemil Özgür İlkokul ve Ortaokulunun yapımı konusunda da Bakanlığınızın inisiyatif alması gerektiğini burada sizlere iletiyorum.