| Komisyon Adı | : | (10 / 6996, 7004, 7005, 7006, 7007, 7009, 7010, 7024, 7026, 7034, 7035, 7036, 7037, 7038, 7039, 7040, 7041, 7042, 7043, 7044, 7045, 7046, 7047, 7048, 7049, 7050) Esas Numaralı Meclis Araştırması Komisyonu |
| Konu | : | AFAD Başkanı Yunus Sezer'in, AFAD'ın teşkilat yapısı, afetle ilgili çalışmaları ve Kahramanmaraş depremleri hakkında sunumu |
| Dönemi | : | 27 |
| Yasama Yılı | : | 6 |
| Tarih | : | 20 .03.2023 |
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Başkanım, bizim grup toplantımız vardı.
BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - Şimdi şöyle yapalım, beş dakikayla sınırlayalım Mürsel Bey.
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Beş dakika yetmez Başkanım, yarım saat konuşup sonra beş dakikaya düşürmek doğru bir şey değil; kısa tutmaya çalışacağım.
BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - Beş dakikayla şey yapalım.
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Beş dakika...
BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - Yok, daha önce karar aldık.
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Bir beş dakika konuşma; olmaz böyle bir şey, uygulama adaletli olmalı.
BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - Ya, tamam da...
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Toparlayacağım.
BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - Tamam, toparlayın.
Sözü size veriyorum çünkü daha çok...
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Evet, çok konuşacak arkadaş var tabii ki haklı olarak.
MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Bir ara vermemiz lazım.
GÖKAN ZEYBEK (İstanbul) - Başkanım, bizim grup başlamış; saat 16.30. Size söylemiştik zaten.
SUZAN ŞAHİN (Hatay) - Size başta söylemiştik, saat 16.30'da ara verin diye.
BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - Tamam, söylediniz.
Şimdi, Mürsel Bey de söz aldı, konuşsun, ondan sonra ara verelim.
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Ben bir on dakika konuşayım, sonra ara verelim.
BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - Evet, buyurun.
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Peki, teşekkür ediyorum Sayın Başkan.
Tabii ki şu an deprem, depremi yöneten, afeti yöneten, deprem risklerini yöneten bir kurumun yöneticileri geldi buraya ama sunumlarına baktığım zaman, Başkan depremde kendi hazırladığını anlatacak durumda bile değil. Bakın, inanın yani buna baktım; gerçekten, kendi anlatmıyor, yanındaki...
BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - Mürsel Bey...
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Ya, Başkan, bir müsaade, ben anlatayım.
BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - Mürsel Bey, tamam, bu tür şeyleri yapmayalım.
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Sayın Başkan, bakın, şöyle...
BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - Bizim prensibimiz, burada varsa tenkit olumlu tenkit yapın.
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Sormayalım mı Başkan şimdi?
BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - Tamam da ama bu...
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Soracağım ama yani Başkanın yönetim şekli ortada. Şöyle edelim: Şimdi, AFAD Başkanı şu an buraya geldi, oturdu, hiçbir şey olmamış gibi anlatıyor; sanki, orada sizin resmî verilerinize göre 50 bin küsur -yani 50 binin üzerindeki can kaybı- can kaybı yokmuş gibi; orada hâlâ her gün, her geçen gün can kaybı sayısı artıyor, daha yüzde 70'i duruyor enkazların sanki onun altından çıkacak sayıları bilmiyor gibi. Yani nedir ben anlayamadım. Hatay Milletvekilimiz Lütfi Bey söyledi, ben bunu geçen de söyledim size. Ya, soruyorum Sayın Başkan: AFAD'ın elinde, envanterine kayıtlı acil durumla ilgili kaç tane balyozunuz var?
SUZAN ŞAHİN (Hatay) - "Bilmiyorum." der şimdi!
BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - Şimdi, Sayın Başkan...
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Soruyorum size: AFAD'ın acil durumla ilgili, müdahale etme adına kaç tane kazmanız kayıtlı?
BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - Şimdi, Mürsel Bey, Sayın Vekilim, şimdi karşılıklı değil...
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Ben soru soruyorum Sayın Başkan.
BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - Sen sor, cevap verecek.
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Ya, Başkan, sizin istediğiniz gibi konuşamam.
SUZAN ŞAHİN (Hatay) - Mürsel ağabey, ne sorduysak "Bilmiyorum." dedi.
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Ben ülkemin yaşadıklarıyla, insanlarımızın haklarını korumak için soru soruyorum.
BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - Sayın Vekilim, istediğini sor ama şu anda karşılıklı olmaz, biz ona da şey yaparız.
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Tamam, ben Başkana soruyorum, bu kurumu onlar yönetiyor; siz yönetseniz size soracağım yani AFAD'ın Başkanı buraya gelmiş, soruyu AFAD Başkanına soruyorum.
BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - Tamam, cevap verecek ama...
MÜCAHİT DURMUŞOĞLU (Osmaniye) - Not alsın, cevap versin Sayın Başkan.
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Tabii, ben sorayım, o bana cevap versin sonra.
BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - Cevap verecek, merak etme.
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Şimdi söylediklerimi, sorularımı lütfen not alın Sayın Başkan. Bugün bu sorulara da yanıt vermeden burada kalkılmamasını ve soruların cevabını bulmasını rica ediyorum Sayın Başkan.
BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - Mürsel Bey, tamam da toplantıyı biz yönetiyoruz.
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Başkanım, süremi kısa verdiniz, ben tamamlayayım olur mu sizden ricam budur.
BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - Tamam, buyurun.
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Yanlış bir şey konuşmayacağım, herkesin menfaatine, faydalı olan şeyleri konuşacağım.
BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - Faydalı olan şeyleri konuşalım.
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Eleştiriye de açık olacağız; siyasetin de yönetimin de en büyük özelliğinin bu olması lazım. Hakaretamiz bir şey olmaz; bakın, hakaret yok, bunu bilin.
BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - Evet, buyurun.
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Sayın Başkan, soruyorum şimdi tekrar baştan: Envanterinizde kaç tane balyoz var? Tekrar soruyorum: Envanterinizde kaç tane kazma var? Tekrar soruyorum: Envanterinize kayıtlı kaç tane çekiç var? Tekrar soruyorum: Envanterinize kayıtlı inşaatta ustaların kullandığı kaç tane demirci makası var? Bakın, afet anında, AFAD yönetimi olarak sizin orada, elektriğin olmadığı bir yerde hiltiniz bir işe yaramaz; jeneratör getirdiyseniz de mazot yok, benzin yok, akaryakıt istasyonları da çalışır durumda değil, bunlarla can kurtaramayacağınızı iyi biliyorsunuz. Şimdi, bunları eğer kaydınızda bilmiyorsanız, o zaman bu acil durum olarak şunu da sorayım size: Hangi bölgelere yerleştiririz? Risk haritanızı verdiniz. Örnek. ilim Muğla'yı sorayım size: Muğla ilinde olası bir depremle ilgili veya Marmara çok konuşuluyor, Aydın... O bölgede kaç tane hazırlığınız var? Elâzığ depreminden önce Muğla'ya birçok konteyner geldi, Düzen mevkisine bin civarı konteyner yerleşti. Muğla'da olası bir deprem olması hâlinde o konteynerler hazırlık olarak tutulacaktı. Bu konteynerler nereye gitti veya Muğla'nın deprem riski mi ortadan kalktı? Gerçekten merak ediyorum.
Sizin AFAD yönetimi olarak şu an envanterinizde kaç adet ağır tonajlı arama kurtarma araçları var; ağır tonajlı, bakın? AFAD tarafından 7 Şubat-20 Mart 2023 tarihleri arasında ağır tonajlı arama kurtarma araçları satın alınmış mıdır? 5 Şubat 2023 tarihi itibarıyla AFAD'ın envanterinde hafif tonajlı arama kurtarma araçları kaç adet vardır? Bunlar depremin kaçıncı saatinden itibaren hangi bölgeye intikal ederek yönlendirilmiştir? AFAD tarafından 6 Şubat-20 Mart 2023 tarihleri arasında hafif tonajlı arama kurtarma araçları satın alınıp deprem bölgesine gönderilmiş midir? AFAD'ın envanterinde 8x8 amfibik arama kurtarma araçlarından 5 Şubat 2023 tarihi itibarıyla kaç adet vardır?
AFAD'ın envanterinde 5 Şubat 2023 tarihi itibarıyla kaç adet afet çadırı vardır? Hava kanallı acil müdahale çadırı, barınma çadırı, depolama çadırı, büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık çadırı, afet çantası ve termal battaniyeler kaç tane vardır? Diyarbakır, Kilis, Adana, Osmaniye, Şanlıurfa, Elâzığ, Gaziantep, Kahramanmaraş, Adıyaman, Malatya ve Hatay'da 5 Şubat itibarıyla çadır stokunuz var mıydı? Bu tarih itibarıyla bu illerde hangi depolarda kaç adet çadır vardı? 6 Şubat itibarıyla 20 Mart 2023 tarihlerine kadar deprem bölgesinde kaç adet çadır dağıttınız? İllere ve ilçelere göre dağıtım sayısı nedir? 7 Şubat-20 Mart tarihleri arasında, Kızılay kurumu dâhil olmak üzere, hangi kurum veya şirketlerden kaç adet çadır satın alınmıştır? 6 Şubat-20 Mart 2023 tarihleri arasında kaç adet konteyner satın alınmıştır, bunlara ne kadar ödenmiştir?
