MUSTAFA KALAYCI (Konya) - Teşekkür ediyorum Sayın Başkanım.

Öncelikle Arda Bey'e sunumundan dolayı teşekkür ediyorum. Yine, Cumhurbaşkanlığı Devlet Denetleme Kurulu denetçilerimize hazırladıkları rapordan dolayı teşekkür ediyorum.

Öncelikle bu denetim konusuyla ilgili ben de birkaç söz söylemek istiyorum. Aslında yarın kanun teklifinde daha detaylı görüşeceğiz. Yarın kanun teklifinde iki madde Anayasa Mahkemesinin iptaliyle ilgili yeni düzenlemeyi içermekte. Ben önce şunu söyleyeyim: Bildiğimiz üzere denetim yetkisi, kamu idarelerindeki harcamaların, gelirlerin denetim yetkisi millî irade adına Türkiye Büyük Millet Meclisinin. Anayasa'mız bu konuyu iki maddede düzenliyor: Birincisi 160'ıncı madde; Türkiye Büyük Millet Türkiye Büyük Millet Meclisi adına Sayıştay denetiminden bahsediyor ve genel katma bütçeli kuruluşları orada tadat ediyor.

Bir de 165'inci madde var, sermayesinin yarısından fazlası devlete ait olan kuruluşların denetiminin, Meclis tarafından denetiminin kanunla düzenleneceğini öngörüyor. Geçmişte bu konuda Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu vardı ve 3346 sayılı Kanun Yüksek Denetleme Kurulu aracılığıyla bu denetimin yapılmasını öngörüyordu. Yani, 165'inci maddeye karşılık 3346 sayılı Kanun çıkmış idi ve o Kanun'a göre de Yüksek Denetleme Kurulu denetim yapıyordu. Bildiğiniz üzere, yine daha sonra Yüksek Denetleme Kurulu Sayıştayın bünyesine alındı. Şimdi, burada söyleyeceğim husus şu: "Sayıştay denetlesin." demek tabii ki Türkiye Büyük Millet Meclisinin yetkisinde yani Meclis doğrudan denetleyeceği bir kurumun denetimini Sayıştaya rapor hazırlatarak yapabilir daha önce Yüksek Denetleme Kuruluna yaptırdığı gibi ama bu, Anayasa gereği şart değil çünkü genel katma bütçeli kuruluşlar ile şirketlerin denetimini Anayasa'mız 2 ayrı maddede düzenlemiş. Yani, şirketler için daha farklı bir düzenleme yapılabilmesinin önünü açmış, bu anlamda da bu Kanun, Varlık Fonunun denetimiyle ilgili düzenleme ilk geldiğinde Türkiye Büyük Millet Meclisinde denetimin burada belirlenen usulle yapılacağını öngörmüş. Şimdi, Anayasa Mahkemesi bazı gerekçelerle iptal etmiş. Elimde Anayasa Mahkemesi kararının gerekçesi var, çok açık bir şekilde şunu söylüyor Anayasa Mahkemesi: "Devletin gelir ve giderleri ile malları üzerindeki denetimle ilgili olarak Anayasa'da Sayıştay denetimi yanında kabul edilen diğer yöntem, Anayasa’nın anılan maddesinde belirtildiği üzere, kanun gereğince kurulan ve denetimin TBMM tarafından yapılması öngörülen sistemle gerçekleştirilen denetimdir. Bu bağlamda, denetim bakımından tek yetkili organ Sayıştay değildir." Anayasa Mahkemesi söylüyor bunu. "Kanun koyucu bazı durumlarda Sayıştaydan başka kurumlara da denetim görevini verebilmektedir." diyor. Burada, benim anladığım kadarıyla -yarın daha detaylı tartışırız- bir çerçeve olmadığından bahsediyor Anayasa Mahkemesi. Bir de bazı bağlı ortaklıkların, şirketlerin sanki denetim dışında kalmış gibi yorumlamış, benim bildiğim hepsi denetleniyor, değil mi bu bağımsız denetim kapsamında? Hepsi bu kapsamda denetleniyor. Ha, Bu maddeyi farklı şekilde Meclis düzenleyebilir; bu, Meclisin yetkisinde. Yani, bu denetimi başka bir şekilde, bir usul belirleyerek yaptırabilir ama bu yapılan denetimi değersizleştirmeye... Yani, gerçekten üzülüyorum bu konuda söylenen sözlere. Bu, aslında Meclisin kendinin yaptığı bir denetim, Anayasa’nın 165'inci maddesine bakarsanız, Meclisin doğrudan denetimi. Yani "Ben acizim." gibi bir yorum çıkar buradan, "Milletvekili olarak ben bunu denetlemekte acizim." yorumu çıkar.

CAVİT ARI (Antalya) - Siz ne kadar denetlediniz Mustafa Bey şimdi bu raporları veya şirketleri?

MUSTAFA KALAYCI (Konya) - Nasıl?

CAVİT ARI (Antalya) - Ne kadar denetleyebildiniz mesela?

