ALİ HAYDAR HAKVERDİ (Ankara) - Sayın Başkanım, teşekkür ederim.

Şöyle bir yöntem olsaydı hani, mesela böyle bir önerge geleceğinden bizim de haberimiz olsaydı belki daha hazırlıklı olabilirdik. Şimdi, bugün rapora dair bir karar vereceğiz, Genel Kurula göndereceğiz. Allah'tan yazılı bir metin hazırlamıştım, çalışmıştım dersime ama diğer arkadaşlarım da bunu bilerek belki toplantıya daha çok önem gösterir, hazırladığımız şerhe imza atarlardı, bir hazırlık yaparlardı, bir katkı sunarlardı. Çünkü her birimizin ayrı ayrı çalışmaları var. Hani en azından bir hâliyle vermek isterdik. Bir metin hazırladım ama diğer arkadaşlarımın da onayına sunup daha sonra imzalarını aldıktan sonra ben Komisyona ulaştırırım bunu. Hemen şimdi teslim etmeyeceğim.

BAŞKAN MİHRİMAH BELMA SATIR - Olur. Yalnız biz bugün oylamayı yapacağız ama daha sonra gönderirsiniz.

ALİ HAYDAR HAKVERDİ (Ankara) - Göndereceğiz. En azından dâhil olsun.

Kısaca, çok kısa, böyle, birkaç başlık altında ben değerlendireyim 2021, 2022'de farkları. Hani başvurular düşmüş, düşüş oranları belki pandemiyle ilgili de olabilir. O dönem pandemiyle ilgili yoğunluk vardı. Birçok hususta belki gündem değişti, başvuru oranları değişti ama hâlâ değişmeyen bir şey var, hâlâ vatandaşımız başvuru yöntemini, konularını, esasını bilmiyor. Geçmiş yılda dediniz ki: "Bununla ilgili bir yapay zekâ çalışmamız olacaktı." Burada göremedim, belki ben denk gelemedim. Bir mobil uygulamayla geliştirip Kurumun da gereksiz yoğun çalışmasının önüne geçmeyi planlıyordunuz. Bu konuda hani bir şeyler de yapılabilir. Hem doğru duyuru anlamında hem doğru başvuru anlamında hem de Kurumun da boştan yere yorulmaması ve daha, böyle, kendini vererek başvurulara daha sağlıklı çalışabilmesi adına bir yöntem geliştirmenin doğru olduğu kanaatindeyim ben de.

Bölge başvuruları yine değişmedi 2021 ile 2022 arasında. Doğu, Güneydoğu ve Karadeniz Bölgelerinde başvuru oranları düşük.

Uyma oranları yüzde 79,50'den 64,94'e düşmüş, yüzdelik oran. "Manisa Belediyesi" dediniz bu düşüşte... Ki ben bunun içeriğini bilmiyordum. Hani belki bu düşürmüş olabilir. Bir önceki dönem kredi başvuruları, ekonomik başvurular vardı; onlar yükseltmişti. Bir kurum hakkında çok yoğun, çok sayıda dilekçe gelip de olumsuz dönüş olduğunda, evet, başvuru oranı düşmüş olabilir ama bu başvuru oranının... Özür dilerim, uyma oranı, yanlış söyledim. Başvuru da düştü, başvuru da geçmiş yıllara göre, oransal olarak da düştü ve uyma oranı da bununla doğru orantılı olarak düştü.

Şimdi, uyma konusunda bence Meclisin etkin çalışması ve Kurumun da arkasında daha güçlü durulması çok kıymetli. Biz de başından beri bunu savunuyoruz. Kaymakamlık ve valilik başvurularının geliştirilmesi, ulaşımın daha, kolaylaştırılması anlamında çok kıymetli ama oransal oranda da posta yoluyla başvurular da artmış bu döneme göre yani bilişim ayağı daha az kullanılır olmuş.

Şimdi, Sayın Başkanım taleplerini sundu -son, onunla kapatacağım- resen inceleme yetkisi... Şimdi, bu Kurumun ilk Meclise gelip de bizim itirazımızla Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildiği şerhlerine bakın, biz bunu istemişiz Sayın Başkanım, demişiz ki ta o zaman: "Ya, bu Kurumun resen inceleme yetkisi olsun, mahkemelere müdahale yetkisi olsun." demişiz. Yani hani taraf olarak değil, hani müdahil olarak. Statünün yeniden ele alınması... Başından beri söylüyoruz, bugün de söyledik. Anayasa Mahkemesine başvuru hakkı o zaman var mıydı? Yanımda yok, bakmam lazım. Muhtemelen söylemiş olabiliriz ama Kurumun bugün istediklerini biz ta o zaman şerh olarak sunmuşuz. Genel Kurul konuşmamda da bunu söylemiştim "Böyle olması lazım." demiştim. Kurum kendisi istiyor, biz de destekliyoruz.

Seçim polemiğine girmeyeceğim ama yani yeniden düzenleme inşallah bizlere nasip olur, bu kadarını söyleyeyim.

Onun dışında da şerhlerimizi tamamlayıp biz sunacağız.

Ha, son: Bugün hani kadın arkadaşlarımızın günü dedik ama Kuruma kadın başvuru oranları da erkeklerden çok çok az. Yani erkekler kadın başvuru oranından 3,8 kat daha fazla. Yani kadınlar da Kuruma ulaşamıyor. Yani buna yönelik de bir çalışma... Yani haberdar değil, başka bir şey ya da kadınların hiç sorunu yok. Böyle de denebilir, değil mi Fatma Abla?

BAŞKAN MİHRİMAH BELMA SATIR - Dilekçe Komisyonunda da aynı şey var. Mesela büyükşehirlerden çok müracaat var, çok dilekçe var, erkeklerden kadınlara göre daha fazla dilekçe var. Bu biraz toplumsal bir şey herhâlde.

ALİ HAYDAR HAKVERDİ (Ankara) - Toplumun yapısıyla ilgili olabilir vesaire ancak kadına yönelik de bir özel çalışmaya ihtiyaç var demek ki bu durumda.

KAMU BAŞDENETÇİSİ ŞEREF MALKOÇ - Başkanım, Ali Haydar Bey'e açıklığa kavuşması için bir şey sorabilir miyim?

BAŞKAN MİHRİMAH BELMA SATIR - Bitti mi Sayın Vekilim sizin...

ALİ HAYDAR HAKVERDİ (Ankara) - Bitti.

BAŞKAN MİHRİMAH BELMA SATIR - Çok teşekkür ediyorum.

KAMU BAŞDENETÇİSİ ŞEREF MALKOÇ - Ali Haydar Bey, kadın haklarıyla ilgili başvuru mu, yoksa kadınların başvurusundaki...

ALİ HAYDAR HAKVERDİ (Ankara) - Kadınlardaki başvuru oranı erkeklere göre... Ya, erkekler 3,8 kat daha fazla Başkanım.