AFAD'ın envanterinde 5 Şubat itibarıyla afet ve acil durum iletişimi için, özellikle telefon görüşmelerinin kesintisiz sürdürülebilmesi için gerekli teknolojik araçlar var mıydı? Deprem sonrasında bu araçlar kullanılmış mıydı?
Depremin gerçekleştiği 6 Şubat 2023 tarihi itibarıyla yurt içi, yurt dışı yardımlar ve bağışlar, AFAD bünyesinde toplanan nakit tutarı ne kadardır? Toplanan yardımların 20 Mart 2023 tarihi itibarıyla ne kadarı AFAD'ın özel hesaplarına aktarılmıştır? AFAD'ın Kamu İhale Kanunu'na tabi olmayan ve adına "özel hesap" denilen harcama hesaplarından depremden önce, 1 Ocak 2022 tarihi ile 5 Şubat 2023 tarihleri arasında nereye, ne kadar harcama yapılmıştır?
AFAD envanterinde 5 Şubat 2023 tarihi itibarıyla kaç adet aydınlatma kulesi; kaç adet değişik ebatlarda germe, açma, kesme özelliği taşıyan ve ayrıca demir, ahşap ve beton kesici; kaç adet enkaz altı canlı arama dedektörü ve canlı arama kamerası; kaç adet metale ve ahşaba dayanaklı ve destek için enkaz çalışmalarında beton blokların parçalanması, kolonların, kirişlerin zayıflatılması ve kanal açma işlerinde kullanılan hilti, balyoz, çekiç, testere, manivela, demir kesme makası; kaç adet pilli el feneri, istasyonlarda şarj edilen şarjlı el projektörleri ve araçta şarj edilen el projektörleri; kaç adet gaz, ısı, radyasyon ölçme cihazı; kaç adet jeneratör; kaç adet kriko, kurtarma halatı, makaralı kablolar vardı?
Son olarak, tüm afet riskli konteynerlerde güncel afet tahliyeleri koordinatörü verisi var mıydı? AFAD'ın herhangi bir kentteki deprem adına hangi tahliye koordinatlarını açık tutması gerekliydi? Bu çalışmaları siz yönetirken hangi şartlarda yönettiniz? Kahramanmaraş ve depremden etkilenen diğer kentlerimizde afet planında gelecek arama kurtarma ekipleri için hareket planınız var mıydı? Bu yönden gerçekçi bir tatbikat yapılmış mıydı? Dördüncü seviye ilanı yapıldıktan sonra Ankara'dan Kahramanmaraş iline ve depremden etkilenen diğer kentlerimize gidecek arama kurtarma birliklerinin hava yolu intikali için yapılan çalışmalar nelerdir? Hava yoluyla kaç arama kurtarma ekibi birinci sahaya ulaşmıştır? Kahramanmaraş ve depremden etkilenen diğer kentlerimize ulaşan ilk arama kurtarma ekiplerinin sahaya intikal, görev dağılımları ve ekiplerin planlaması ile lojistik ihtiyaçları için AFAD tarafından hangi işler ve işlemler yapılmıştır?
BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - Toparlayalım Vekilim.
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Toparlıyorum Sayın Başkan.
Şimdi, şunu söyleyeyim: Sayın Başkan, AFAD'ın önerileri yapılmış, ilgili bakanlıklar mı sorumluluklarını almamış, bu depremler yaşanmış ve gerekli hazırlıklar yapılmamış? AFAD birçok arama kurtarma faaliyetini bünyesinde bulunduruyor, yeterli ekibi var mı? AFAD'ın elinde kaç tane ekip var şu an? Verileri verdiniz ama deprem anında kaç kişi vardı, müdahale ediyordu? Depremin ilk üç günü Adıyaman'da neden yoktunuz, neredeydiniz, gerçekten merak ediyorum. Adıyaman Valisi sizi mi yanılttı, siz mi Adıyaman Valisine "Böyle bir açıklama yapın." dediniz. "Efendim, üç beş bina, üç beş kişi hayatını kaybetti." dedi Adıyaman Valisi ve son otuz güne kadar görevinin başındaydı. Adıyaman Valisi bu verileri verirken kafasını sağ tarafa çevirip baksaydı 1 milletvekilimizin de canını belki kurtarmış olacaktı, oysa bu bilgilerin hepsi yanlış ve yalandı. Peki, AFAD bu temsilciliklerini bu illere kurup... Gerekli hazırlıkları hep deprem sonrası konuşuyoruz. Şu an olası bir depremde siz hangi illerde hangi hazırlıkları yaptınız? Şu an olası deprem riski olan yerlerde, açıkladığınız deprem haritalarında, fay haritalarında, bu bölgelerde hazırlıklarınız nelerdi ve bunları hem ekip hem ekipman olarak hangi bölgede barındırıyorsunuz veya depoluyorsunuz? Öncelikle AFAD'ın insanları barındıracağı binalar sağlıklı mı? AFAD'ın binaları sağlam mı, sağlıklı mı bu bölgelerde veya illerde? AFAD'ın binaları öncelikle yıkılıyorsa AFAD yıkılmış olmuyor mu? Şimdi, bunların tamamını söylüyoruz Başkanım.
BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - Peki, teşekkür ediyoruz.
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Başkan, bir iki kelimeyle toparlıyorum.
Konuşmalardan bahsettiniz. Ya, Sayın Başkan, televizyon programlarına insanlar çıkar, yanıltıcı, yalan bilgilere kimse aldırış etmez. Bakın, yanıltıcı, yanlış bilgilere hepimiz karşıyız ama doğru bilgileri de aktarmak zorundalar. Çünkü neden aktarmak zorundalar? İşte, yönetim olarak burada bulunan AFAD Başkanına, AFAD yönetimine halkın inancı kalmamıştır. Çünkü burada yaşanan can kayıplarının...
BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - Şimdi, o sizin kanaatiniz.
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Evet, benim kanaatim, ben bunu söylüyorum.
BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - İyi ki AFAD var yani.
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Halkın öncelikle güven duyacağı bir yönetim neden oluşmamıştır? Bu işte siyaset mi geç kalmıştır, talimatla hareket eden AFAD kendi imkânlarını veya kendi düşüncelerini uygulamakta kendisi mi geç kalmıştır? Şunu söylemek istiyorum ben size Sayın Başkan: Ben Kürşat Bey'e de Orhan Bey'e de çok teşekkür ediyorum, doğru bilgiler veriyorlar ama gelecekle ilgili, şu anki uygulamalarla ilgili değil. Şu an AFAD yönetimi olarak... Sayın Başkan, demin sordum, siz "Yönetmelik çıktı." dediniz. Yeni bir AFAD yönetmeliğiyle inşaat uygulamasına hazırlanılması lazım. Siz "Hazırlandı." dediniz. 2019'dan sonra böyle bir hazırlık yapıldı mı? Şu an acil olarak bunun çıkartılması gerekmiyor mu? Şu an bu binalar yine eski yönetmeliklere göre yapılmıyor mu? Onlara göre yapılıyor. Yine risk altında olmuyor muyuz? Risk altında oluyoruz. "Yani biz sadece bina yaptık, teslim ettik, burada beş yüzyıl sonra deprem olacak." Bu anlayıştan uzaklaşmak lazım.
BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - Teşekkür ederiz.
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Değerli Başkanım, şunu söyleyeyim: Ben hepinizin huzurunda, bütün illerimizde malını kaybetmişlere geçmiş olsun, canını kaybetmişlere rahmet diliyorum ama onların canını kurtaramayan, gerekli ekibi, ekipmanı kuramayan, bugün bizim sağ tarafımızda oturan AFAD Yönetimini buradan çıkmadan istifaya davet ediyorum. İstifayı etsin, bu işi bilen, siyasetin emrine girmeyen, insanların canını, malını kurtarmaya yönelik planlama yapan doğru yönetimlerin gelmesini ben şu an öneriyorum. Eğer AFAD Yönetimi Başkanının vicdanı rahatsa bir şey demiyorum, eğer vicdanı rahat değilse buradan çıkarken istifa eder, öyle çıkar.
Teşekkür ediyorum.
BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - Teşekkür ederiz.
Şimdi, Sayın Vekilim, böyle bir usul yok, kusura bakmayın. İstifa edip etmeyeceğine kendileri karar verir. Yaptıkları...
MÜCAHİT DURMUŞOĞLU (Osmaniye) - AFAD üzerine düşeni yaptı, kendi üzerine düşeni yaptı.
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - O sizin kendi görüşünüz.
BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - Yani şöyle... Sayın Vekilim, kusura bakmayın...
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Ben gördüğüm eksiklikleri bildiriyorum, siyaset yapmıyorum.
MÜCAHİT DURMUŞOĞLU (Osmaniye) - Bize yaptıklarını anlatıyorsun ama.
BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - Şimdi, Mürsel Bey, bakın, eksiklikleri bildirmek, birtakım tenkit ve tavsiyeleri bildirmek doğrudur ama...
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Evet.
BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - ...yok "İstifa et." falan, bunlar doğru değil.
Teşekkür ederim.
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Bence istifa etmeli.
BAŞKAN VEYSEL EROĞLU - Teşekkür ederim.
Şimdi, değerli arkadaşlar, CHP Grubunun özel bir toplantısı var.
MÜRSEL ALBAN (Muğla) - Ben de oraya yetişmek zorundayım, tekrar geleceğim dinlemeye.