MUSTAFA KALAYCI (Konya) - Şimdi, bu Türkiye Varlık Fonu...

CAVİT ARI (Antalya) - Özellikle profesyonel denetim görevi üstlenen birisi olarak söylüyorum bunu.

MUSTAFA KALAYCI (Konya) - Evet.

Şimdi şunu söyleyeyim: Sayın Genel Müdür de sunumunda bahsetti, kabaca yüzde 81'inin, zaten devredilen KİT'lerin Sayıştay tarafından denetimi devam ediyor, Sayıştay kapsamlı bir şekilde bu denetimi yapıyor; sadece Varlık Fonu ve şirket tarafından kurulan şirketlerin denetimi bağımsız denetim üzerinden yapılıyor, şu anda yaptığımız çalışma da bu kapsamda. Ha, bu genişletilebilir. Kanun'da yalnız şunu söyleyeyim: Sadece bağımsız denetim raporları demiyor, Kanun'da: "Bir önceki yıla ilişkin mali tabloları ve faaliyetleri, artı denetim raporları Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Plan ve Bütçe Komisyonu marifetiyle denetlenir." diyor. Yani, bir anlamda burada Anayasa'ya bir aykırılık söz konusu değil, neticede Meclis denetimi devreye giriyor. Hani, bunu yetersiz görebiliriz, ona saygı duyuyorum ama çok değersizleştirmek de çok değersizleştirmek de doğru değil yani bu kapsam yine "Sayıştaya da verilebilir." diyebilir, Meclisin yetkisindedir bu ama Sayıştayın denetlemesi mecbur değildir Anayasa'mıza göre yani Anayasa bunu öngörmüyor, Anayasa Mahkemesinin de kararında bunun detaylı gerekçeleri var, açık açık ifade etmiş.

Bir de efendim, Cumhurbaşkanı atıyor denetçileri, Varlık Fonu yönetimini Cumhurbaşkanı atıyor, devletin bütün kamu idarelerini Cumhurbaşkanı atıyor yani bakanları, genel müdürleri, müfettişleri de. Şimdi, bunları yaptığı, müfettişlerin yaptığı denetimleri yetersiz mi göreceğiz.

ERHAN USTA (Samsun) - Aynı mı Allah aşkına?

MUSTAFA KALAYCI (Konya) - Aynı tabii canım.

ERHAN USTA (Samsun) - Ben sizin yaptığınız işi denetlettiriyorum, öbürü ayrı, dolaylı olarak Bakanlığı, o zaman Bakanlığı...

MUSTAFA KALAYCI (Konya) - Bakanı da atıyor ama.

ERHAN USTA (Samsun) - Olsun o önemli değil, o çok dolaylı bir şey Mustafa, aynı şey mi?

MUSTAFA KALAYCI (Konya) - Yok, çok dolaylı değil de farklılık var ama çok dolaylı değil, neticede aynı kapıya çıkıyor.

ERHAN USTA (Samsun) - Varlık Fonu kurulurken ki tutanaklara şimdi baktırıyorum, o zaman ne demişsin.

MUSTAFA KALAYCI (Konya) - Baktır, ben Sayıştay denetimini savunmuştum, şey yapma.

ERHAN USTA (Samsun) - Ama şimdi bizi ayıplıyorsunuz Sayıştay denetimi...

MUSTAFA KALAYCI (Konya) - Ayıplamıyorum.

ERHAN USTA (Samsun) - Tamam, sen de görüşünü söyle de.

MUSTAFA KALAYCI (Konya) - Değersizleştirme yapmayalım yani yetersiz görebiliriz "Bu denetim yetersiz." diyebiliriz.

ERHAN USTA (Samsun) - Tamam, biz de bunu söylüyoruz ağabeyciğim.

MUSTAFA KALAYCI (Konya) - Ben onu kastediyorum.

ERHAN USTA (Samsun) - Sayın Kalaycı, şimdi, dünyanın neresinde, kaç tane ülkesinde var ya, Varlık Fonunun Başkanı kendisi, tamam mı yani...

MUSTAFA KALAYCI (Konya) - Araştırmadım, bilmiyorum yani.

ERHAN USTA (Samsun) - Diğeri farklı. Elbette devletin başı, zaten öyle olması lazım, hepsini kendisinin atamaması lazım, yanlış orada zaten. Parlamento ataması lazım, başka atama yöntemleri olması lazım. Tek adam diyorsanız da, tek adamı biz hâlâ sindiremedik. Şöyle bir problem var burada: Doğrudan yaptığı işin denetleyecek denetçi...

MUSTAFA KALAYCI (Konya) - Sürem gidiyor Başkanım.

Şimdi, tabii, o sizin görüşünüz, saygı duyarım Erhan Bey ama ben bir tespit yaptım.

Şimdi, bu huzur hakkı konusunda da baştan Veli Bey söylemişti herhâlde, yarınki görüşeceğimiz teklifte daha önce Meclisten geçen yıl getirdiğimiz tek huzur hakkı almayla ilgili 631'deki düzenlemeye Varlık Fonu da dâhil ediliyor. Bu anlamda birden fazla huzur hakkı alma söz konusu olmayacak.

CEVDET AKAY (Karabük) - Alınabiliyor.

MUSTAFA KALAYCI (Konya) - Şu anda alınıyor mu onu bilmiyorum.

CEVDET AKAY (Karabük) - Yüzde 50'nin altında olan yerlerde yine alınmaya devam eder.

MUSTAFA KALAYCI (Konya) - 631'in kapsamında değildi, şimdi, yarınki teklifle alınacak yani geçen yıl yaptık düzenlemeyi biliyorsunuz.

CEVDET AKAY (Karabük) - Nerelerde olur? KARDEMİR'de olur mesela.

MUSTAFA KALAYCI (Konya) - Evet, hepsi kapsama girecek.

Şimdi, bazı tespitlerimi paylaşmak istiyorum bunların dışında. Birincisi, Sayın Genel Müdürüm, şimdi, denetleme raporunda diyor ki: "Şirket genel kurulunu zamanında yapsın." siz de cevap veriyorsunuz, diyorsunuz ki: "Şirket genel kurulunun zamanında yapılması konusunda iyileştirme yapacağız." Bunun iyileştirmesi olur mu Başkan? Yani zamanında yaparsın, "Yapacağım." dersin, bunun iyileştirmesi olmaz.

İkincisi, danışma kurulu mevzuat gereği "Kurulsun." diyor. Bununla ilgili çalışmalar devam etmektedir yani eğer kurulmasında bir mahzur görüyorsanız, bir sıkıntı varsa o mevzuatta o düzenlemeyi değiştirelim. Yani o anlamda danışma kurulunu kurmak bu kadar zor bir şey mi? Değil aslında ama bir mahzuru varsa, uygulamada sıkıntılar çıkaracaksa onu tartışalım, ona göre burada karar verelim.

Şimdi, bir de 16 milyar dolarlık bir yatırım yaptığımızdan bahsettik. Tabii, bunun içinde satın almalar, şunlar, bunlar var herhâlde yani doğrudan, gerçek anlamda yatırım ne tutarda, bu konuda bilgi verirseniz sevinirim.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

OTURUM BAŞKANI ORHAN ERDEM - Buyurun.

MUSTAFA KALAYCI (Konya) - Başkanım, bitiriyorum.

Bir de birkaç şirketle ilgili... Şimdi, 2020 yılında şirket kurmuşuz. Hangisi? TVF AEL Elektrik Üretim Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi. Beş yılı geçmiş, fiziki bir yatırım yok, makine yok, üretim tesisi yok, personel yok, zarar açıklıyor. Aynısı TVF Enerji, Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinde de söz konusu. Bir de dikkat çeken bir konu var Arda Bey. Şimdi, bir taraftan faiz geliri var, bir taraftan faiz gideri var. Şimdi, Varlık Fonuna faiz gideri ödüyor bu şirketler, bir taraftan da Halk Banktan faiz geliri elde ediyor yani oranlara baktığımız zaman da Varlık Fonuna Varlık Fonuna yüzde 25 üzerinden kaydediyor ama Halk Bankasından yüzde 42 üzerinden faiz geliri elde ediyor yani bu bilmiyorum bilinçli mi yapıyoruz bunu; dikkatimizi çekti. Bir de tabii zararı kapatmak için mi yani bir gelir artışı olsun düşüncesi var, onu bilemiyorum. Maden Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinde nakit ve benzeri kalemlerde bir yüksek artış var yani 118 milyon liraya çıkmış, 2023'te 9,5 milyon yani bu kısa süreli olağan dışı bir büyüme gibi görünüyor. Ne oldu burada, ne yaptık da bu büyüme gerçekleşiyor? Yine, uzun vadeli borçlar kalemi 326 milyon lira tutarında faiz uygulamasına baktığımızda...

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

MUSTAFA KALAYCI (Konya) - Bitiriyorum Başkanım.

OTURUM BAŞKANI ORHAN ERDEM - Buyurun.

MUSTAFA KALAYCI (Konya) - ...burada da ağırlıklı ortalama alternatif borçlanma faiz oranı esas alarak ita etmişiz. 2024 yılı itibarıyla faiz oranı yüzde 45,22, 2023'te bu oran 26, bunlar dikkatimizi çekiyor yani bu ciddi şekilde ne oldu da arttı? Dönem kârı açıklamakla birlikte baktığımız zaman bunlar nakit üretememiş, nakit gelirlerinin önemli kısmı dış finansman gelirlerinden kaynaklanmış. Yine, birkaç şirketle ilgili notlarım var ama süremi daha fazla istismar etmeyeyim.

Ben tekrar Sayın Arda Bey'e, tüm ekibe ve Cumhurbaşkanlığı Devlet Denetleme Kurulu denetçi arkadaşlarımıza bu hizmetlerinden dolayı teşekkür ediyorum.